Σύνταξη με χρέη στον ΕΦΚΑ: Το νέο «παράθυρο» 72 δόσεων για οφειλές άνω των €30.000

Η νέα ρύθμιση για χρέη προς τον ΕΦΚΑ δημιουργεί νέες δυνατότητες, αλλά χωρίς «κούρεμα» προσαυξήσεων και με αυστηρούς ελέγχους καταθέσεων

Μια νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται για χιλιάδες ασφαλισμένους με μεγάλες οφειλές προς τον ΕΦΚΑ, καθώς η επικείμενη ρύθμιση των 72 δόσεων για ληξιπρόθεσμα χρέη έως το τέλος του 2023 δημιουργεί, υπό προϋποθέσεις, ένα νέο «παράθυρο» εξόδου προς τη σύνταξη για όσους μέχρι σήμερα έμεναν εγκλωβισμένοι λόγω υψηλών χρεών.

Η νέα ρύθμιση, η οποία αναμένεται να νομοθετηθεί άμεσα, επιχειρεί να δώσει μεγαλύτερη ευελιξία σε επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες που αδυνατούν να αποπληρώσουν εφάπαξ τις οφειλές τους προκειμένου να συνταξιοδοτηθούν. Μέχρι σήμερα, όσοι είχαν χρέη άνω των 30.000 ευρώ προς πρώην ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ ή άνω των 10.000 ευρώ προς ΟΓΑ, έπρεπε είτε να καταβάλουν το υπερβάλλον ποσό μέσα σε δύο μήνες από την αίτηση συνταξιοδότησης είτε να εντάξουν τις οφειλές τους σε περιορισμένη ρύθμιση 24 δόσεων, περιμένοντας να μειωθεί το υπόλοιπο κάτω από τα επιτρεπτά όρια.

Η νέα ρύθμιση αλλάζει σημαντικά τα δεδομένα, καθώς δίνει τη δυνατότητα στους ασφαλισμένους να μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος των παλαιών χρεών -εκείνων που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως 31 Δεκεμβρίου 2023- σε 72 δόσεις, μειώνοντας αισθητά τη μηνιαία επιβάρυνση. Αυτό σημαίνει ότι αρκετοί οφειλέτες θα μπορούν να διαχειριστούν πιο εύκολα το χρέος τους και να χρησιμοποιήσουν τη ρύθμιση των 24 δόσεων μόνο για νεότερες οφειλές μετά το 2024, οι οποίες είναι συνήθως μικρότερες.

Στην πράξη, το νέο σχήμα διευκολύνει κυρίως όσους βρίσκονται πολύ κοντά στη συνταξιοδότηση αλλά αδυνατούν να συγκεντρώσουν μεγάλα ποσά μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα. Για πολλούς ασφαλισμένους που παρέμεναν επί χρόνια «όμηροι» των χρεών τους, η δυνατότητα επιμήκυνσης της αποπληρωμής θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη.

Το μεγάλο «αγκάθι» των προσαυξήσεων και η απουσία κουρέματος

Παρά το νέο πιο ευέλικτο πλαίσιο, η ρύθμιση συνοδεύεται από μια σοβαρή αδυναμία που ήδη προκαλεί αντιδράσεις στην αγορά και στους ασφαλισμένους: την απουσία οποιουδήποτε «κουρέματος» στις προσαυξήσεις και στα πρόσθετα τέλη.

Στελέχη ασφαλιστικών ταμείων επισημαίνουν ότι στις περισσότερες προηγούμενες ρυθμίσεις υπήρχε κλιμακωτή μείωση προσαυξήσεων, ανάλογα με τον αριθμό των δόσεων ή την ταχύτητα εξόφλησης. Το στοιχείο αυτό λειτουργούσε ως ουσιαστικό κίνητρο για την ένταξη των οφειλετών στη ρύθμιση και ενίσχυε τη βιωσιμότητα της αποπληρωμής.

Στη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων, όμως, τέτοια πρόβλεψη δεν υπάρχει. Αυτό σημαίνει ότι αρκετοί ασφαλισμένοι, ακόμη κι αν αποκτήσουν μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα αποπληρωμής, θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν υπέρογκα συνολικά ποσά εξαιτίας των προσαυξήσεων που έχουν συσσωρευτεί επί χρόνια.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο για όσους επιδιώκουν άμεσα συνταξιοδότηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, εάν το συνολικό χρέος υπερβαίνει τα επιτρεπτά όρια, ο ασφαλισμένος εξακολουθεί να υποχρεούται να καταβάλει το υπερβάλλον ποσό μέσα σε δύο μήνες από την αίτηση συνταξιοδότησης, διαφορετικά η αίτηση απορρίπτεται.

Η δυνατότητα συμψηφισμού χρεών με τη σύνταξη παραμένει ενεργή βάσει του νόμου 5078/2023, αλλά λειτουργεί υπό αυστηρούς όρους. Για επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους προβλέπεται συμψηφισμός έως 30.000 ευρώ, ενώ για τους αγρότες του πρώην ΟΓΑ το όριο παραμένει στις 10.000 ευρώ.

Το σύστημα λειτουργεί σε δύο φάσεις. Αρχικά ο συνταξιούχος λαμβάνει μόλις το 40% της σύνταξής του, ενώ το υπόλοιπο 60% παρακρατείται για τη σταδιακή μείωση της οφειλής μέχρι αυτή να πέσει στις 20.000 ευρώ για τους επαγγελματίες ή στις 6.000 ευρώ για τους αγρότες. Στη συνέχεια, το υπόλοιπο ποσό αποπληρώνεται μέσω παρακράτησης σε έως 60 δόσεις.

Άρση τραπεζικού απορρήτου και αυστηροί έλεγχοι για όσους ζητούν σύνταξη

Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται ταυτόχρονα και από αυστηρούς ελέγχους για την οικονομική κατάσταση των οφειλετών, καθώς η κυβέρνηση και ο ΕΦΚΑ επιχειρούν να περιορίσουν περιπτώσεις στρατηγικών κακοπληρωτών.

Κομβικό σημείο αποτελεί η υποχρεωτική συναίνεση στην άρση τραπεζικού απορρήτου. Όσοι αιτούνται σύνταξη μέσω του μηχανισμού συμψηφισμού θα πρέπει να αποδέχονται πλήρη έλεγχο των τραπεζικών τους λογαριασμών και των χρηματοοικονομικών τους στοιχείων.

Για τους επαγγελματίες, το όριο καταθέσεων έχει οριστεί στις 12.000 ευρώ, ενώ για τους αγρότες στις 6.000 ευρώ. Εάν διαπιστωθεί ότι κατά τον μήνα της αίτησης ή μέσα στο τελευταίο δωδεκάμηνο οι καταθέσεις υπερβαίνουν αυτά τα όρια, τότε η αίτηση συνταξιοδότησης απορρίπτεται.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται ιδιαίτερα αυστηρή, καθώς πρακτικά αποκλείει όσους διαθέτουν έστω και περιορισμένα αποθεματικά, ακόμη κι αν αυτά προορίζονται για επαγγελματικές ή οικογενειακές ανάγκες.

Την ίδια στιγμή, οι ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης προειδοποιούν ότι η επιτυχία της νέας ρύθμισης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο θα μπορέσουν οι ασφαλισμένοι να ανταποκριθούν στις δόσεις μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους ζωής, ενεργειακής πίεσης και υψηλών φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών.

Διαβάστε επίσης: Ρύθμιση-ανάσα για τα χρέη: 72 δόσεις, εξωδικαστικός και άρση κατασχέσεων στο νέο σχέδιο