Λειψυδρία: Ανοίγει ο δρόμος για μοντέλο Daniel στα έργα της Αττικής

Ποιο έργο ύψους άνω των 500 εκατ. θα σώσει την πρωτεύουσα –Αναθέσεις λόγω κατεπείγοντος και ρόλος για το PPF 

Σε πεδίο δόξης για τους μεγάλους ομίλους φαίνεται πως εξελίσσονται τα έργα που θα μπουν ανάχωμα στην απειλή της λειψυδρία για την Αττική. Η χθεσινή πολύωρη συνεδρίαση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), παρότι επίσημα η γνωμοδότηση θα διαβιβαστεί τις επόμενες ημέρες στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, έβγαλε «λευκό καπνό» για την κήρυξη της Αττικής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Έχοντας τεθεί ήδη σε «κόκκινο συναγερμό», αφού από το 2022 χάνονται από τους ταμιευτήρες της ΕΥΔΑΠ 250 εκατ. κυβικά μέτρα νερού, οι fast-track διαδικασίες μοιάζουν πια μονόδρομος. Αν και οι εναλλακτικές λύσεις κυοφορούνταν εδώ και δύο χρόνια από την ΕΥΔΑΠ, οι αποφάσεις της κυβέρνησης για το πλάνο αντιμετώπισης της λειψυδρίας ήρθαν στο παρά «ένα», καθώς αυτή τη στιγμή η Αττική έχει νερό για μόλις δύο χρόνια.

Η επισφράγιση της απόφασης από τον αρμόδιο υπουργό θα σημάνει την εφαρμογή ενός μοντέλου κλειστών προσκλήσεων, στα πρότυπα των αναθέσεων που έγιναν για τα έργα του Daniel, βάζοντας στο κάδρο τους μεγάλους εργολάβους. Οι βάσεις μπήκαν με το θεσμικό πλαίσιο που ψηφίστηκε στα τέλη Ιουνίου και κάνει short cut λόγω κατεπείγοντος στις συνήθεις διαγωνιστικές διαδικασίες.

Ανοίγει έτσι ο δρόμος για ταχείες αδειοδοτήσεις, κίνητρα χωροθέτησης, με την ΕΥΔΑΠ (ή την ΕΥΑΘ) στο τιμόνι, ενώ στο «παιχνίδι» μπορεί να μπει και η ομάδα κρούσης του Υπερταμείου, δηλαδή τη μονάδα συμβάσεων στρατηγικής σημασίας (PPF).  

Παράλληλα, πηγές του υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ξεκαθαρίζουν πως η κήρυξη έκτακτης ανάγκης ενεργοποιεί ένα ειδικό θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει τη δημόσια χρηματοδότηση έργων υδροδότησης, ακόμη και σε φορείς χωρίς διαχειριστική επάρκεια, επίσπευση διαδικασιών και ωρίμανσης μελετών.

Η λύση για την Αττική, αλλά από το 2029

Πριν από μόλις ένα μήνα η κυβέρνηση παρουσίασε τελικά τη λύση που προκρίνεται για την Αττική. Στην «καρδιά» αυτής της λύσης βρίσκεται ένα μεγάλο έργο, ύψους 535 εκατ. ευρώ. Ο «Εύρυτος», όπως συμβολικά ονομάστηκε η μερική εκτροπή των ποταμών Κρικελιώτη και Καρπενησιώτη προς τον Εύηνο, αναμένεται να ξεδιψάσει την Αττική για διάστημα 30 ετών. 

Για αυτό, θα κατασκευαστούν δύο σήραγγες, συνολικού μήκους 20 χλμ., που θα στέλνουν το νερό με βαρύτητα, άρα χωρίς να απαιτείται κατανάλωση ενέργειας, προς τον ταμιευτήρα του Ευήνου. Σύμφωνα με τις μετρήσεις που έχει κάνει η ΕΥΔΑΠ, η περιοχή μπορεί ακόμα και σε άσχημες κλιματολογικές συνθήκες να δώσει 200 εκατ. κ.μ. νερού τον χρόνο. 

Δεδομένου ότι το έργο θα αξιοποιήσει τον ταμιευτήρα του Ευήνου και όλο το υφιστάμενο κανάλι, δεν θα χρειαστεί η κατασκευή μεγάλων υποδομών, πχ. φραγμάτων, άρα θα έχει μικρή περιβαλλοντική επιβάρυνση. Πρόκειται επί της ουσίας για ένα ανάχωμα, περίπου τεσσάρων μέτρων, που όταν τα δυο ποτάμια θα έχουν παραπανήσια ροή, αυτή θα διοχετεύεται στον Εύηνο.

Παρότι οι ανακοινώσεις έγιναν, η πηγή χρηματοδότησης του έργου παραμένει ακόμα άγνωστη. Η υποχρέωση βαραίνει το δημόσιο -και όχι την ΕΥΔΑΠ-, όμως ελλείψει πόρων, εξετάζονται διάφορα σενάρια. Μεταξύ αυτών, όπως είχε πει ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ, κ. Χάρης Σαχίνης, κατά την πρόσφατη παρουσίαση, είναι και να αναλάβει το έργο και τη χρηματοδότησή του η ΕΥΔΑΠ, η οποία σε αυτή την περίπτωση θα πάρει τα χρήματα πίσω σε βάθος χρόνου. «Δεν έχουμε ακόμα αποφασίσει ποιο είναι το καλύτερο σενάριο», είχε σημειώσει.

Το ζήτημα πάντως δεν μπορεί να χρονίσει, καθώς στόχος είναι το έργο να ολοκληρωθεί στις αρχές του 2029, ώστε να μην υπάρξει ανάγκη ενεργοποίησης του plan b. Περιλαμβάνοντας τρεις χερσαίες modular αφαλατώσεις σε Θίσβη, Νέα Πέραμο και Λαύριο, αυτό το σενάριο θα είναι και ιδιαίτερα δαπανηρό, φτάνοντας ως και τα 480 εκατ. ευρώ μόνο για να δώσει νερό στην Αττική στο μεσοδιάστημα, ώσπου να ενεργοποιηθεί ο «Εύρυτος». 

Οι άμεσες κινήσεις

Για να κερδίσει χρόνο, διασφαλίζοντας στην Αττική ένα περιθώριο επιπλέον δύο ετών, η ΕΥΔΑΠ έχει σε εξέλιξη τέσσερις άμεσες παρεμβάσεις. Ξεκινώντας από τις γεωτρήσεις της Μαυροσουβάλας, βάζει ήδη στο σύστημα 32 εκατ. κ.μ. νερού ετησίως. Ακόμη, έχει περιορίσει κατά 70% την 1η περιβαλλοντική παροχή του ταμιευτήρα του Ευήνου, κερδίζοντας ακόμη 22 εκατ. κ.μ. νερού. 

Αυτή την περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη η ενεργοποίηση των γεωτρήσεων Ούγγρων, που θα ολοκληρωθεί τον ερχόμενο Μάρτιο. Τότε θα προστεθούν σε ετήσια βάση 50 εκατ. κ.μ. νερού. Φτάνοντας στον Μάρτιο του 2027, οπότε θα έχει ολοκληρωθεί και η α’ φάση αξιοποίησης των υπόγειων αποθεμάτων του μέσου ρου του Βοιωτικού Κηφισού, θα μπαίνουν αθροιστικά στους ταμιευτήρες επιπλέον 149 εκατ. κ.μ. νερού τον χρόνο.