Καθαρισμού οικοπέδων: Σημαντικές τροποποιήσεις στο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τον καθαρισμό οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων εισάγει το νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη», με κεντρικό άξονα την αναδιάρθρωση και λειτουργική αναβάθμιση του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας.
Η προτεινόμενη ρύθμιση αποσκοπεί στη μετατροπή του Μητρώου από παθητικό μηχανισμό καταγραφής υποχρεώσεων σε ολοκληρωμένο εργαλείο διοικητικής διαχείρισης, το οποίο θα διασυνδέει την υποβολή δηλώσεων καθαρισμού με τους ελέγχους συμμόρφωσης, τις διοικητικές κυρώσεις και τις παρεμβάσεις των αρμόδιων αρχών, στο πλαίσιο μιας ενιαίας επιχειρησιακής αλυσίδας πρόληψης κινδύνου πυρκαγιάς.
Στο ίδιο πλαίσιο, προβλέπεται παράταση τόσο της προθεσμίας καθαρισμού όσο και της υποβολής της σχετικής δήλωσης έως τις 15 Ιουνίου. Ειδικότερα, καθορίζεται ότι οι υπόχρεοι ιδιοκτήτες ή νομείς οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων οφείλουν να προβούν σε καθαρισμό κατά το χρονικό διάστημα από 1ης Απριλίου έως 15ης Ιουνίου εκάστου έτους, με υποχρέωση διατήρησης της κατάστασης καθαριότητας καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ενώ η δήλωση συμμόρφωσης υποβάλλεται το αργότερο έως τις 15 Ιουνίου. Σύμφωνα με το Υπουργείο, το εν λόγω χρονοδιάγραμμα εξασφαλίζει επαρκή χρόνο συμμόρφωσης και διευκολύνει τον προγραμματισμό των ελεγκτικών δράσεων.
Κομβική καινοτομία του νέου πλαισίου αποτελεί η καθετοποίηση της διαδικασίας και η σαφής οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων. Ειδικότερα, οι δήμοι καθίστανται υπεύθυνοι για την ενημέρωση των υπόχρεων, τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων επί των υποβληθεισών δηλώσεων και, σε περίπτωση διαπίστωσης μη συμμόρφωσης, για την εκτέλεση αυτεπάγγελτου καθαρισμού των χώρων, με καταλογισμό της σχετικής δαπάνης.
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία διατηρεί αυτοτελή ελεγκτική αρμοδιότητα, ιδίως κατόπιν καταγγελιών, και είναι επιφορτισμένη με τη διαπίστωση παραβάσεων, την επιβολή διοικητικών προστίμων και λοιπών κυρώσεων τόσο για τη μη υποβολή δήλωσης όσο και για τη μη τήρηση των προβλεπόμενων μέτρων καθαρισμού, καθώς και με την έγγραφη ενημέρωση του οικείου δήμου για την άμεση αποκατάσταση της επικινδυνότητας.
Στο σκέλος των κυρώσεων, εισάγεται σύστημα αναλογικής κλιμάκωσης, με σαφή διάκριση μεταξύ τυπικών και ουσιαστικών παραβάσεων. Η μη υποβολή δήλωσης αντιμετωπίζεται διαφορετικά από τον πραγματικό μη καθαρισμό, με ηπιότερη μεταχείριση στις περιπτώσεις όπου έχει διαπιστωθεί συμμόρφωση ως προς το ουσιαστικό μέτρο πρόληψης. Για τον μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο ύψους ενός (1) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ, ενώ για τη μη υποβολή δήλωσης σε περίπτωση που έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός προβλέπεται ενιαίο πρόστιμο 100 ευρώ. Παράλληλα, θεσπίζεται δυνατότητα μείωσης του προστίμου σε περίπτωση άμεσης συμμόρφωσης.
Το νομοσχέδιο θεσπίζει επίσης μηχανισμούς άμεσης διοικητικής παρέμβασης σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς. Προβλέπεται αρχικά διαδικασία επικοινωνίας και επιδίωξης συναίνεσης του ιδιοκτήτη. Εφόσον αυτή αποτύχει και διαπιστωθεί εγγράφως από την αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία άμεσος και υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς –ιδίως σε ζώνες αυξημένης επικινδυνότητας– ο δήμος δύναται να προχωρήσει σε αυτεπάγγελτο και επείγοντα καθαρισμό.
Επιπλέον, λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές οικολογικές και κλιματικές ιδιαιτερότητες, με πρόβλεψη δυνατότητας παράτασης των προθεσμιών μέσω υπουργικής απόφασης, κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας επιτροπής.
Ιδιαίτερη πρόνοια προβλέπεται για την αποτροπή ψηφιακού αποκλεισμού, μέσω ειδικής διαδικασίας φυσικής υποβολής δηλώσεων για πολίτες που αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές υπηρεσίες, με δυνατότητα αποστολής τους με κάθε πρόσφορο μέσο στην αρμόδια υπηρεσία.
Κατά τη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης, ελήφθησαν υπόψη παρατηρήσεις της Κ.Ε.Δ.Ε. και της ΠΟΜΙΔΑ, ιδίως ως προς την ανάγκη σαφούς προσδιορισμού του πεδίου εφαρμογής και των υπόχρεων –στους οποίους εντάσσονται ρητά και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου– καθώς και την αποφυγή δυσανάλογων διοικητικών και οικονομικών επιβαρύνσεων.
Συνολικά, η νέα ρύθμιση επιχειρεί τη μετάβαση από ένα καθεστώς αποσπασματικής και άνισης εφαρμογής σε ένα τυποποιημένο, ψηφιακά υποστηριζόμενο και επιχειρησιακά ενεργό σύστημα προληπτικής πυροπροστασίας, με στόχο την εδραίωση των καθαρισμών οικοπέδων ως σταθερής και ελέγξιμης υποχρέωσης εθνικής εμβέλειας.
Μ.Η.Τ. 242183