Τα προβλήματα του κλάδου, οι επτά υποψήφιοι και το κρίσιμο δίλημμα ανάμεσα σε θεσμική συνεννόηση και μαχητική στάση απέναντι στην κυβέρνηση

Περισσότεροι από 20.000 δικηγόροι καλούνται σήμερα στις κάλπες για να επιλέξουν τον νέο πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, σε μια εκλογική διαδικασία που θεωρείται από τις πιο κρίσιμες της τελευταίας δεκαετίας. Ο Δημήτρης Βερβεσός ολοκληρώνει τη δεύτερη συνεχόμενη θητεία του και δεν μπορεί εκ του νόμου να διεκδικήσει εκ νέου την προεδρία, αφήνοντας το πεδίο ανοιχτό σε μια πολυπρόσωπη και ιδιαίτερα ανταγωνιστική αναμέτρηση.

Η συγκυρία θεωρείται εξαιρετικά φορτισμένη για τον κλάδο. Οι δικηγόροι βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σειρά συσσωρευμένων προβλημάτων, από τις υψηλές ασφαλιστικές εισφορές και τα φορολογικά τεκμήρια έως τις αλλαγές που επιβάλλει η ψηφιοποίηση της δικαστικής λειτουργίας. Παράλληλα, η ίδρυση ιδιωτικών νομικών σχολών έχει δημιουργήσει έντονη ανησυχία για τον κίνδυνο υπερπληθυσμού στο ήδη κορεσμένο επάγγελμα, ενώ το νέο δικαστικό τοπίο που διαμορφώνεται με τον αναθεωρημένο δικαστικό χάρτη φέρνει επιπλέον επιβαρύνσεις, ιδίως στα μικρότερα γραφεία.

Οι υποψήφιοι και το θεσμικό βάρος της κάλπης

Στην προεδρική κούρσα κατέρχονται επτά υποψήφιοι:

• Δημήτρης Αναστασόπουλος,
• Μιχάλης Καλαντζόπουλος,
• Θωμάς Καμενόπουλος,
• Θανάσης Καμπαγιάννης,
• Ανδρέας Κουτσόλαμπρος,
• Αλέξανδρος Μαντζούτσος και
• Θέμης Σοφός.

Πρόκειται για μια σύνθεση που αντανακλά τη διάσπαση του κλάδου, με αρκετούς υποψήφιους να κατέρχονται ως ανεξάρτητοι, αλλά να χαίρουν στήριξης από συγκεκριμένες παρατάξεις ή περισσότερους του ενός συνδυασμούς.

Αν και κάθε υποψήφιος προέρχεται από διαφορετικό πολιτικό χώρο, οι εκλογές στον ΔΣΑ σπανίως ευθυγραμμίζονται με κομματικές γραμμές. Το πραγματικό διακύβευμα αφορά τη σχέση του νέου προέδρου με την εκτελεστική εξουσία και το ποια στάση πρέπει να κρατήσει απέναντι στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Η συζήτηση κινείται ανάμεσα σε ένα μοντέλο θεσμικής, συναινετικής στάσης και σε μια πιο μαχητική, συγκρουσιακή προσέγγιση, αντίστοιχη εκείνης που υιοθέτησε ο απερχόμενος πρόεδρος Δημήτρης Βερβεσός.

Τα προβλήματα που χρονίζουν και η αμφιβολία για λύσεις

Η δυσφορία απέναντι στην κυβέρνηση είναι διάχυτη, καθώς οι δικηγόροι θεωρούν πως μέτρα όπως ο τεκμαρτός φόρος εισοδήματος και η προώθηση ιδιωτικών νομικών σχολών πλήττουν τον κλάδο. Η μεταρρύθμιση του δικαστικού χάρτη έχει προκαλέσει σημαντικές αντιδράσεις, ειδικά από μικρά δικηγορικά γραφεία που καλούνται πλέον να ανταπεξέλθουν σε συνεχείς μετακινήσεις.

Τα οικονομικά βαραίνουν περισσότερο από κάθε άλλο θέμα. Έρευνες δείχνουν ότι η σημαντικότερη απαίτηση των δικηγόρων αφορά την οικονομική ανακούφιση μέσω μέτρων όπως η μείωση ΦΠΑ, η απαλλαγή μικρών εισοδημάτων από τον ΦΠΑ στις δικαστηριακές πράξεις και η μείωση ασφαλιστικών εισφορών. Όλοι σχεδόν οι υποψήφιοι συμφωνούν στις βασικές ανάγκες, αλλά παραμένει αβέβαιο κατά πόσο υπάρχει κυβερνητική προθυμία για πραγματική διαπραγμάτευση.

Η νέα κατεύθυνση και το στοίχημα της ψηφιακής Δικαιοσύνης

Ο νέος πρόεδρος του ΔΣΑ θα έχει μπροστά του ένα ευρύ πεδίο διαβούλευσης σε ζητήματα που αφορούν την ενίσχυση της δικηγορικής ύλης. Η προσπάθεια του Υπουργείου Δικαιοσύνης για επιτάχυνση των διαδικασιών έχει οδηγήσει στη μεταφορά αρμοδιοτήτων στους πιστοποιημένους δικηγόρους, όπως η προσημείωση υποθήκης, η έκδοση κληρονομητηρίων, οι διαταγές πληρωμής και οι διαταγές απόδοσης μισθίου. Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο για τη διεύρυνση αυτών των αρμοδιοτήτων, που μπορούν να αναβαθμίσουν τον ρόλο του δικηγόρου και να αποσυμφορήσουν τα δικαστήρια.

Παράλληλα, προβάλλει ξανά η συζήτηση για την αναθεώρηση του Κώδικα Δικηγόρων με στόχο την κατάργηση ορισμένων ασυμβίβαστων, τα οποία πολλοί στον κλάδο θεωρούν αναχρονιστικά, αφού δεν επιτρέπουν τη μισθωτή εργασία ή την εμπορική δραστηριότητα σε ενεργούς δικηγόρους. Υποψήφιοι όπως ο Μαντζούτσος και ο Κουτσόλαμπρος έχουν ήδη ταχθεί υπέρ μιας πιο ευέλικτης, σύγχρονης προσέγγισης.

Το μεγάλο δίλημμα της κάλπης

Η εκλογική μάχη αναμένεται οριακή. Το κυρίαρχο ερώτημα είναι αν τα μέλη του ΔΣΑ θα επιλέξουν προεδρική ηγεσία που θα κινηθεί σε ήπιους τόνους, επιδιώκοντας θεσμικό διάλογο, ή αν θα προτιμήσουν μια πιο δυναμική, αντιπαραθετική στάση απέναντι στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Το αποτέλεσμα των εκλογών θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο τον θεσμικό ρόλο του Συλλόγου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο δικηγορικός κόσμος θα συμμετάσχει στη διαμόρφωση των μεγάλων μεταρρυθμίσεων της επόμενης περιόδου.