Ιδιωτικά πανεπιστήμια: Το ΣτΕ απορρίπτει τις προσφυγές και εγκρίνει τις οικονομικές προϋποθέσεις αδειοδότησης
Σημαντική εξέλιξη για το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα αποτελεί η υπ’ αριθμ. 284/2026 απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία έκρινε ότι οι οικονομικές προϋποθέσεις που έχουν τεθεί για την εγκατάσταση παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων στη χώρα είναι συμβατές με το ενωσιακό δίκαιο.
Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο έκρινε ότι η εγγυητική επιστολή ύψους 2 εκατ. ευρώ, καθώς και το παράβολο των 600.000 ευρώ που προβλέπονται για τη χορήγηση άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτημάτων ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, δεν αντίκεινται στη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και την οδηγία 2006/123/ΕΚ για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά.
Παράλληλα, η Ολομέλεια του ΣτΕ απέρριψε τις προσφυγές εννέα ιδιωτικών πανεπιστημίων και της Ένωσης Ιδιωτικών Πανεπιστημίων, οι οποίοι ζητούσαν την ακύρωση της κοινής υπουργικής απόφασης του Σεπτεμβρίου 2024 που καθόρισε το πλαίσιο των οικονομικών εγγυήσεων για την ίδρυση παραρτημάτων.
Πώς διαμορφώνονται οι οικονομικές προϋποθέσεις αδειοδότησης
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, κάθε πανεπιστημιακό ίδρυμα που επιθυμεί να ιδρύσει παράρτημα στην Ελλάδα οφείλει να καταθέσει εγγυητική επιστολή ύψους 2 εκατ. ευρώ για κάθε αίτηση. Το ποσό αυξάνεται κατά 500.000 ευρώ για κάθε επιπλέον σχολή πέραν των τριών.
Παράλληλα, καταβάλλεται παράβολο ύψους 600.000 ευρώ για κάθε αίτηση αδειοδότησης, το οποίο αυξάνεται κατά 200.000 ευρώ για κάθε πρόσθετη σχολή μετά τις τρεις.
Το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει σημαντικές μειώσεις για πανεπιστήμια που επιλέγουν να εγκατασταθούν εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Ειδικότερα, τόσο η εγγυητική επιστολή όσο και το παράβολο μειώνονται κατά 50% όταν το παράρτημα ιδρύεται εκτός της Αττικής, της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης και της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων Αττικής.
Η ερμηνεία του ΣτΕ για το ευρωπαϊκό δίκαιο
Στην απόφαση της Ολομέλειας, με πρόεδρο τον Μιχάλη Πικραμένο και εισηγήτρια τη σύμβουλο Επικρατείας Κωνσταντίνα Κονιδιτσιώτου, υπογραμμίζεται ότι τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν τη δυνατότητα να καθορίζουν τους στόχους της πολιτικής τους στον τομέα των υπηρεσιών, καθώς και το επίπεδο προστασίας που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν.
Το δικαστήριο έκρινε ότι οι οικονομικές προϋποθέσεις που θέσπισε ο Έλληνας νομοθέτης αποτελούν θεμιτούς περιορισμούς, οι οποίοι δικαιολογούνται από λόγους γενικού συμφέροντος και δεν παραβιάζουν την ελευθερία εγκατάστασης.
Η απόφαση επισημαίνει ότι το νέο θεσμικό πλαίσιο επιδιώκει να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο παροχής ιδιωτικής ανώτατης εκπαίδευσης, υπό την εγγύηση της ελληνικής Πολιτείας και με σεβασμό στην ακαδημαϊκή ελευθερία.
Το μοντέλο λειτουργίας των ιδιωτικών πανεπιστημίων
Η Ολομέλεια του ΣτΕ σημειώνει ότι το νέο σύστημα λειτουργίας των ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένες αρχές, όπως ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας των παρόχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η δραστηριοποίηση εκπαιδευτικών φορέων επαρκούς μεγέθους και οι αυστηρές προϋποθέσεις αδειοδότησης.
Παράλληλα, προβλέπεται συνεχής και απαιτητικός έλεγχος της λειτουργίας τους από ανεξάρτητη αρχή, με στόχο τη διασφάλιση της ακαδημαϊκής ποιότητας και της οικονομικής βιωσιμότητας των ιδρυμάτων.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, οι όροι που έχει θέσει ο νομοθέτης υπηρετούν σκοπούς γενικού συμφέροντος, καθώς αποσκοπούν στη δημιουργία ενός συστήματος ιδιωτικής ανώτατης εκπαίδευσης που θα λειτουργεί με προδιαγραφές αντίστοιχες των δημόσιων πανεπιστημίων.
Διαβάστε επίσης: Ιδιωτικά Πανεπιστήμια: Στο Συμβούλιο της Επικρατείας θα κριθεί η συνταγματικότητά τους
Μ.Η.Τ. 242183