Ο Θάνος Δημόπουλος αναδεικνύει τον ρόλο των κλινικών μελετών ως μοχλού καινοτομίας καις τις μεγάλες δυνατότητες της Ελλάδας στον τομέα
Τον καθοριστικό ρόλο των κλινικών μελετών στην πρόοδο της ιατρικής, στην ανάπτυξη των συστημάτων υγείας και στην πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες αναδεικνύει ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και πρώην πρύτανης του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών στις 20 Μαΐου.
Όπως επισημαίνει, η ημέρα αυτή αποτελεί ευκαιρία να αναγνωριστεί η συμβολή της κλινικής έρευνας στην επιστημονική πρόοδο και στη βελτίωση της ζωής των ασθενών, τιμώντας παράλληλα την πρώτη καταγεγραμμένη κλινική δοκιμή το 1747 από τον James Lind, ο οποίος απέδειξε ότι τα εσπεριδοειδή μπορούν να αντιμετωπίσουν το σκορβούτο.
Ο κ. Δημόπουλος τονίζει ότι οι κλινικές μελέτες δεν είναι μόνο επιστημονικό εργαλείο, αλλά και ένας πολυδιάστατος αναπτυξιακός μηχανισμός που δημιουργεί επενδύσεις, θέσεις εργασίας και αναβαθμισμένες υποδομές υγείας.
Πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμμετοχή σε κλινικές δοκιμές προσφέρει συχνά στους ασθενείς την πρώτη δυνατότητα πρόσβασης σε νέες και καινοτόμες θεραπείες, πολύ πριν αυτές κυκλοφορήσουν ευρέως στην αγορά.
Η κλινική έρευνα λειτουργεί έτσι ως γέφυρα ανάμεσα στην επιστημονική ανακάλυψη και την καθημερινή ιατρική πράξη, δίνοντας ιδιαίτερη ελπίδα σε ασθενείς με σοβαρά ή προχωρημένα νοσήματα.
Ο καθηγητής σημειώνει ότι ειδικά οι μελέτες Φάσης 1 έχουν εξαιρετικά κρίσιμο ρόλο, καθώς αποτελούν το πρώτο στάδιο χορήγησης νέων φαρμάκων σε ασθενείς και επικεντρώνονται στην αξιολόγηση της ασφάλειας, των ανεπιθύμητων ενεργειών και της κατάλληλης δοσολογίας.
Η Ευρώπη χάνει έδαφος σε κλινικές μελέτες
Παρά τη σημαντική επιστημονική της βάση, η Ευρώπη εμφανίζεται να χάνει έδαφος στον παγκόσμιο ανταγωνισμό των κλινικών μελετών απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ασία.
Ο Θάνος Δημόπουλος αποδίδει αυτή την εξέλιξη κυρίως στις καθυστερήσεις, στη διοικητική πολυπλοκότητα και στον κατακερματισμό των διαδικασιών μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε.
Όπως αναφέρει, οι φαρμακευτικές εταιρείες επιλέγουν ολοένα περισσότερο χώρες που προσφέρουν ταχύτερες εγκρίσεις, σταθερότητα, προβλεψιμότητα και ευκολότερη πρόσβαση σε ασθενείς.
Στο πλαίσιο αυτό, αναδεικνύεται η ανάγκη διαμόρφωσης μιας ενιαίας ευρωπαϊκής στρατηγικής που θα συνδέει την ανταγωνιστικότητα με την καινοτομία και την ισότιμη πρόσβαση στις νέες θεραπείες.
Οι νέες μορφές κλινικών δοκιμών
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν πλέον και οι νέες μορφές κλινικών δοκιμών, όπως οι αποκεντρωμένες μελέτες (decentralized trials), τα προσαρμοστικά πρωτόκολλα (adaptive designs) και η αξιοποίηση δεδομένων πραγματικού κόσμου (real-world data).
Οι νέες αυτές προσεγγίσεις μπορούν να περιορίσουν καθυστερήσεις, να αυξήσουν τη συμμετοχή ασθενών και να βελτιώσουν σημαντικά την αποδοτικότητα των ερευνητικών διαδικασιών.
Παράλληλα, ενισχύουν τη δυνατότητα ταχύτερης ανάπτυξης και αξιολόγησης καινοτόμων θεραπειών σε διεθνές επίπεδο.
Η θέση της Ελλάδας και οι προοπτικές ανάπτυξης
Ο καθηγητής υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα διαθέτει υψηλού επιπέδου επιστημονικό δυναμικό και σημαντικές δυνατότητες να εξελιχθεί σε ελκυστικό προορισμό για διεθνείς κλινικές μελέτες.
Ωστόσο, όπως σημειώνει, απαιτείται ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο που θα δίνει έμφαση στην απλοποίηση και επιτάχυνση των εγκρίσεων, στην ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών και στη δημιουργία σταθερού επενδυτικού περιβάλλοντος.
Η μείωση της γραφειοκρατίας και η ενίσχυση της προβλεψιμότητας μπορούν, σύμφωνα με τον ίδιο, να βελτιώσουν ουσιαστικά την ανταγωνιστικότητα της χώρας στον τομέα της κλινικής έρευνας.
Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της συμμετοχής των ασθενών και της υιοθέτησης προσεγγίσεων με επίκεντρο τον άνθρωπο, τονίζοντας ότι η συμβολή του ιατρικού, νοσηλευτικού και διοικητικού προσωπικού είναι καθοριστική για την επιτυχία κάθε μελέτης.
Πάνω από 160 κλινικές μελέτες στο «Αλεξάνδρα»
Ο Θάνος Δημόπουλος αναφέρει ότι στη Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα» βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη περισσότερες από 160 κλινικές μελέτες που αφορούν ογκολογικά νοσήματα, πλασματοκυτταρικές δυσκρασίες, λοιμώξεις και καρδιαγγειακά νοσήματα.
Όπως σημειώνει, η συμμετοχή σε μελέτες Φάσης 1 απαιτεί υψηλό επίπεδο εξειδίκευσης, αυστηρή τήρηση πρωτοκόλλων ασφαλείας και στενή συνεργασία των ερευνητικών ομάδων.
Οι συγκεκριμένες μελέτες αποτελούν τη βάση πάνω στην οποία αναπτύσσονται θεραπείες που μπορούν στη συνέχεια να αλλάξουν ριζικά την καθημερινή ιατρική πρακτική και τις θεραπευτικές δυνατότητες των ασθενών.
Ο καθηγητής καταλήγει ότι η Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών δεν αποτελεί μόνο ημέρα αναγνώρισης, αλλά και αφετηρία για ουσιαστική δράση.
Όπως επισημαίνει, μέσα από συντονισμένες πρωτοβουλίες και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει τη θέση της στον παγκόσμιο χάρτη της κλινικής έρευνας, δημιουργώντας περισσότερες ευκαιρίες για τους ασθενείς και συμβάλλοντας σε ένα πιο καινοτόμο και ανθεκτικό σύστημα υγείας.
Διαβάστε επίσης: Κλινική Έρευνα: Η Ελλάδα μπορεί να γίνει το νέο hub της Ευρώπης
Μ.Η.Τ. 242183