Σαν Σήμερα 27 Μαΐου

Σαν Σήμερα 27 Μαΐου: Γεγονότα, γεννήσεις, θάνατοι

Γιορτάζουν

Άγιος Ιωάννης ο Ρώσος

Αλύπιος, Αλυπία
Θεράπων *
Ιωάννης, Γιάννης, Ιωάννα, Γιάννα *
* Υπάρχουν και άλλες ημερομηνίες έχει γιορτή αυτό το όνομα

Γεγονότα
1679

Θεσμοθετείται στην Αγγλία το Habeas Corpus, που καθιερώνει την προστασία των πολιτών από την αυθαιρεσία της εξουσίας.

1821
Η πυρπόληση του τουρκικού δικρότου στην Ερεσσό
Ο ψαριανός πυρπολητής Δημήτριος Παπανικολής πυρπολεί τουρκικό δίκροτο με 74 πυροβόλα και 1000 άνδρες στο λιμάνι της Ερεσσού στη Λέσβο. Οι Έλληνες, που ως εκείνη την ημέρα αναλογίζονταν με φόβο την άνιση αναμέτρηση με τον τουρκικό στόλο, αναθαρρούν και συνειδητοποιούν τη δύναμή τους. (Η Ναυμαχία της Ερεσσού)

1855

Υπογράφεται στο προάστιο Κανλιντζά της Κωνσταντινούπολης η πρώτη ελληνοτουρκική συμφωνία, η «Συνθήκη Εμπορίου και Ναυτιλίας». Με την ίδια συνθήκη παραχωρείται καθεστώς διομολογήσεων για τους έλληνες υπηκόους στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

1942
Ράινχαρτ Χέιντριχ
Τσέχοι και Σλοβάκοι αντιστασιακοί στήνουν ενέδρα σε κεντρικό σημείο της Πράγας και τραυματίζουν σοβαρά τον αρχηγό της Γκεστάπο, Ράινχαρτ Χέιντριχ. Θα πεθάνει λίγες μέρες αργότερα. (Επιχείρηση Ανθρωποειδές)

1960

Ο Τούρκος στρατηγός Τζεμάλ Γκιουρσέλ ανατρέπει με πραξικόπημα τον εκλεγμένο πρόεδρο της χώρας Τζελάλ Μπαγιάρ και τον πρωθυπουργό Αντνάν Μεντερές, ο οποίος εκτελείται. Η χώρα θα επιστρέψει στη δημοκρατική νομιμότητα ένα χρόνο αργότερα.

2010

Ψηφίζεται κατά πλειοψηφία το νομοσχέδιο της κυβέρνησης Παπανδρέου για την αυτοδιοικητική αναδιάρθρωση της χώρας, γνωστό και ως Σχέδιο «Καλλικράτης». Υπέρ του νομοσχεδίου ψηφίζουν 160 βουλευτές (ΠΑΣΟΚ και τρεις ανεξάρτητοι) και «κατά» 124 βουλευτές (ΝΔ, ΚΚΕ, ΛΑΟΣ, ΣΥΡΙΖΑ). Η ανεξάρτητη Ντόρα Μπακογιάννη ψηφίζει «παρούσα».

Γεννήσεις
1774
Φράνσις Μπόφορτ
Φράνσις Μπόφορτ, ναύαρχος βρετανικού ναυτικού, γαλλικής καταγωγής. Δημιούργησε την κλίμακα Μποφόρ για τη μέτρηση της έντασης του ανέμου. (Θαν. 17/12/1857)

1923
Χένρι Κίσινγκερ
Χένρι Κίσινγκερ, Αμερικανός πολιτικός, υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ επί κυβερνήσεων Νίξον. Βραβεύτηκε με Νόμπελ Ειρήνης το 1973. (Θαν. 29/11/2023)

1933
Ζωζώ (Ζωή) Σαπουντζάκη
Ζωζώ (Ζωή) Σαπουντζάκη, Έλληνίδα ηθοποιός και τραγουδίστρια.

1957
Σιούξι Σιου
Σιούξι Σιου, καλλιτεχνικό ψευδώνυμο της Σούζαν Μπάλιον, αγγλίδα τραγουδίστρια. («Siouxsie and the Banshees»)

Θάνατοι
1840
Νικολό Παγκανίνι
Νικολό Παγκανίνι, Ιταλός συνθέτης και βιρτουόζος του βιολιού. (Γεν. 27/10/1782)

1910
Ρόμπερτ Κοχ
Ρόμπερτ Κοχ, Γερμανός μικροβιολόγος, που ανακάλυψε το βάκιλο της φυματίωσης και της χολέρας. Το 1905 τιμήθηκε με Νόμπελ Ιατρικής-Φυσικής. (Γεν. 11/12/1843)

1963
Γρηγόρης Λαμπράκης
Γρηγόρης Λαμπράκης, Έλληνας βουλευτής και αγωνιστής της Δημοκρατίας. (Γεν. 3/4/1912)

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης ήταν έλληνας γιατρός, αθλητής, πολιτικός, μα πάνω απ’ όλα αγωνιστής της Δημοκρατίας και της Ειρήνης. Γεννήθηκε στην Κερασίτσα Αρκαδίας στις 3 Απριλίου 1912. Μετά το τέλος των εγκύκλιων σπουδών του μετέβη στην Αθήνα και εισήλθε στην Ιατρική. Από τα εφηβικά του χρόνια ασχολήθηκε με τον αθλητισμό και αναδείχθηκε δέκα φορές βαλκανιονίκης στο άλμα εις μήκος, ενώ επί 23 χρόνια (1936-1959) κατείχε το πανελλήνιο ρεκόρ του αγωνίσματος.

