Επιτάχυνση των έργων ενεργειακής αξιοποίησης με στόχο ολοκλήρωσης το 2030 – Στην τελική ευθεία η ΣΜΠΕ, έρχεται το θεσμικό πλαίσιο και η χρηματοδότηση από το ΠΕΚΑ
Η ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων περνά πλέον από τη φάση του σχεδιασμού στη φάση της υλοποίησης, με τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) να οδεύει προς έγκριση, το θεσμικό πλαίσιο να εισέρχεται στην τελική φάση διαμόρφωσης και τη χρηματοδοτική διαδικασία να ενεργοποιείται άμεσα. Το βασικό αυτό μήνυμα κυριάρχησε στην εκδήλωση που διοργάνωσε ο Κλάδος Αποβλήτων της Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), τη Δευτέρα 11 Μαΐου 2026, στο πλαίσιο του GRICE 2026, με θέμα: «Ενεργειακή αξιοποίηση στην Ελλάδα – Από τον Σχεδιασμό στην εφαρμογή: Κόστος, Ρυθμιστική Εποπτεία & Κοινωνική Αποδοχή».
Κυβέρνηση και ΡΑΑΕΥ παρουσίασαν ένα επιταχυνόμενο χρονοδιάγραμμα για την ανάπτυξη των μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης αποβλήτων, δίνοντας έμφαση τόσο στις αδειοδοτικές και χρηματοδοτικές διαδικασίες όσο και στις βασικές προκλήσεις που παραμένουν ανοιχτές, όπως η κοινωνική αποδοχή, η ανακύκλωση, το κόστος και η βιωσιμότητα των επενδύσεων.
Ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μανώλης Γραφάκος, ανέφερε ότι η ΣΜΠΕ βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, στην οποία καταγράφηκαν τόσο θετικές όσο και αρνητικές τοποθετήσεις.
«Η ΣΜΠΕ οδεύει προς την τελική της έγκριση», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι αμέσως μετά θα ανοίξει ο δρόμος για τη διαμόρφωση του εθνικού θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των μονάδων, το οποίο επίσης θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.
Παράλληλα, όπως τόνισε, προετοιμάζεται ήδη ο φάκελος προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη χρηματοδότηση των έργων, ενώ η πρόσκληση από το πρόγραμμα ΠΕΚΑ (Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή) αναμένεται να εκδοθεί άμεσα.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι έως το 2030 μπορεί να έχει ολοκληρωθεί το βασικό δίκτυο μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης στη χώρα, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν ήδη έργα υπό κατασκευή, έργα σε φάση δημοπράτησης αλλά και νέες διαγωνιστικές διαδικασίες που αναμένεται να ξεκινήσουν το επόμενο διάστημα.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της κοινωνικής αποδοχής, σημειώνοντας ότι μέρος της πολιτικής αντιπαράθεσης «επενδύει στον φόβο και στην ανησυχία του πολίτη», κυρίως λόγω ελλιπούς ενημέρωσης γύρω από τις τεχνολογίες ενεργειακής αξιοποίησης. Υπογράμμισε ωστόσο ότι οποιαδήποτε εγκατάσταση προχωρήσει θα πρέπει να διασφαλίζει πλήρως την προστασία της δημόσιας υγείας και να λειτουργεί χωρίς καμία απολύτως έκπτωση στους περιβαλλοντικούς όρους.
Παράλληλα, τόνισε ότι η ενεργειακή αξιοποίηση δεν πρέπει να λειτουργήσει εις βάρος της ανακύκλωσης. Όπως εξήγησε, ο σχεδιασμός βασίζεται σε στόχο ανακύκλωσης 65%, ποσοστό που στη ΣΜΠΕ αυξάνεται στο 70%, καθώς εκτιμάται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενδέχεται να αυξήσει τους σχετικούς στόχους τα επόμενα χρόνια. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, αποφεύγεται η υπερδιαστασιολόγηση των μονάδων, δεδομένου ότι οι εγκαταστάσεις διαθέτουν συγκεκριμένα τεχνικά όρια επεξεργασίας.
Από την πλευρά του, ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ και προεδρεύων του Κλάδου Αποβλήτων, Κωνσταντίνος Αραβώσης, υπογράμμισε τον κρίσιμο ρόλο της Αρχής στη ρυθμιστική εποπτεία και στη διαμόρφωση των τεχνικών κανόνων για την ενεργειακή αξιοποίηση.
Όπως ανέφερε, η ΡΑΑΕΥ βρίσκεται ήδη στη διαδικασία πιστοποίησης της διαχειριστικής επάρκειας των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ). Μέχρι πρόσφατα υπήρχαν επτά πιστοποιημένοι φορείς, ενώ πλέον ο αριθμός τους έχει ανέλθει στους έντεκα, με στόχο να ολοκληρωθεί σύντομα η διαδικασία και για τους τρεις που απομένουν.
Ο κ. Αραβώσης επισήμανε ότι σήμερα στην Ελλάδα λιγότερο από το 20% των αποβλήτων ανακυκλώνεται, ενώ περίπου το 80% συνεχίζει να οδηγείται σε ταφή, γεγονός που καταδεικνύει τη μεγάλη απόσταση της χώρας από τους ευρωπαϊκούς στόχους.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμη και αν η Ελλάδα επιτύχει ποσοστό ανακύκλωσης 65%, θα εξακολουθεί να υπάρχει ένα υπόλειμμα περίπου 25% που δεν μπορεί να αξιοποιηθεί μέσω συμβατικών μεθόδων ανακύκλωσης και θα πρέπει να οδηγείται σε ενεργειακή αξιοποίηση.
Ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ αποκάλυψε επίσης ότι έχει ήδη εκπονηθεί μελέτη που προβλέπει τη δημιουργία έξι μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης σε εθνικό επίπεδο, επισημαίνοντας ωστόσο ότι απαιτείται σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο, τεκμηριωμένες αποφάσεις και κοινωνική συναίνεση ώστε να προχωρήσουν οι επενδύσεις.
Αναφερόμενος στο οικονομικό μοντέλο των έργων, εξήγησε ότι αυτό στηρίζεται σε τρεις βασικές πηγές εσόδων:
την τιμή επεξεργασίας και διάθεσης αποβλήτων μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών,
την αποζημίωση για το μη ανακυκλώσιμο υπόλειμμα στο πλαίσιο του ρυθμιζόμενου συστήματος,
και την αποζημίωση για την παραγόμενη ενέργεια από το βιογενές κλάσμα των αποβλήτων.
Όπως τόνισε, το ποσοστό του βιογενούς κλάσματος είναι κρίσιμο για τη βιωσιμότητα των έργων, καθώς επηρεάζει τόσο τα έσοδα από την ενέργεια όσο και το κόστος αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Μάλιστα, προειδοποίησε ότι από το 2028 και μετά θεωρείται σχεδόν βέβαιο πως οι μονάδες θα επιβαρύνονται με κόστος δικαιωμάτων εκπομπών για το μη βιογενές μέρος των αποβλήτων.
Τέλος, σημείωσε ότι σε πολλές περιοχές της χώρας δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τη σύσταση των αποβλήτων, γεγονός που δημιουργεί αβεβαιότητα τόσο στον σχεδιασμό όσο και στη χρηματοδότηση των έργων. Για τον λόγο αυτό, όπως ανέφερε, η ΡΑΑΕΥ έχει εκπονήσει ειδική μελέτη βασισμένη σε διεθνείς πρακτικές και μεθοδολογίες, η οποία πρόκειται να αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Αρχής.
Μ.Η.Τ. 242183