Η κυβερνητική πολιτική για τη στήριξη της οικονομίας, με το υπερπλεόνασμα 2025 να λειτουργεί ως βασικός μοχλός για έναν νέο κύκλο παρεμβάσεων
Με φόντο τα νέα δημοσιονομικά δεδομένα και την επιβεβαίωση της υπεραπόδοσης της οικονομίας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ένα νέο πακέτο 8 μέτρων στήριξης, παρουσιάζοντάς το ως στοχευμένη «επιστροφή» μέρους του πλεονάσματος στην κοινωνία. Σύμφωνα με το μήνυμά του, τα επιπλέον μέτρα χρηματοδοτούνται από πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο 800 εκατ. ευρώ που προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat, εκ των οποίων τα 300 εκατ. έχουν ήδη κατευθυνθεί σε προηγούμενες παρεμβάσεις, ενώ τα υπόλοιπα 500 εκατ. αποτελούν τον πυρήνα της νέας δέσμης.
Η κυβερνητική αφήγηση είναι σαφής: η οικονομία αποδίδει καλύτερα από τις προβλέψεις και η υπεραπόδοση αυτή πρέπει να περάσει, έστω επιλεκτικά, σε κοινωνικές ομάδες που πιέζονται περισσότερο από την ακρίβεια, το στεγαστικό βάρος, το ενεργειακό κόστος και τη συσσώρευση ιδιωτικών χρεών. Στο κυβερνητικό επιτελείο επιχειρούν να εμφανίσουν το νέο πακέτο όχι ως αποσπασματική παροχολογία, αλλά ως συνέχεια μιας πολιτικής που στηρίζεται σε χαμηλότερους φόρους, μεγαλύτερα έσοδα, εξοικονόμηση δαπανών και μείωση του χρέους.
Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται στο εύρος των παρεμβάσεων και στους αποδέκτες τους. Η κυβέρνηση βάζει στο επίκεντρο πέντε βασικές κατηγορίες: οικογένειες με παιδιά, ενοικιαστές, συνταξιούχους και άτομα με αναπηρία, αγρότες, αλλά και οφειλέτες με παλαιά χρέη. Το σήμα που επιχειρεί να στείλει είναι διπλό: αφενός ότι υπάρχει δυνατότητα στοχευμένης ανακούφισης, αφετέρου ότι το δημοσιονομικό περιθώριο δεν θα διαχυθεί οριζόντια, αλλά θα διοχετευθεί σε πεδία με έντονο κοινωνικό και πολιτικό φορτίο.
Ενοίκια, παιδιά και συντάξεις στο κέντρο του πακέτου
Από τα μέτρα που ανακοινώθηκαν, ξεχωρίζει η διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων για την επιστροφή ενοικίου. Για τον άγαμο χωρίς τέκνα, το όριο ανεβαίνει από τις 20.000 στις 25.000 ευρώ, για το ζευγάρι από τις 28.000 στις 35.000 ευρώ, ενώ για τις μονογονεϊκές οικογένειες από τις 31.000 στις 39.000 ευρώ. Παράλληλα, αυξάνεται και η προσαύξηση ανά παιδί, με αποτέλεσμα το μέτρο να αγγίζει πλέον πάνω από 1 εκατομμύριο ενοικιαστές, δηλαδή 70.000 περισσότερους σε σχέση με πριν. Το δημοσιονομικό κόστος αυτής της παρέμβασης υπολογίζεται στα 25 εκατ. ευρώ.
Στο ίδιο κοινωνικό πεδίο εντάσσεται και η έκτακτη οικονομική ενίσχυση για οικογένειες με παιδιά, η οποία ορίζεται στα 150 ευρώ ανά τέκνο και προγραμματίζεται να καταβληθεί στα τέλη Ιουνίου. Το μέτρο αφορά 975.000 νοικοκυριά, δηλαδή περισσότερους από 3,3 εκατομμύρια γονείς και παιδιά, με συνολικό κόστος περίπου 240 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μία από τις ακριβότερες παρεμβάσεις του πακέτου και δείχνει ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει πιο άμεσα στο βάρος που σηκώνουν τα οικογενειακά εισοδήματα, ειδικά σε μια συγκυρία όπου το κόστος διαβίωσης και στέγασης παραμένει ασφυκτικό.
Σημαντική είναι και η αλλαγή στην ετήσια ενίσχυση των συνταξιούχων, των ανασφάλιστων υπερηλίκων και των ατόμων με αναπηρία. Το ποσό αυξάνεται από τα 250 στα 300 ευρώ καθαρά και θα καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο, ενώ διευρύνονται τόσο τα εισοδηματικά όσο και τα περιουσιακά κριτήρια. Για τους άγαμους το εισοδηματικό όριο ανεβαίνει από τις 14.000 στις 25.000 ευρώ και για τους έγγαμους από τις 26.000 στις 35.000 ευρώ. Αντίστοιχα, τα όρια ακίνητης περιουσίας αυξάνονται από 200.000 σε 300.000 ευρώ για τους άγαμους και από 300.000 σε 400.000 ευρώ για τους έγγαμους. Έτσι, οι δικαιούχοι φτάνουν συνολικά τα 1,87 εκατομμύρια, δηλαδή 420.000 περισσότερους, με κόστος 198 εκατ. ευρώ.
