Ανησυχητικά τα στοιχεία για τους πνιγμούς στην Ελλάδα: Μειώσεις το 2025, αλλά καθυστερήσεις σε ναυαγοσώστες και θεσμικά κενά

Παρά τον έντονα θαλάσσιο χαρακτήρα της, η Ελλάδα συνεχίζει να καταγράφει υψηλά ποσοστά πνιγμών κάθε χρόνο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, επιβεβαιώνοντας μια επικίνδυνη αντίφαση: Στη χώρα με πάνω από 16.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής και τουρισμό άρρηκτα συνδεδεμένο με το υγρό στοιχείο, η ασφάλεια στο νερό παραμένει ένα ανεπαρκώς καλυμμένο κεφάλαιο.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία από τον οργανισμό Safe Water Sports, που συνεργάζεται με το Υπουργείο Ναυτιλίας, το Λιμενικό και την ΕΛ.ΑΣ., το 2024 σημειώθηκαν συνολικά 395 θάνατοι στο υδάτινο περιβάλλον. Από αυτούς, οι 388 προήλθαν από πνιγμούς στη θάλασσα και οι υπόλοιποι σε λίμνες, ποτάμια και πισίνες. Αν και ο αριθμός είναι οριακά μειωμένος σε σχέση με το 2023, η τάση παραμένει ανησυχητική.

Ηλικιωμένοι και άνδρες στο επίκεντρο του κινδύνου

Το πρώτο εξάμηνο του 2025 φέρνει συγκρατημένη αισιοδοξία. Οι θανάσιμες περιπτώσεις στη θάλασσα περιορίστηκαν στις 91 – μείωση κατά 23% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Ωστόσο, 7 στους 10 θανάτους αφορούσαν άτομα άνω των 60 ετών και το 68% ήταν άνδρες. Η συγκεκριμένη δημογραφική ομάδα φαίνεται να είναι η πλέον ευάλωτη, γεγονός που σχετίζεται με φυσική κόπωση, υποκείμενα νοσήματα, ή ακόμη και άγνοια κινδύνου.

Τραγικά, ανάμεσα στα θύματα του 2025 συγκαταλέγονται και δύο παιδιά. Παράλληλα, καταγράφηκαν 14 σοβαροί τραυματισμοί σε θαλάσσια σπορ, με τους έξι να αφορούν ανηλίκους.

Ναυαγοσώστες «εκτός σεζόν» και δημoτικές καθυστερήσεις

Η ναυαγοσωστική κάλυψη το 2024 ανήλθε σε 93%, ενώ για το 2025 κυμαίνεται μέχρι στιγμής στο 88%. Ο Νίκος Γιοβανίδης, διευθυντής της Ελληνικής Ναυαγοσωστικής Ακαδημίας, τονίζει ότι η σοβαρότερη αιτία για τη μη επάρκεια ναυαγοσωστών είναι οι καθυστερήσεις των διαγωνιστικών διαδικασιών από τους δήμους. Πολλές φορές, οι διαδικασίες εκκινούν τον Μάιο ή και μετά την 1η Ιουνίου, όταν ήδη έχουν ξεκινήσει οι καλοκαιρινές ροές λουόμενων.

Η πολυπλοκότητα των έργων, το κόστος, αλλά και η έλλειψη εγκαίρως διαθέσιμων καταλυμάτων για τους ναυαγοσώστες, καθιστούν τη στελέχωση δύσκολη υπόθεση. Ο ίδιος επισημαίνει ότι η διαδικασία για να γίνει κανείς ναυαγοσώστης είναι «γραφειοκρατικά ασφυκτική» και αποθαρρυντική.

Θεσμική αδράνεια και ανάγκη για ριζικές αλλαγές

Ο δήμαρχος Αλίμου, Ανδρέας Κονδύλης, υπογραμμίζει πως η παρούσα διαδικασία εμπλοκής του Λιμενικού για την έκδοση ωραρίου, πριν κινηθούν οι δήμοι για προσλήψεις, δημιουργεί καθυστερήσεις και πρακτικά προβλήματα. Ζητά την έγκαιρη κοινοποίηση του ωραρίου ναυαγοσωστικής κάλυψης από τις λιμενικές αρχές στις αρχές του έτους, ώστε οι δήμοι να ξεκινούν άμεσα τις διαδικασίες.

Παράλληλα, προτείνει θεσμική μεταρρύθμιση που να ενσωματώνει αυτόματη υπολογιστική αποτύπωση της δαπάνης και προώθηση του ποσού από το ΥΠΕΣ προς τους δήμους εγκαίρως, ώστε να μην εμφανίζονται τα χρηματοδοτικά κενά που συχνά παρατηρούνται σήμερα.

Ο πρόεδρος του Safe Water Sports, Δρ Παναγιώτης Πασχαλάκης, αναγνωρίζει τη βελτίωση των αριθμών, αλλά επιμένει στη σημασία της πρόληψης. Εκστρατείες ενημέρωσης σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία έχουν ήδη ξεκινήσει, με στόχευση κυρίως στις μεγαλύτερες ηλικίες. Η ενίσχυση της εκπαίδευσης από το σχολείο και η ανάπτυξη της αντίληψης κινδύνου αναδεικνύονται ως τα ισχυρότερα «όπλα» για την πρόληψη των πνιγμών.