Η κυβέρνηση θέτει ψηλά το 2026 τη μείωση γραφειοκρατίας με απλούστευση 400 διοικητικών διαδικασιών. Οι τρεις πυλώνες

Η μάχη με τη γραφειοκρατία επιστρέφει στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού για το 2026, αυτή τη φορά με ένα πιο φιλόδοξο και μετρήσιμο πρόγραμμα. Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται η απλούστευση 400 διοικητικών διαδικασιών, μια μεταρρύθμιση που εντάσσεται στις 30 βασικές κυβερνητικές προτεραιότητες για το νέο έτος και φιλοδοξεί να κάνει κάτι που για δεκαετίες έμοιαζε ανέφικτο: να μειώσει δραστικά τον χρόνο, το κόστος και τις «ουρές» που συνοδεύουν τις συναλλαγές με το Δημόσιο.

Το στοίχημα δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι πολιτικό και οικονομικό. Η κυβέρνηση επιχειρεί να χτίσει ένα νέο μοντέλο δημόσιας διοίκησης, πιο γρήγορο, πιο προβλέψιμο και λιγότερο επιβαρυντικό, ειδικά για τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις. Η λογική είναι σαφής: η γραφειοκρατία δεν είναι απλώς ενόχληση· είναι κρυφό κόστος που καθυστερεί έργα, αυξάνει ρίσκο, δημιουργεί κενά διαφάνειας και τελικά περιορίζει την ανταγωνιστικότητα.

Η «Εθνική Πολιτική Διοικητικών Διαδικασιών» και οι τρεις πυλώνες του σχεδίου

Η μεταρρυθμιστική προσπάθεια χτίζεται τα τελευταία χρόνια μέσα από την Εθνική Πολιτική Διοικητικών Διαδικασιών, η οποία στηρίζεται σε τρεις διακριτούς πυλώνες. Το ζητούμενο είναι να μη μείνει η μεταρρύθμιση σε γενικές διακηρύξεις, αλλά να παράγει συγκεκριμένο αποτέλεσμα, με σαφή στόχευση, ανασχεδιασμό διαδικασιών και μετρήσιμη μείωση διοικητικών βαρών.

Ο πρώτος πυλώνας είναι ο «Μίτος», η ηλεκτρονική πλατφόρμα mitos.gov.gr, που λειτουργεί ως «χάρτης» των διαδικασιών του Δημοσίου. Εκεί ο πολίτης και η επιχείρηση μπορούν να βρουν πληροφορίες για τα βήματα κάθε διαδικασίας, τα σημεία εξυπηρέτησης, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, τον χρόνο διεκπεραίωσης, τα παράβολα όπου χρειάζονται, αλλά και το θεσμικό πλαίσιο.

Η δομή του «Μίτου» έχει σχεδιαστεί ώστε να μην αναζητά κανείς υπηρεσίες με βάση το υπουργείο ή τον φορέα, αλλά με βάση την πραγματική ανάγκη. Οι διαδικασίες είναι ομαδοποιημένες γύρω από γεγονότα ζωής και πεδία δραστηριότητας, από την εκπαίδευση και την εργασία μέχρι τη δικαιοσύνη και την επιχειρηματικότητα, ενώ υπάρχει επίσης ταξινόμηση ανά ενδιαφερόμενο και ανά είδος διαδικασίας, από άδειες μέχρι πιστοποιητικά.

Η εικόνα είναι ήδη εντυπωσιακή: μέχρι σήμερα έχουν δημοσιευθεί 4.153 διαδικασίες από 61 φορείς, ενώ περισσότερες από 1.100 βρίσκονται σε αρχικό ή τελικό στάδιο επεξεργασίας για να ενταχθούν στο σύστημα. Με απλά λόγια, ο «Μίτος» μετατρέπει το Δημόσιο από ένα σύνολο άτυπων κανόνων σε μια δομημένη πληροφορία που μπορεί να αναζητηθεί και να ελεγχθεί.

