Τσουνάμι στο Αιγαίο: Οι ευάλωτες περιοχές και οι προτάσεις των επιστημόνων για πρόληψη και ασφάλεια

Η απειλή ενός τσουνάμι στο Αιγαίο είναι υπαρκτή και διαρκής, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΕΚΠΑ, η οποία χαρτογραφεί τις περιοχές με αυξημένη επικινδυνότητα στο σύμπλεγμα Σαντορίνης – Αμοργού. Η επιστημονική ομάδα, αποτελούμενη από ειδικούς του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, αξιολόγησε τα υφιστάμενα σημεία καταφυγής και συγκέντρωσης που έχουν υποδείξει οι τοπικοί δήμοι, καταλήγοντας σε κρίσιμα συμπεράσματα για την επαρκή ή ανεπαρκή τοποθέτησή τους.

Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι τοποθεσίες είναι στρατηγικά επιλεγμένες, υπάρχουν και περιοχές όπου οι σημάνσεις εκκένωσης είναι ακατάλληλες ή μη προσβάσιμες, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο για τον πληθυσμό.

Οι επικίνδυνες ζώνες και οι ανεπαρκείς υποδομές

Η ανάλυση των ευρημάτων αποκαλύπτει ότι:

• Στην Αμοργό, τα σημεία καταφυγής στα Κατάπολα και την Αιγιάλη κρίνονται ικανοποιητικά τοποθετημένα, παρέχοντας επαρκή προστασία.
• Στη Σαντορίνη, τα σημεία συγκέντρωσης βρίσκονται σε μεγάλες αποστάσεις από τις ακτές, γεγονός που εξασφαλίζει προστασία αλλά δεν διευκολύνει την άμεση πρόσβαση των κατοίκων σε περίπτωση εκκένωσης.
• Στην Ίο, το μοναδικό σημείο καταφυγής βρίσκεται μέσα στη ζώνη που κινδυνεύει να πληγεί ακόμη και από ένα μέτριας έντασης τσουνάμι (0-3m run-up), καθιστώντας το αναποτελεσματικό.
• Στη Νάξο, πολλά από τα σημεία συγκέντρωσης βρίσκονται εντός της επικίνδυνης ζώνης, ενώ η πυκνή δόμηση στη Χώρα της Νάξου καθιστά επιτακτική την επικαιροποίηση των σημείων καταφυγής και τον επανασχεδιασμό των διαδρομών διαφυγής.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η απειλή τσουνάμι δεν συνδέεται αποκλειστικά με τη σεισμική δραστηριότητα, αλλά μπορεί να προκληθεί και από υποθαλάσσιες κατολισθήσεις, καθιστώντας την προετοιμασία ζωτικής σημασίας.

Τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης και ενημέρωσης

Η μελέτη του ΕΚΠΑ προτείνει συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν άμεσα για την αποτελεσματική διαχείριση του κινδύνου:

• Επανεξέταση και επικαιροποίηση των σημείων καταφυγής, με απομάκρυνση όσων βρίσκονται σε επικίνδυνες ζώνες.
• Χάραξη και σήμανση διαδρομών εκκένωσης, ώστε οι κάτοικοι και οι επισκέπτες να γνωρίζουν άμεσα πού πρέπει να κινηθούν σε περίπτωση συναγερμού.
• Ενίσχυση της ενημέρωσης του πληθυσμού μέσω καμπανιών ευαισθητοποίησης, ειδικά στις τουριστικές περιοχές.
• Διεξαγωγή ασκήσεων ετοιμότητας με συμμετοχή πολιτών, τοπικών και περιφερειακών φορέων.
• Συνεχής επιστημονική παρακολούθηση της σεισμικής και γεωδυναμικής δραστηριότητας με ενίσχυση του δικτύου προειδοποίησης τσουνάμι.

Η ανάγκη ενός οργανωμένου σχεδίου διαφυγής

Οι επιστήμονες του ΕΚΠΑ τονίζουν ότι σε μια χώρα με υψηλή σεισμικότητα, όπως η Ελλάδα, η ύπαρξη ενός καλά οργανωμένου σχεδίου εκκένωσης και η εκπαίδευση του πληθυσμού μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στην ασφάλεια και την καταστροφή.

Η εκδήλωση ενός τσουνάμι δεν είναι προβλέψιμη, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την υιοθέτηση συντονισμένων δράσεων πρόληψης. Η μελέτη αποτελεί καμπανάκι κινδύνου για τις τοπικές αρχές, που καλούνται να αναθεωρήσουν τον σχεδιασμό τους και να υλοποιήσουν άμεσα τα προτεινόμενα μέτρα πριν βρεθούν αντιμέτωπες με μια μη αναστρέψιμη τραγωδία.

Διαβάστε επίσης: Συναγερμός από Τουρκία: Σενάριο σεισμού 7,7 Ρίχτερ και τσουνάμι στο Αιγαίο