Οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις διεκδικούν ρόλο στην ευρωπαϊκή αμυντική αγορά μέσω STEP, ΕΣΠΑ και νέων κοινοτικών προγραμμάτων

Η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία ανοίγει για πρώτη φορά με ουσιαστικούς όρους στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και η ελληνική αγορά δείχνει έτοιμη να διεκδικήσει ρόλο. Οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις και η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επενδύσει στην τεχνολογική και παραγωγική της αυτονομία στον τομέα της άμυνας δημιουργούν ένα νέο πεδίο ευκαιριών, το οποίο μέχρι πρόσφατα ήταν σχεδόν αποκλειστικά προνόμιο μεγάλων πολυεθνικών.

Η δυναμική αυτή αποτυπώνεται σε μελέτη που υλοποιεί η European Innovation Solutions για λογαριασμό της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας και παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2025 στη Γενική Συνέλευση της ΚΕΕΕ στην Πάτρα. Η μελέτη καταγράφει για πρώτη φορά με συστηματικό τρόπο το πώς οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να ενταχθούν στην αλυσίδα αξίας της αμυντικής βιομηχανίας, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό.

Η ευρωπαϊκή στροφή προς την αμυντική αυτονομία

Η Ε.Ε. προχωρά σε μια δομική αναδιάταξη της πολιτικής της, ενισχύοντας την άμυνα, την ασφάλεια και τις τεχνολογίες διπλής χρήσης. Στο πλαίσιο αυτό, οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορούν να συμμετέχουν σε κοινοπραξίες, υπεργολαβίες ολοκληρωμένων αμυντικών συστημάτων, αλλά και σε συμβατικές προμήθειες του υπουργείου Άμυνας. Ταυτόχρονα, ανοίγεται πρόσβαση σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία όπως το European Defence Fund και τα αναθεωρημένα διαρθρωτικά ταμεία, που πλέον χρηματοδοτούν έρευνα, καινοτομία και παραγωγή στον αμυντικό τομέα.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το ευρωπαϊκό πρόγραμμα STEP, το οποίο απευθύνεται κυρίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τις καλεί να επενδύσουν σε κρίσιμες τεχνολογίες, υποδομές και δεξιότητες που ενισχύουν την αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης. Το πρόγραμμα αυτό δεν περιορίζεται σε καθαρά στρατιωτικές εφαρμογές, αλλά καλύπτει τεχνολογίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο στην άμυνα όσο και στην πολιτική προστασία, την ασφάλεια και το διάστημα.

Τι αλλάζει στα κοινοτικά ταμεία και στο ΕΣΠΑ

Στο ελληνικό σκέλος αυτής της στρατηγικής, η Διαχειριστική Αρχή του Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» του ΕΣΠΑ 2021–2027 έχει εισηγηθεί την προσθήκη νέων προτεραιοτήτων για την άμυνα και την ασφάλεια, συνολικού ύψους 160 εκατ. ευρώ. Οι πόροι αυτοί θα κατευθυνθούν σε επενδύσεις αμυντικών και διπλής χρήσης τεχνολογιών, αλλά και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων σε τομείς υψηλής τεχνολογίας που σχετίζονται με το STEP και την άμυνα.

Από την 1η Δεκεμβρίου 2025 βρίσκεται μάλιστα σε εξέλιξη δημόσια διαβούλευση, η οποία θα διαρκέσει έως τις 19 Ιανουαρίου 2026, προκειμένου οι επιχειρήσεις να συμβάλουν στη διαμόρφωση των νέων δράσεων. Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα λειτουργικό πλαίσιο που θα στηρίζει τόσο τις παραγωγικές επενδύσεις όσο και την κατάρτιση εργαζομένων και επιχειρηματιών, ώστε να καλυφθούν κρίσιμα κενά σε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.

Τεχνολογίες διπλής χρήσης και νέα πεδία επενδύσεων

Η μελέτη της ΚΕΕΕ και της European Innovation Solutions επικεντρώνεται σε επιχειρήσεις με τζίρο άνω των 2 εκατ. ευρώ και δραστηριότητα σε τομείς όπως ειδικά και σύνθετα υλικά, κατασκευές, ενέργεια, logistics, πληροφορική και τηλεπικοινωνίες, βιοεπιστήμες, ηλεκτρονικά συστήματα και αισθητήρες. Πρόκειται για κλάδους που βρίσκονται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής αμυντικής στρατηγικής, καθώς παράγουν τεχνολογίες που μπορούν να ενσωματωθούν τόσο σε στρατιωτικές όσο και σε πολιτικές εφαρμογές.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο ενισχύεται περαιτέρω από τον νέο κανονισμό που υιοθέτησε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 18 Δεκεμβρίου 2025, με τον οποίο τροποποιούνται πέντε βασικά προγράμματα της Ε.Ε., μεταξύ των οποίων το «Ορίζων Ευρώπη», το «Ψηφιακή Ευρώπη», το European Defence Fund και η πλατφόρμα STEP. Οι αλλαγές επιτρέπουν στα προγράμματα αυτά να χρηματοδοτούν πιο ευέλικτα δράσεις που σχετίζονται με την άμυνα και τις τεχνολογίες διπλής χρήσης, δίνοντας πρόσβαση και σε μικρότερες επιχειρήσεις.

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η αμυντική αγορά παύει να είναι μια κλειστή λέσχη και μετατρέπεται σε πεδίο ανταγωνισμού και καινοτομίας. Για τις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το στοίχημα δεν είναι απλώς η συμμετοχή σε μεμονωμένα έργα, αλλά η ένταξη σε μια ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας που μπορεί να προσφέρει σταθερές δουλειές, εξαγωγικές προοπτικές και τεχνολογική αναβάθμιση τα επόμενα χρόνια.

Διαβάστε επίσης: Νέος «χάρτης» επενδύσεων για τη μεταλιγνιτική Ελλάδα: Τι προβλέπει η STEP