Έλαβε ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση, κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής. Το 1943 ίδρυσε την «Ένωση των Ελλήνων Αθλητών» και διοργάνωσε αγώνες, από τα έσοδα των οποίων τροφοδοτούσε τα λαϊκά συσσίτια. Μετά την απελευθέρωση ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Ιατρική και το 1950 αναγορεύθηκε υφηγητής στην έδρα της Μαιευτικής και Γυναικολογίας.

Στις εκλογές «της βίας και της νοθείας», όπως έμεινε στην ιστορία η εκλογική διαδικασία της 29ης Οκτωβρίου 1961, πολιτεύθηκε με το ΠΑΜΕ (Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδος), έναν συνασπισμό αριστερών δυνάμεων με επικεφαλής την ΕΔΑ και εξελέγη βουλευτής Πειραιά. Τον ίδιο χρόνο δραστηριοποιήθηκε στο ειρηνιστικό κίνημα και με δική του πρωτοβουλία ιδρύθηκε η «Ελληνική Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη» (ΕΕΔΥΕ).

Στις 21 Απριλίου 1963 η ΕΕΔΥΕ διοργάνωσε Πορεία Ειρήνης από τον Μαραθώνα στην Αθήνα. Η αστυνομία απαγόρευσε την πορεία και συνέλαβε πολλούς από τους διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων και τον Μίκη Θεοδωράκη. Ο Λαμπράκης προστατευόμενος από τη βουλευτική του ασυλία, πραγματοποίησε μόνος την πορεία, κρατώντας ένα μικρό πανό με το σύμβολο της ειρήνης. Αμέσως μετά συνελήφθη από την αστυνομία.

Στις 22 Μαΐου 1963 ο Γρηγόρης Λαμπράκης παρέστη και μίλησε για την ειρήνη στη Θεσσαλονίκη. Μετά το τέλος της εκδήλωσης δέχθηκε δολοφονική επίθεση σε κεντρικό δρόμο της πόλης από τρίκυκλο, στο οποίο επέβαιναν οι ακροδεξιοί Σπύρος Γκοτζαμάνης και Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης. Τραυματίστηκε σοβαρά και πέθανε στις 27 Μαΐου 1963, σε ηλικία 51 ετών. Ο θάνατός του προκάλεσε αγανάκτηση στην κοινή γνώμη, οξύτατη πολιτική κρίση, αλλά και διεθνή κατακραυγή.
Την επομένη ένα πλήθος 500.000 ανθρώπων συγκεντρώθηκε στο Α’ Νεκροταφείο για το «Ύστατο Χαίρε». Γρήγορα, η συγκέντρωση μετατράπηκε σε διαδήλωση καταδίκης της δεξιάς κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή και του Παλατιού.

Φυσικοί αυτουργοί της δολοφονίας Λαμπράκη ήταν ο Σπύρος Γκοτζαμάνης και ο Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης, αλλά η δικαστική έρευνα που διεξήγαγαν ο εισαγγελέας Παύλος Δελαπόρτας και ο νεαρός ανακριτής Χρήστος Σαρτζετάκης έφεραν στο φως σχέσεις των αρχών με ένα ακροδεξιό παρακράτος. Ο ανακριτής Σαρτζετάκης απήγγειλε, μάλιστα, κατηγορίες και εναντίον ανώτατων αξιωματικών της Χωροφυλακής. Οι φυσικοί αυτουργοί καταδικάσθηκαν τον Δεκέμβριο του 1966 σε πολυετή φυλάκιση και απελευθερώθηκαν κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.

Η δολοφονία Λαμπράκη επιτάχυνε τις πολιτικές εξελίξεις. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, αφού διερωτήθηκε «Ποιος κυβερνάει αυτό τον τόπο;» εγκατέλειψε την πρωθυπουργία και την πολιτική τον Ιούνιο του 1963 και αποσύρθηκε στο Παρίσι. Χιλιάδες νέοι ίδρυσαν τον πολιτικό οργανισμό «Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη», που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο προοδευτικό κίνημα της δεκαετίας του ’60. Πρώτος γραμματέας της οργάνωσης ανέλαβε ο Μίκης Θεοδωράκης.

Η ζωή και ο θάνατος του Γρηγόρη Λαμπράκη ενέπνευσε τον συγγραφέα Βασίλη Βασιλικό στο περίφημο πολιτικό του μυθιστόρημα με τον τίτλο Ζ (Εκδόσεις Λιβάνη). Το 1969 μεταφέρεται με μεγάλη επιτυχία στη μεγάλη οθόνη από τον σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά, με πρωταγωνιστές τον Υβ Μοντάν, τον Ζαν Λουί Τρεντινιάν και την Ειρήνη Παπά.

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης με την προσωπικότητα και τη δράση του παραμένει και σήμερα ένα σύμβολο της Δημοκρατίας και του αγωνιζόμενου ανθρώπου κατά της πολιτικής καταπίεσης.