Πρόληψη και διαχείριση κινδύνων στο επίκεντρο του νέου νομοσχεδίου της Πολιτικής Προστασίας – Οι βασικές αλλαγές που προωθούνται

Μια βαθιά θεσμική στροφή στη φιλοσοφία της Πολιτικής Προστασίας επιχειρεί το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί στο υπουργικό συμβούλιο τις επόμενες ημέρες. Το σχέδιο νόμου με τον τίτλο «Ενεργή Μάχη» δεν περιορίζεται σε τεχνικές βελτιώσεις, αλλά επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο το κράτος προσεγγίζει τους φυσικούς κινδύνους, μεταφέροντας το βάρος από την εκ των υστέρων διαχείριση στην οργανωμένη πρόληψη, την επιστημονική ανάλυση και τον καλύτερο συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Η πρωτοβουλία συνιστά ουσιαστικά αναμόρφωση του υφιστάμενου πλαισίου Πολιτικής Προστασίας και, όπως έχει επισημάνει ο υπουργός Γιάννης Κεφαλογιάννης, στόχος είναι η περαιτέρω θωράκιση της χώρας απέναντι σε πυρκαγιές, πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα, σε μια περίοδο που η κλιματική κρίση αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των απειλών.

Πρόληψη με νέα εργαλεία και επιστημονική τεκμηρίωση

Κεντρικός άξονας του νομοσχεδίου είναι η εισαγωγή της προδιαγεγραμμένης καύσης ως θεσμοθετημένου εργαλείου πρόληψης. Για πρώτη φορά ορίζεται νομικά η ελεγχόμενη και προγραμματισμένη χρήση της φωτιάς από αρμόδιες υπηρεσίες, πριν από την αντιπυρική περίοδο, με στόχο τη μείωση της συσσωρευμένης καύσιμης ύλης. Πρόκειται για πρακτική που εφαρμόζεται εδώ και χρόνια σε χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και πλέον εντάσσεται οργανωμένα στον ελληνικό σχεδιασμό.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο εισάγει ειδική Επιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, στελεχωμένη με υδρολόγους και επιστήμονες συναφών ειδικοτήτων. Η επιτροπή θα παρέχει συνεχή αξιολόγηση της ευαλωτότητας κάθε περιοχής, ώστε οι υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας να διαθέτουν έγκαιρη και τεκμηριωμένη εικόνα για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν.

Μαθήματα από τις μεγάλες καταστροφές

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η πρόβλεψη για τη σύσταση ανεξάρτητης επιστημονικής επιτροπής αξιολόγησης των λεγόμενων mega fires, δηλαδή πυρκαγιών που υπερβαίνουν τα 100.000 καμένα στρέμματα. Η συστηματική ανάλυση αυτών των συμβάντων επιδιώκει να μετατρέψει την εμπειρία των καταστροφών σε γνώση, η οποία θα τροφοδοτεί τον μελλοντικό επιχειρησιακό σχεδιασμό.

Στο ίδιο πνεύμα εντάσσεται και η θεσμοθέτηση ετήσιου απολογισμού της αντιπυρικής περιόδου, με έκθεση που θα κατατίθεται στη Βουλή. Η πρόβλεψη αυτή ενισχύει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, μεταφέροντας τη συζήτηση από την επικοινωνιακή διαχείριση στην αξιολόγηση με μετρήσιμα δεδομένα.

Σχέδια πρόληψης και ισχυρότερη έρευνα εμπρησμών

Το νομοσχέδιο καθιστά υποχρεωτική την εκπόνηση Σχεδίων Πρόληψης Πυρκαγιών για κάθε δήμο και περιφέρεια, με χαρτογράφηση κρίσιμων περιοχών και σημείων υψηλού κινδύνου. Η ευθύνη της πρόληψης παύει έτσι να είναι αποσπασματική και αποκτά σαφές θεσμικό αποτύπωμα σε τοπικό επίπεδο.

Ταυτόχρονα, αναβαθμίζεται ριζικά η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, με νέο επιχειρησιακό μοντέλο που αντικαθιστά τα διάσπαρτα ανακριτικά κλιμάκια. Δημιουργούνται ειδικά κλιμάκια σε κάθε νομό, στελεχωμένα με εξειδικευμένο προσωπικό, τα οποία θα υπάγονται επιχειρησιακά στη Διεύθυνση και θα συνεργάζονται στενά με άλλες αρμόδιες Αρχές για τη διερεύνηση των πραγματικών αιτίων των πυρκαγιών.

Συντονισμός, νησιά και εθελοντισμός

Σημαντική τομή αποτελεί και η δημιουργία επιχειρησιακών κέντρων σε κάθε Περιφερειακή Πυροσβεστική Διοίκηση, με απευθείας σύνδεση στο Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων. Η ρύθμιση αυτή στοχεύει στη διασφάλιση ενιαίας εικόνας και ταχύτερης λήψης αποφάσεων, από το τοπικό έως το εθνικό επίπεδο.

Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τα μικρά και απομακρυσμένα νησιά, όπου προβλέπεται η δυνατότητα σύστασης νέων μόνιμων πυροσβεστικών φυλακίων, ενισχύοντας την επιχειρησιακή ετοιμότητα σε περιοχές με αυξημένη δυσκολία πρόσβασης.

Παράλληλα, θεσμοθετείται Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων, μέσω του οποίου πολίτες και επιχειρήσεις θα μπορούν να δηλώνουν εθελοντικά τη διαθεσιμότητα εξοπλισμού, όπως υδροφόρες ή μηχανήματα έργου, για αξιοποίηση σε κρίσιμα περιστατικά. Η συμμετοχή των εθελοντών πυροσβεστών διευρύνεται, καθώς θα μπορούν να επιχειρούν και εκτός της περιοχής όπου ανήκουν.

Εκπαίδευση και εναέρια μέσα στην πρώτη γραμμή

Το νομοσχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στην εκπαίδευση. Η Πυροσβεστική Ακαδημία αναβαθμίζεται σε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα με υβριδικά χαρακτηριστικά πανεπιστημίου και στρατιωτικής σχολής, ενώ προβλέπεται συνεργασία με ερευνητικούς φορείς εντός και εκτός Ελλάδας. Παράλληλα, επαναλειτουργεί η σχολή αρχιπυροσβεστών, ενισχύοντας την επαγγελματική εξέλιξη στο Σώμα.

Τέλος, σε συνδυασμό με το πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ, δρομολογείται ειδική εκπαίδευση αξιωματικών του Πυροσβεστικού Σώματος για τη στελέχωση των νέων εναέριων μέσων. Για πρώτη φορά, το Σώμα αποκτά τη δυνατότητα να συγκροτήσει δική του επιχειρησιακή δύναμη πτητικών μέσων, με πιλότους και μηχανικούς εκπαιδευμένους με ευθύνη της Υπηρεσίας.

Το νέο νομοσχέδιο σηματοδοτεί μια σαφή αλλαγή παραδείγματος. Η Πολιτική Προστασία περνά σε μια φάση όπου η πρόληψη, η επιστημονική γνώση και ο συντονισμός αποκτούν κεντρικό ρόλο, με στόχο όχι απλώς την καλύτερη διαχείριση των κρίσεων, αλλά τη μείωση του ίδιου του κινδύνου.

Διαβάστε επίσης; Αναβάθμιση στην Πολιτική Προστασία: Νέα εναέρια μέσα και 1.000 προσλήψεις πυροσβεστών