Πώς επιλέγονται οι 400 διαδικασίες που «ξεμπλοκάρουν»

Ο δεύτερος πυλώνας είναι το Εθνικό Πρόγραμμα Απλούστευσης Διαδικασιών, δηλαδή το σημείο όπου ο «χάρτης» γίνεται πραγματική μεταρρύθμιση. Εδώ, διαδικασίες που καταγράφονται στον «Μίτο» ανασχεδιάζονται ώστε να μειωθούν τα βήματα, να καταργηθούν περιττά δικαιολογητικά, να ψηφιοποιηθούν κρίσιμα στάδια και να αναπτυχθούν υπηρεσίες μιας στάσης.

Η επιλογή των 400 διαδικασιών προς απλούστευση δεν είναι τυχαία. Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, τα κριτήρια περιλαμβάνουν τη συχνότητα χρήσης από πολίτες και επιχειρήσεις, τον κίνδυνο εμφάνισης φαινομένων κακοδιοίκησης ή διαφθοράς, αλλά και το συνολικό αποτύπωμα στην οικονομική δραστηριότητα. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε διαδικασίες που αφορούν την έναρξη και λειτουργία επιχειρήσεων, την επενδυτική δραστηριότητα, την κοινωνική ασφάλιση και τις παροχές προς πολίτες.

Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι το κράτος επιδιώκει να «σπάσει» εκεί όπου πονά περισσότερο η καθημερινότητα: στις διαδικασίες που επηρεάζουν εισόδημα, εργασία, άδειες, ασφάλιση και επιχειρηματικές αποφάσεις.

Οι ήδη ολοκληρωμένες δράσεις και η επόμενη «παρτίδα» απλουστεύσεων

Η κυβέρνηση δείχνει ως απόδειξη της κατεύθυνσης που έχει ήδη χαραχθεί μια σειρά από παρεμβάσεις που έχουν περάσει πλέον στη ζωή των πολιτών. Η ενιαία ψηφιακή πύλη gov.gr, η άυλη συνταγογράφηση, αλλά και η αποστολή αποτελεσμάτων πανελλαδικών εξετάσεων μέσω SMS είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα του πώς η τεχνολογία μπορεί να αποσυμφορήσει υπηρεσίες που κάποτε απαιτούσαν φυσική παρουσία.

Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, έχουν ολοκληρωθεί συνολικά 109 δράσεις απλούστευσης, ενώ υπό επεξεργασία ή άμεση ανάπτυξη βρίσκονται ακόμη 47 απλουστεύσεις που θα αποδίδονται σταδιακά στο κοινό. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ψηφιοποιήσεις κρίσιμων διαδικασιών, όπως η αρχική έκδοση άδειας οδήγησης, η ηλεκτρονική παρακολούθηση παραβάσεων και ποινών του ΚΟΚ, η καταγραφή επαγγελματιών αγροτών, η απλούστευση διαδικασιών στην αλιεία και την ελαιοκομία, αλλά και υπηρεσίες που ακουμπούν την καρδιά του κοινωνικού κράτους, όπως η ψηφιοποίηση διαδικασιών ΚΕΠΑ για συγκεκριμένες παροχές.

Παράλληλα, προχωρούν θεσμικές παρεμβάσεις όπως η θεσμοθέτηση ενιαίου πιστοποιητικού κληρονομίας, αλλά και ψηφιακές υποδομές στον χώρο της δικαιοσύνης, με υπηρεσίες τηλεδιάσκεψης, ενημέρωση για την πορεία πινακίων και εκθεμάτων και ανάπτυξη ηλεκτρονικού πινακίου.

Στο ίδιο πλέγμα περιλαμβάνονται και πιο «αθόρυβες» αλλαγές που όμως μπορούν να ανατρέψουν την καθημερινότητα διοικητικών λειτουργιών, όπως η ψηφιοποίηση διαδικασιών ενημέρωσης δημοσίων υπαλλήλων ή η δημιουργία περιβάλλοντος ενιαίας θυρίδας για τη διευκόλυνση του εμπορίου. Ειδικό βάρος δίνεται επίσης στον χώρο της επαγγελματικής εκπαίδευσης, με απλούστευση του πλαισίου ίδρυσης και λειτουργίας ΙΕΚ, φροντιστηρίων, κέντρων ξένων γλωσσών και κολλεγίων.

