ΗΠΑ και Ιράν ξεκινούν νέο γύρο διαπραγματεύσεων στη Ρώμη για το πυρηνικό πρόγραμμα, με βασικό σημείο σύγκρουσης τον εμπλουτισμό ουρανίου

Η Ρώμη φιλοξενεί σήμερα τον πέμπτο γύρο συνομιλιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, υπό τη διακριτική μεσολάβηση του Ομάν. Αν και οι δύο πλευρές επέστρεψαν στο τραπέζι του διαλόγου, το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου αποτελεί το βασικό σημείο σύγκρουσης.

Οι συνομιλίες ξεκίνησαν εκ νέου στις 12 Απριλίου, σηματοδοτώντας την πιο ουσιαστική επαναπροσέγγιση μετά την απόσυρση των ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015, απόφαση που είχε λάβει ο τότε πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

Αντίθετα μηνύματα: Δικαίωμα ή απειλή ο εμπλουτισμός ουρανίου;

Η Ουάσινγκτον δηλώνει ξεκάθαρα: «Ούτε 1% εμπλουτισμού ουρανίου δεν μπορούμε να επιτρέψουμε», δήλωσε ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο να προειδοποιεί ότι «το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει ποτέ τη δυνατότητα πυρηνικής ισχύος».

Η Τεχεράνη απαντά με αντίστοιχη σκληρότητα: «Η κυριαρχία του Ιράν είναι κόκκινη γραμμή», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θα υπάρξει συμφωνία χωρίς σεβασμό στο δικαίωμα εμπλουτισμού.

Η Ισλαμική Δημοκρατία επιμένει πως το πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνική χρήση, επικαλούμενη τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (TNP), στην οποία συμμετέχει.

Ιστορικά βαρίδια και γεωπολιτικά μέτωπα στη σκιά της διαπραγμάτευσης

Η σύγκρουση Ιράν – ΗΠΑ έχει βαθιές ρίζες από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Το σημερινό διπλωματικό πεδίο περιπλέκεται από τις αμερικανικές κυρώσεις, τις ανησυχίες Ισραήλ για ενίσχυση του Ιράν, αλλά και τη σημερινή γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA), το Ιράν εμπλουτίζει σήμερα ουράνιο σε ποσοστό 60%, πολύ πάνω από το επιτρεπτό όριο 3,67% της συμφωνίας του 2015, αλλά ακόμη κάτω από το 90% που απαιτείται για στρατιωτική χρήση.

Η Τεχεράνη απομακρύνθηκε μονομερώς από τις δεσμεύσεις της συμφωνίας, σε αντίποινα για τη στάση των ΗΠΑ. Παράλληλα, 17.000 Ιρανοί επιστήμονες απασχολούνται στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας – κυρίως για ιατρικούς και ενεργειακούς σκοπούς, σύμφωνα με το Ιράν.

Προς νέα συμφωνία ή νέο αδιέξοδο;

Παρά τις προσπάθειες προσέγγισης, το χάσμα μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης παραμένει δομικό. Ο πρόεδρος Τραμπ, σύμφωνα με τη Λευκή Οικία, θεωρεί ότι «οι συνομιλίες κινούνται στη σωστή κατεύθυνση», ωστόσο ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εκφράζει έντονο σκεπτικισμό.

Το Ιράν επικαλείται διεθνή παραδείγματα: Ολλανδία, Βέλγιο, Ν. Κορέα, Βραζιλία και Ιαπωνία εμπλουτίζουν ουράνιο χωρίς να διαθέτουν πυρηνικά όπλα. Η Ουάσινγκτον ωστόσο δεν δείχνει διατεθειμένη να αποδεχθεί ανάλογο “μοντέλο” για το Ιράν.

Ο πέμπτος γύρος των συνομιλιών στην Ρώμη ενδέχεται να καθορίσει τη μοίρα μιας ενδεχόμενης νέας πυρηνικής συμφωνίας. Με αμοιβαίες καχυποψίες, τελεσίγραφα και κόκκινες γραμμές, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί αν η πυρηνική αντιπαράθεση Ιράν – ΗΠΑ θα οδηγήσει σε λύση ή νέα κλιμάκωση.

Διαβάστε επίσης: Πυρηνικό θρίλερ: Νέος γύρος συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν την Παρασκευή στη Ρώμη