Επίσκεψη Μητσοτάκη στη Μαδρίτη: Ο ευρωπαϊκός Νότος «σφίγγει γραμμές» σε Ουκρανία, Μέση Ανατολή και επενδύσεις

Η σημερινή επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Μαδρίτη δεν είναι μια τυπική διπλωματική στάση. Είναι η πρώτη παρουσία Έλληνα πρωθυπουργού στην ισπανική πρωτεύουσα έπειτα από δεκατρία χρόνια και έρχεται σε μια στιγμή που η Ευρώπη καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της απέναντι σε έναν κόσμο που γίνεται πιο ασταθής και πιο ακριβός, γεωπολιτικά και οικονομικά. Οι συνομιλίες με τον πρωθυπουργό της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ και η συνάντηση με τον βασιλιά Φελίπε ΣΤ΄ αποκτούν έτσι βαρύτητα που υπερβαίνει τις διμερείς σχέσεις.

Ουκρανία και Μέση Ανατολή στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, το μεγαλύτερο βάρος των συζητήσεων θα πέσει στις εξελίξεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, δύο μέτωπα που δοκιμάζουν όχι μόνο τη γεωπολιτική αντοχή της Ευρώπης αλλά και την κοινωνική και οικονομική της συνοχή. Η Αθήνα και η Μαδρίτη κινούνται σε παρόμοια τροχιά ως προς την ανάγκη διατήρησης ενιαίας ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στη Ρωσία, αλλά και ως προς την πίεση για πιο ενεργό ρόλο της ΕΕ στη διαχείριση της κρίσης στη Γάζα και στην ευρύτερη περιοχή.

Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να ενισχύσει την εικόνα της χώρας ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Ισπανία, με τη βαρύτητα που διαθέτει στη Λατινική Αμερική και στο εσωτερικό της ΕΕ, θεωρείται κρίσιμος συνομιλητής για τη διαμόρφωση μιας πιο «πολιτικής» ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, πέρα από την παραδοσιακή διπλωματία των κυρώσεων και των δηλώσεων.

Ο ευρωπαϊκός Νότος σε κοινό μέτωπο

Πίσω από τη γεωπολιτική ατζέντα, η επίσκεψη έχει και μια ξεκάθαρη οικονομική διάσταση. Ελλάδα και Ισπανία ανήκουν στον πυρήνα του ευρωπαϊκού Νότου που πιέζει για έναν προϋπολογισμό της ΕΕ πιο φιλόδοξο, πιο επεκτατικό και λιγότερο εγκλωβισμένο στη λογική της λιτότητας. Οι συγκλίσεις τους είναι εμφανείς στην ανάγκη ισχυρής πολιτικής συνοχής, στη διατήρηση μιας γενναίας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και, κυρίως, στη διεκδίκηση νέων κοινών ευρωπαϊκών επενδύσεων με χρηματοδότηση από κοινούς πόρους.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα λειτουργούν ως σημείο αναφοράς. Η έμφαση στις μεγάλες ευρωπαϊκές επενδύσεις σε ενέργεια, ψηφιακές υποδομές, άμυνα και βιομηχανία δίνει στην Αθήνα και στη Μαδρίτη κοινό έδαφος για να πιέσουν προς μια Ευρώπη που δεν θα περιορίζεται στη διαχείριση κρίσεων, αλλά θα επενδύει ενεργά στο μέλλον της ανταγωνιστικότητάς της.

Μεταναστευτικό και κλιματική κρίση, τα «νότια» μέτωπα

Η γεωγραφία φέρνει Ελλάδα και Ισπανία στην πρώτη γραμμή δύο ακόμα κρίσιμων ζητημάτων, του μεταναστευτικού και της κλιματικής κρίσης. Και οι δύο χώρες υφίστανται έντονες πιέσεις στα σύνορά τους και ζητούν μια πιο δίκαιη ευρωπαϊκή κατανομή ευθυνών, τόσο στη φύλαξη όσο και στην υποδοχή και επιστροφή μεταναστών. Παράλληλα, οι ακραίες καιρικές συνθήκες, οι πυρκαγιές και η λειψυδρία μετατρέπουν τη Μεσόγειο σε εργαστήριο της κλιματικής αλλαγής, με άμεσες επιπτώσεις σε τουρισμό, αγροτική παραγωγή και υποδομές.

Η συνάντηση Μητσοτάκη – Σάντσεθ αναμένεται να επαναβεβαιώσει τη βούληση για κοινή γραμμή στις Βρυξέλλες, ώστε οι πολιτικές για το κλίμα και τη μετανάστευση να συνοδεύονται από πραγματική χρηματοδότηση και όχι μόνο από κανονισμούς.

Ένα πολιτικό σήμα προς την Ευρώπη

Πέρα από τις επιμέρους θεματικές, η επίσκεψη εκπέμπει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα. Δύο κυβερνήσεις του ευρωπαϊκού Νότου, με διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες αλλά κοινά συμφέροντα, επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα πιο συμπαγές μέτωπο σε μια Ευρώπη που αναζητά νέο προσανατολισμό. Για την Αθήνα, η επαναδραστηριοποίηση των ελληνοϊσπανικών σχέσεων δεν είναι απλώς διπλωματική αναβάθμιση. Είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής να τοποθετηθεί η Ελλάδα στον πυρήνα των συζητήσεων για το πώς θα μοιάζει η Ευρώπη μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, μετά τις ενεργειακές αναταράξεις και ενόψει ενός αβέβαιου παγκόσμιου περιβάλλοντος.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Μαδρίτη δεν είναι απλώς ένας σταθμός. Είναι ένας κρίκος σε μια αλυσίδα πολιτικών και οικονομικών ζυμώσεων που θα κρίνουν αν ο ευρωπαϊκός Νότος θα συνεχίσει να ακολουθεί ή αν θα αρχίσει να συνδιαμορφώνει.