Σε αγώνα δρόμου θα πρέπει να επιδοθούν κυβέρνηση και ΕΥΔΑΠ για να μην πει η Αττική το νερό νεράκι ως το 2029. Μετά από καθυστέρηση τουλάχιστον τριετίας, ενώ τα αποθέματα στους ταμιευτήρες στερεύουν χρόνο με τον χρόνο λόγω της ανομβρίας, εχθές ανακοινώθηκε ο οδικός χάρτης για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας αλλά χωρίς «κλειδωμένη» χρηματοδότηση.
Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται ένα μεγάλο έργο, ύψους 535 εκατ. ευρώ, που θα καλύψει για 30 χρόνια τις ανάγκες της Αττικής για νερό -εφόσον δεν επιβαρυνθούν περαιτέρω οι κλιματολογικές συνθήκες. Σήμερα, από τα 1,1 δισεκατομμύρια κ.μ. νερού που υπήρχαν στους ταμιευτήρες της ΕΥΔΑΠ το 2021, έχουν απομείνει μόλις 400 εκατ. κ.μ., χτυπώντας πια «κόκκινο συναγερμό», όπως ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ, κ. Χάρης Σαχίνης, κατά την εξειδίκευση των μέτρων σε εκπροσώπους των μέσων ενημέρωσης.
Το έργο με τη συμβολική ονομασία «Εύρυτος» από το εὖ και το ῥέω, που παρουσιάστηκε εχθές, στο πλαίσιο του εορτασμού των 100ών γενεθλίων της ΕΥΔΑΠ, αφορά στη μερική εκτροπή των ποταμών Κρικελιώτη και Καρπενησιώτη προς τον Εύηνο, μέσω δύο σηράγγων συνολικού μήκους 20 χλμ. Σύμφωνα με τον κ. Σαχίνη, η περιοχή μπορεί να αποδώσει ως και 200 εκατ. κ.μ. νερού ετησίως, ακόμη και υπό δυσμενείς κλιματικές συνθήκες.
Κατεπείγον έργο με αβέβαιο πορτοφόλι
Όμως, παρότι η ΕΥΔΑΠ θέλει να τρέξει τις απαραίτητες διαδικασίες ώστε το έργο, που απαιτεί δυόμισι χρόνια κατασκευής, να είναι έτοιμο το πρώτο εξάμηνο του 2029, το ζήτημα της χρηματοδότησης παραμένει στον αέρα. Μέχρι στιγμής, έχουν μπει στο τραπέζι εναλλακτικά σενάρια, όμως απόφαση ακόμα δεν υπάρχει. Σημειώνεται ότι αποτελεί δημόσιο έργο, άρα δεν μπορεί να βαρύνει το επενδυτικό πλάνο της ΕΥΔΑΠ, που είναι στα 2,5 δισ. ευρώ για τη δεκαετία.
Όπως είπε ο κ. Σαχίνης, εξετάζεται μεταξύ άλλων το ενδεχόμενο να αναλάβει το έργο και τη χρηματοδότησή του η ΕΥΔΑΠ, με την προϋπόθεση ότι θα πάρα τα χρήματα πίσω σε βάθος χρόνου. Απαντώντας στο ερώτημα εάν αυτό συνεπάγεται την επιβολή κάποιου τέλους στους λογαριασμούς, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, το απέκλεισε κατηγορηματικά.
Για να επιτευχθεί το φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα, θα χρειαστεί η ενεργοποίηση των fast track διαδικασιών για περιοχές σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, επιτρέποντας διαγωνισμούς με κατεπείγουσες διαδικασίες. Εν προκειμένω, ο διαγωνισμός αναμένεται να προχωρήσει με κλειστές προσκλήσεις προς υποψήφιους αναδόχους.
Στόχος της ΕΥΔΑΠ, που έχει ήδη αποστείλει επιστολές ενεργοποίησης του σχετικού άρθρου 55 στο υπουργείο και τη ΡΑΑΕΥ είναι η προκήρυξη να βγει στον αέρα το καλοκαίρι του 2026. Εφόσον όλα προχωρήσουν ομαλά, χωρίς εμπλοκές και καθυστερήσεις, τότε το έργο μπορεί να είναι έτοιμο στις αρχές του 2029.
