Νευροεπιστήμη και τεχνολογία στην υπηρεσία της μνήμης: Το R4Alz-R αλλάζει τα δεδομένα – Δωρεάν ηλεκτρονική πρόσβαση
Ένα πρωτοποριακό εργαλείο, το R4Alz-R (REMEDES for Alzheimer-Revised), υπόσχεται να φέρει επανάσταση στη διάγνωση της νοητικής εξασθένισης, επιτρέποντας τον εντοπισμό των πρώτων ανεπαίσθητων συμπτωμάτων πολύ πριν εμφανιστούν κλινικά σημάδια άνοιας. Η παρουσίασή του θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του 14ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για τη Νόσο Alzheimer και του 6ου Μεσογειακού Συνεδρίου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων, που θα διεξαχθούν 13-16 Φεβρουαρίου στη Θεσσαλονίκη.
Το R4Alz-R διαθέτει υψηλή ακρίβεια στην ανίχνευση της Υποκειμενικής Νοητικής Εξασθένισης (ΥΝΕ), μιας κατάστασης που μέχρι πρόσφατα δεν ήταν κλινικά αναγνωρίσιμη, αλλά θεωρείται κρίσιμη για την έγκαιρη πρόληψη και παρέμβαση.
Ένα εργαλείο-ορόσημο στη μάχη κατά της άνοιας
Το R4Alz-R αναπτύχθηκε από τη ψυχολόγο Ελένα Πόπτση, στο πλαίσιο της διδακτορικής της διατριβής, με στόχο τη δημιουργία ενός τεστ που θα μπορεί να ανιχνεύσει πρώιμα νοητικά ελλείμματα, ακόμα και δέκα χρόνια πριν την εκδήλωση της άνοιας.
Η μελέτη εστιάζει στο ότι οι πρώτες ενδείξεις νοητικής έκπτωσης δεν αφορούν προβλήματα μνήμης, όπως η αδυναμία ανάκλησης πληροφοριών, αλλά αντίθετα εκδηλώνονται μέσω διαταραχών στις εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου, όπως:
- Δυσκολία στην αναστολή άσχετων ερεθισμάτων (π.χ. να ξεχνά κανείς τον λόγο για τον οποίο μπήκε σε ένα δωμάτιο).
- Προβλήματα στη νοητική ευελιξία (δυσκολία εύρεσης εναλλακτικών λύσεων σε προβλήματα).
- Αλλαγές στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και προσαρμογής σε νέες συνθήκες.
Η έρευνα στηρίζει τα νέα θεωρητικά μοντέλα της νοητικής γήρανσης, επιβεβαιώνοντας ότι η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα νοητικής έκπτωσης, αλλά επηρεάζεται από βιολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Πώς λειτουργεί το R4Alz-R – Ο ρόλος του συστήματος REMEDES
Μια από τις μεγάλες καινοτομίες του R4Alz-R είναι η χρήση του συστήματος REMEDES, ενός ασύρματου συστήματος καταγραφής αντανακλαστικών, που αξιοποιεί οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα για να εξάγει αντικειμενικά δεδομένα σχετικά με τις εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου.
Το σύστημα REMEDES, που αναπτύχθηκε από την ερευνητική ομάδα ISSEL του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, πλεονεκτεί σε σχέση με τα συμβατικά τεστ επειδή:
- Δεν επηρεάζεται από το γλωσσικό επίπεδο, την εκπαίδευση ή τη γενική νοητική κατάσταση του εξεταζόμενου.
- Παρέχει μεγαλύτερη διαγνωστική ακρίβεια, καθώς βασίζεται σε αντικειμενικές μετρήσεις και όχι σε αυτοαναφορικές αξιολογήσεις.
- Προσφέρει μια πιο φιλική και διαδραστική εμπειρία, που προσομοιάζει με παιχνίδι, καθιστώντας τη διαδικασία εξέτασης πιο προσιτή.
Οι μελλοντικές προοπτικές
Η ηλεκτρονική έκδοση του R4Alz-R είναι ήδη δημόσια διαθέσιμη και δωρεάν μέσω του συνδέσμου: https://r4alz-online.issel.ee.auth.gr
Αν και δεν έχουν ακόμη ελεγχθεί πλήρως οι ψυχομετρικές ιδιότητες της διαδικτυακής έκδοσης, ο στόχος των ερευνητών είναι να δημιουργήσουν ένα έγκυρο και αξιόπιστο εργαλείο, που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ευρέως για διαγνωστικούς και ερευνητικούς σκοπούς.
Επιπλέον, επόμενος στόχος είναι να εξεταστεί αν οι άνθρωποι που ταυτοποιούνται από το τεστ ως υψηλού κινδύνου διαθέτουν και τους αντίστοιχους βιοδείκτες για τη νόσο Alzheimer, κάτι που θα επιβεβαίωνε τη δυνατότητα του R4Alz-R να λειτουργήσει ως εργαλείο πρώιμης διάγνωσης.
Όπως επισημαίνει η Ελένα Πόπτση:
“Η R4Alz-R μπορεί να γίνει το απόλυτο εργαλείο ανίχνευσης νοητικών διαταραχών σε πρώιμο στάδιο, βοηθώντας στην έγκαιρη παρέμβαση και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο.”
Με την επιστημονική κοινότητα να στρέφεται όλο και περισσότερο στην πρώιμη διάγνωση των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, το R4Alz-R αποτελεί σημαντική εξέλιξη, φέρνοντας νέες προοπτικές στην πρόληψη και αντιμετώπιση της άνοιας.
Μ.Η.Τ. 242183