Σε δεύτερο χρόνο, το σχέδιο προβλέπει επιπλέον παρεμβάσεις σε διαδικασίες που απαιτούν θεσμική ωρίμανση και τεχνική ενοποίηση, όπως η ηλεκτρονική διακίνηση εγγράφων προς τις Πρωτοβάθμιες Υγειονομικές Επιτροπές ή η δυνατότητα ηλεκτρονικής αποστολής συμπληρωματικών δικαιολογητικών για αιτήσεις ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος.

Μετρήσεις γραφειοκρατίας και πραγματικά αποτελέσματα

Ο τρίτος πυλώνας, που συχνά περνά απαρατήρητος αλλά θεωρείται καθοριστικός, είναι το Παρατηρητήριο Γραφειοκρατίας. Η λειτουργία του δεν έχει μόνο επικοινωνιακή αξία. Δίνει αριθμούς και αποδείξεις για το τι σημαίνει μια απλούστευση στην πράξη.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η έκδοση ψηφιακών βεβαιώσεων μητρώου από την ΑΑΔΕ. Μετρήθηκαν τα διοικητικά βάρη πριν και μετά την πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας τον Δεκέμβριο του 2024, καθώς και τα οφέλη για πολίτες, δημόσια διοίκηση και περιβάλλον.

Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά. Η εξοικονόμηση υπολογίζεται περίπου σε 984.000 ευρώ ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σε μείωση κατά 87,2%, καθώς εξαφανίστηκε η ανάγκη μετακινήσεων και αναμονής. Επιπλέον, καταγράφηκε δραστική μείωση του διοικητικού βάρους σε χρόνο, με τους πολίτες να εξοικονομούν 85,7% και τη δημόσια διοίκηση να φτάνει σε μείωση 100% στο σχετικό κόστος, αφού μεγάλο μέρος της διαδικασίας αυτοματοποιήθηκε πλήρως.

Παράλληλα, η ψηφιοποίηση οδήγησε σε εξάλειψη χρήσης εντύπων, με εξοικονόμηση περίπου 160.000 φύλλων χαρτιού ετησίως, ενώ σε περιβαλλοντικούς όρους υπολογίζεται ότι μειώνονται οι εκπομπές CO2 κατά 26,94 τόνους ετησίως, λόγω μικρότερης χρήσης αυτοκινήτου και χαρτιού.

Γιατί οι 400 απλουστεύσεις θεωρούνται οικονομική μεταρρύθμιση

Πίσω από τη συζήτηση για πλατφόρμες και ψηφιακές υπηρεσίες κρύβεται μια βαθύτερη οικονομική στόχευση. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η απλούστευση διαδικασιών οδηγεί σε εξοικονόμηση χρόνου και πόρων, βελτίωση της εμπιστοσύνης προς το Δημόσιο και αναβάθμιση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Σε μια οικονομία που επιχειρεί να κερδίσει επενδύσεις, να επιταχύνει έργα και να περιορίσει παθογένειες δεκαετιών, η γραφειοκρατία είναι ένας από τους πιο επίμονους ανασχετικούς παράγοντες. Έτσι, οι 400 απλουστεύσεις δεν παρουσιάζονται μόνο ως διοικητική βελτίωση, αλλά ως μεταρρύθμιση που μπορεί να επηρεάσει ευθέως την παραγωγικότητα, την ταχύτητα υλοποίησης επενδύσεων και την καθημερινότητα των πολιτών.

Το κρίσιμο ερώτημα για το 2026 θα είναι ένα: αν το σχέδιο θα καταφέρει να μετουσιώσει το «καταγράφω» σε «αλλάζω». Ο «Μίτος» έδειξε ότι το Δημόσιο μπορεί να αποτυπωθεί ψηφιακά. Η επόμενη χρονιά θα κρίνει αν μπορεί και να ανασχεδιαστεί.

Διαβάστε επίσης: Τραπεζική επέκταση στις ΗΠΑ: Η Ευρώπη μένει πίσω λόγω γραφειοκρατίας και εθνικισμού