Ακριβό το plan B
Με την κλεψύδρα να έχει ήδη γυρίσει ανάποδα, αφού το νερό της Αττικής επαρκεί για δύο χρόνια, ενώ με τις πυροσβεστικές κινήσεις που έχει ήδη ενεργοποιήσει η ΕΥΔΑΠ εξασφαλίζοντας περί τα 150 κ.μ. επιπλέον τον χρόνο, επέκτεινε το χρονικό περιθώριο στην τετραετία. Όμως, οποιαδήποτε αναποδιά η καθυστέρηση, θα επιβάλει την εφαρμογή του plan b, που έχει σχεδιάσει η ΕΥΔΑΠ, ώστε να μην υπάρξουν κενά στην υδροδότηση της Αττικής.
Αυτό περιλαμβάνει τη δημιουργία τριών χερσαίων μονάδων αφαλάτωσης σε Θίσβη (315 εκατ. ευρώ), Νέα Πέραμο (110 εκατ. ευρώ) και Λαύριο (55 εκατ. ευρώ). Η συνολική δυναμικότητα των εγκαταστάσεων θα φτάνει τα 87,5 εκατ. κ.μ. ετησίως. Όπως επισήμανε ο κ. Σαχίνης, δεδομένου ότι είναι μια ακριβή επένδυση, οι μονάδες θα είναι modular, ώστε μετά την ολοκλήρωση του έργου «Εύρυτος» να μπορούν να μεταφερθούν, για παράδειγμα, σε νησιά με περιορισμένους υδατικούς πόρους.
Σε κάθε περίπτωση, τόσο ο κ. Παπασταύρου όσο και ο κ. Σαχίνης επέμειναν ότι στόχος είναι να μην απαιτηθεί η εφαρμογή του plan b.
«Ανασχηματισμός» στη διαχείριση του νερού
Παράλληλα, η κυβέρνηση προχωρά στην αναδιοργάνωση του υδροδοτικού τοπίου της χώρας, με στόχο τον εξορθολογισμό ενός κατακερματισμένου συστήματος 750 παρόχων ύδρευσης και άρδευσης. Πυλώνες του νέου μοντέλου θα είναι οι ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, αποκτώντας αρμοδιότητα και στην άρδευση. Οι δύο εταιρείες επεκτείνονται γεωγραφικά — η ΕΥΔΑΠ σε Βοιωτία, Εύβοια και Φωκίδα, ενώ η ΕΥΑΘ φτάνει έως τη Χαλκιδική — απορροφώντας 47 μικρότερους παρόχους.
Αυτή είναι η πρώτη φάση της μεταρρύθμισης, και όπως είπε ο κ. Παπασταύρου, θα λειτουργήσει ως πιλότος για την επόμενη ημέρα και των υπολοίπων 700 παρόχων της χώρας. «Δεν υπάρχει καμία προειλημμένη απόφαση για τους υπόλοιπους παρόχους», ξεκαθάρισε ο κ. Παπασταύρου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην τεχνική βοήθεια που εξασφαλίστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
«Δεν είναι δυνατόν στη Σιγκαπούρη και στο Ισραήλ να χρησιμοποιούν την ίδια σταγόνα νερού τρεις φορές και εδώ να έχουμε 50% απώλειες», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για δραστικές μεταρρυθμίσεις.
Την ίδια ώρα, καμία επίσημη απόφαση δεν έχει ληφθεί για τις προαναγγελθείσες αυξήσεις στα τιμολόγια νερού, παρά τις διαρροές ότι αυτές θα κυμανθούν από 2 έως 3 ευρώ σε κάθε λογαριασμό. Τόσο ο υπουργός όσο και ο επικεφαλής της ΕΥΔΑΠ απέφυγαν να επιβεβαιώσουν ή να διαψεύσουν τις διαρροές, παραπέμποντας στις αποφάσεις του ρυθμιστή ενέργειας και υδάτων (ΡΑΑΕΥ).
«Η Αθήνα έχει και θα συνεχίσει να έχει το φθηνότερο νερό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες», διαβεβαίωσε, παρόλα αυτά, ο κ. Σαχίνης.
Μ.Η.Τ. 242183