Η Κομισιόν επανασχεδιάζει τα προϊόντα δέσμευσης χωρητικότητας για μεγαλύτερη ασφάλεια, ρυθμιστική συμβατότητα και εμπορική ελκυστικότητα
Από ρόλο παρατηρητή σε ρόλο συνδιαμορφωτή περνά πλέον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου, επιχειρώντας να ξεκλειδώσει τη δυναμική ενός έργου με ισχυρό γεωπολιτικό αποτύπωμα αλλά εμφανή ρυθμιστικά κενά. Οι Βρυξέλλες δείχνουν αποφασισμένες να συμβάλουν στη βελτίωση του μοντέλου λειτουργίας του Vertical Corridor, ώστε να καταστεί πιο ασφαλές, πιο συμβατό με το ευρωπαϊκό πλαίσιο και κυρίως, πιο ελκυστικό για την αγορά.
Το στίγμα δόθηκε σε ευρεία τηλεδιάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις 14 Ιανουαρίου, με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τη συμμετοχή όλων των Ρυθμιστικών Αρχών και Διαχειριστών των πέντε εμπλεκόμενων χωρών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Το βασικό ζήτημα που τέθηκε στο τραπέζι ήταν ότι τα υφιστάμενα προϊόντα δέσμευσης χωρητικότητας του Διαδρόμου δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως με τους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Παρέμβαση αντί για φρένο από τις Βρυξέλλες
Σύμφωνα με πηγές με γνώση των συζητήσεων, τα στελέχη της DG Energy κατέστησαν σαφές ότι η Κομισιόν δεν επιδιώκει να «παγώσει» το εγχείρημα. Αντίθετα, στόχος είναι να αρθούν τα ρυθμιστικά «αγκάθια» μέσω επανασχεδιασμού των προϊόντων, με τη συμμετοχή της Επιτροπής στις Ομάδες Εργασίας που συμφωνήθηκε να συσταθούν.
Η λογική είναι διττή: από τη μία, να υπάρξει πλήρης εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο· από την άλλη, να προσαρμοστούν τα προϊόντα στις πραγματικές ανάγκες των προμηθευτών και των traders, ώστε να αυξηθεί η εμπορική τους ελκυστικότητα.
Τα τρία προϊόντα και το χρονικό ορόσημο του Μαρτίου
Το πρώτο προϊόν του Κάθετου Διαδρόμου, το Route 1, διατέθηκε τον περασμένο Μάιο και αφορά τη δέσμευση χωρητικότητας από το τέρμιναλ LNG του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα έως την Ουκρανία. Οι δημοπρασίες διεξάγονται σε μηνιαία βάση, επιτρέποντας τη μεταφορά καυσίμου τον επόμενο μήνα.
Στα μέσα Δεκεμβρίου εγκρίθηκαν δύο ακόμη προϊόντα. Το Route 2 αφορά LNG που εισάγεται στο FSRU Αλεξανδρούπολης και διοχετεύεται στη Βουλγαρία μέσω του IGB, ενώ το Route 3 αφορά αζερικό αέριο που φτάνει στην Ελλάδα μέσω του TAP και συνεχίζει προς τη Βουλγαρία, επίσης μέσω του IGB.
Και τα τρία προϊόντα έχουν «ορίζοντα ζωής» έως τον Μάρτιο, για παραδόσεις καυσίμου μέχρι τον Απρίλιο. Μέχρι τότε, οι δημοπρασίες θα συνεχιστούν με την υφιστάμενη δομή, με τις αλλαγές να τοποθετούνται χρονικά από τον Απρίλιο και μετά. Τον συντονισμό του χρονοδιαγράμματος έχει αναλάβει η Κομισιόν.
Οι ενστάσεις και το ρυθμιστικό γκρίζο τοπίο
Παρά τη στήριξη στο εγχείρημα, οι Βρυξέλλες διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις. Ένα βασικό ζήτημα αφορά τις γενναίες εκπτώσεις που παρέχουν οι Διαχειριστές αποκλειστικά για τα προϊόντα του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς και την πρόσβαση στα Εικονικά Σημεία Συναλλαγών των συμμετεχουσών χωρών.
Αντίθετα, η Κομισιόν εμφανίζεται λιγότερο ενοχλημένη από τη λογική του «one stop shop», δηλαδή τη δυνατότητα δέσμευσης χωρητικότητας σε ολόκληρη την αλυσίδα υποδομών με μία προσφορά. Παρότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει κανονικά χωριστή κατακύρωση χωρητικότητας ανά υποδομή, οι Βρυξέλλες δεν θεωρούν αυτό το σημείο κρίσιμο εμπόδιο.
Αβεβαιότητα στην αγορά και άκαρπες δημοπρασίες
Σύμφωνα με υψηλόβαθμα στελέχη του ελληνικού υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η μέχρι πρότινος αμφίσημη στάση της Κομισιόν έχει επηρεάσει αρνητικά το ενδιαφέρον της αγοράς. Οι επιφυλάξεις για τη ρυθμιστική συμβατότητα των προϊόντων δημιούργησαν κλίμα αβεβαιότητας, παρά τη σαφή αναγνώριση από τις Βρυξέλλες της γεωπολιτικής σημασίας του Διαδρόμου για τον ανεφοδιασμό της Ουκρανίας.
Το αποτέλεσμα ήταν η δημοπρασία του Δεκεμβρίου να λήξει χωρίς ενδιαφέρον, ενώ εκτιμάται ότι παρόμοια εικόνα ενδέχεται να εμφανιστεί και στη δημοπρασία του Ιανουαρίου. Υπό αυτό το πρίσμα, η ενεργότερη εμπλοκή της Κομισιόν θεωρείται κρίσιμη για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη και να περάσει ο Κάθετος Διάδρομος από τη γεωπολιτική αναγκαιότητα στην εμπορική ωριμότητα.
Διαβάστε επίσης: Κομοτηνή: Εγκαίνια για τον «κάθετο διάδρομο» φυσικού αερίου – Νέος ενεργειακός κόμβος για τη ΝΑ Ευρώπη
