Σε δημόσια διαβούλευση θέτει το υπουργείο Εργασίας το νομοσχέδιο για την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία που αλλάζει τις συλλογικές συμβάσεις

Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης το σχέδιο νόμου με τίτλο «Εθνική Κοινωνική Συμφωνία για την Ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας», λίγες εβδομάδες μετά την υπογραφή της συμφωνίας ανάμεσα στην κυβέρνηση και τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους. Το νομοσχέδιο, που φέρει την υπογραφή της υπουργού Νίκης Κεραμέως, φιλοδοξεί να αναδιατάξει το τοπίο των εργασιακών σχέσεων και να επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο των συλλογικών διαπραγματεύσεων ως βασικό μηχανισμό ρύθμισης της αγοράς εργασίας.

Η δημόσια διαβούλευση θα διαρκέσει έως τις 28 Ιανουαρίου και αφορά ένα πλαίσιο δεκαέξι άρθρων, τα οποία ενσωματώνουν για πρώτη φορά σε νόμο τη λεγόμενη Εθνική Κοινωνική Συμφωνία. Τα σχόλια που θα υποβληθούν αναμένεται να ληφθούν υπόψη για την τελική διαμόρφωση του κειμένου, πριν αυτό κατατεθεί στη Βουλή.

Από το μνημονιακό καθεστώς σε πλήρη συλλογική προστασία

Κεντρικός στόχος της κυβερνητικής πρωτοβουλίας είναι η ενίσχυση της κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις και η άρση των περιορισμών που είχαν επιβληθεί την περίοδο των μνημονίων. Στην πράξη, το νομοσχέδιο μειώνει το ποσοστό εκπροσώπησης που απαιτείται για να επεκταθεί μια κλαδική συλλογική σύμβαση στο σύνολο ενός κλάδου, από το 50% στο 40% των εργαζομένων. Παράλληλα, θεσπίζεται μια νέα δυνατότητα επέκτασης όταν τη σύμβαση συνυπογράφουν οι εθνικοί κοινωνικοί εταίροι, χωρίς να εξετάζεται καθόλου το ποσοτικό κριτήριο κάλυψης.

Σημαντική τομή αποτελεί και η επαναφορά του καθεστώτος της πλήρους μετενέργειας. Μετά τη λήξη μιας συλλογικής σύμβασης, όλοι οι όροι της εξακολουθούν να ισχύουν για τρεις μήνες και, στη συνέχεια, παραμένουν σε ισχύ μέχρι να συναφθεί νέα συλλογική ή ατομική σύμβαση. Με τον τρόπο αυτό καταργείται η μνημονιακή ρύθμιση της μερικής μετενέργειας του 2012 και επανέρχεται το προγενέστερο καθεστώς, που εξασφαλίζει σταθερότητα στους μισθούς και στους όρους εργασίας. Η προστασία επεκτείνεται και στους νεοπροσλαμβανόμενους, οι οποίοι καλύπτονται από τη σύμβαση κατά την τρίμηνη παράταση ισχύος της.

Θεσμικές εγγυήσεις και ταχύτερη επίλυση διαφορών

Το σχέδιο νόμου επιχειρεί να αναμορφώσει και το πεδίο της συνδικαλιστικής εκπροσώπησης και της διαιτησίας. Δημιουργούνται λειτουργικά μητρώα οργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων, με στόχο τον ακριβή προσδιορισμό του ποσοστού κάλυψης κάθε σύμβασης, ενώ περιορίζονται τα απαιτούμενα στοιχεία εγγραφής στα απολύτως αναγκαία. Η μη εγγραφή στα μητρώα δεν αναστέλλει πλέον τα συνδικαλιστικά δικαιώματα, καθώς η εγγραφή απαιτείται μόνο για την επέκταση μιας σύμβασης και για την προσφυγή στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας.

Στο πεδίο των συλλογικών διαφορών εισάγεται μηχανισμός προελέγχου των μονομερών αιτήσεων για μεσολάβηση ή διαιτησία, μέσω μιας τριμελούς επιτροπής στον ΟΜΕΔ που θα αποτελείται από καθηγητή εργατικού δικαίου, καθηγητή οικονομικών και ανώτατο δικαστικό σε αποχώρηση. Παράλληλα, καταργείται ο δεύτερος βαθμός διαιτησίας, με στόχο την ταχύτερη επίλυση των διαφορών, ενώ διατηρείται η δυνατότητα δικαστικής προσβολής των διαιτητικών αποφάσεων.

Το πολιτικό μήνυμα πίσω από τη νομοθετική πρωτοβουλία

Η Νίκη Κεραμέως χαρακτήρισε την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία ως την απαρχή μιας νέας εποχής για τις συλλογικές συμβάσεις, υποστηρίζοντας ότι οδηγεί σε υψηλότερους μισθούς, καλύτερους όρους εργασίας και μεγαλύτερη σταθερότητα για τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, επεσήμανε τη θεσμική της διάσταση, παρουσιάζοντάς τη ως απόδειξη ότι ο κοινωνικός διάλογος μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής.

Πίσω από το νομοσχέδιο διακρίνεται μια ευρύτερη κυβερνητική επιδίωξη να αποκατασταθεί η αξιοπιστία των συλλογικών διαπραγματεύσεων, σε μια αγορά εργασίας που τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό και μεγάλη εξάρτηση από ατομικές συμβάσεις.

Διαβάστε επίσης: Συλλογικές συμβάσεις: Ανακοινώθηκε το πενταετές σχέδιο δράσης 2026 – 2030