Καύσιμα, λιπάσματα και ιδιωτικό χρέος: το δεύτερο μέτωπο των παρεμβάσεων
Το πακέτο δεν περιορίζεται στην άμεση εισοδηματική στήριξη. Περιλαμβάνει και μέτρα που επιχειρούν να μετριάσουν την πίεση στην παραγωγή, στις μετακινήσεις και στις ληξιπρόθεσμες οφειλές. Στο σκέλος της ενέργειας, η επιδότηση στο diesel παρατείνεται και για τον Μάιο, με το ύψος της ενίσχυσης να παραμένει στα 20 λεπτά ανά λίτρο και το σχετικό κόστος να εκτιμάται στα 55 εκατ. ευρώ. Η συγκεκριμένη παρέμβαση απευθύνεται στο σύνολο των κατόχων οχημάτων diesel και έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων μέτρων που είχαν ληφθεί λόγω του αυξημένου κόστους καυσίμων.
Για τον πρωτογενή τομέα, παρατείνεται έως και τον Αύγουστο η επιδότηση 15% για την αγορά λιπασμάτων, με πρόσθετο κόστος 23 εκατ. ευρώ και περίπου 250.000 δικαιούχους αγρότες. Η επιλογή αυτή δείχνει ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να συγκρατήσει μέρος του κόστους παραγωγής στον αγροτικό κόσμο, ο οποίος παραμένει εκτεθειμένος τόσο στις διεθνείς ανατιμήσεις όσο και στις συνέπειες της ενεργειακής αστάθειας.
Το πιο πολιτικά φορτισμένο κομμάτι του πακέτου βρίσκεται ίσως στο πεδίο του ιδιωτικού χρέους. Η κυβέρνηση ανοίγει δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού υπό προϋποθέσεις, διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του εξωδικαστικού ώστε να εντάσσονται και χρέη 5.000 έως 10.000 ευρώ και επαναφέρει δυνατότητα ρύθμισης παλαιών αρρύθμιστων οφειλών σε 72 δόσεις. Το πακέτο αυτό αφορά 1,3 εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα και 284.000 νομικά πρόσωπα ή επαγγελματίες, για συνολικές οφειλές 95,3 δισ. ευρώ. Πρόκειται για κίνηση με ισχυρό αποτύπωμα στην πραγματική οικονομία, καθώς αγγίζει ένα τεράστιο κομμάτι πολιτών και επιχειρήσεων που βρίσκονται εγκλωβισμένοι μεταξύ εισπρακτικής πίεσης και περιορισμένης ρευστότητας.
Το πολιτικό μήνυμα πίσω από τα 500 εκατ. και τα όρια της παρέμβασης
Το νέο πακέτο δεν ανακοινώθηκε σε ουδέτερο χρόνο. Έρχεται σε μια στιγμή που η κυβέρνηση θέλει να κεφαλαιοποιήσει τη θετική δημοσιονομική εικόνα, να απαντήσει στην κοινωνική πίεση από την ακρίβεια και να δείξει ότι η υπεραπόδοση της οικονομίας δεν μένει μόνο στα λογιστικά αποτελέσματα. Ταυτόχρονα, η επιλογή στοχευμένων μέτρων, αντί για μια πιο οριζόντια διανομή, προδίδει και τον βασικό περιορισμό: η Αθήνα θέλει να στηρίξει, αλλά χωρίς να διακινδυνεύσει το αφήγημα της δημοσιονομικής σταθερότητας. Η Eurostat επιβεβαίωσε σήμερα ότι η Γενική Κυβέρνηση κατέγραψε πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ το 2025, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα έφτασε στο 4,9% του ΑΕΠ, στοιχείο που έδωσε τον απαραίτητο χώρο για τις ανακοινώσεις.
Η ουσία είναι ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να περάσει από τη φάση της αμυντικής διαχείρισης στη φάση της επιλεκτικής αναδιανομής. Δεν πρόκειται για συνολική ανατροπή του οικονομικού τοπίου, ούτε για μέτρα που εξαφανίζουν τις πιέσεις που βιώνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Είναι, όμως, μια παρέμβαση που ακουμπά ακριβώς στα πιο ευαίσθητα σημεία της καθημερινότητας: το ενοίκιο, τα παιδιά, τη σύνταξη, το καύσιμο, το αγροτικό κόστος και το χρέος.
Και αυτό ακριβώς είναι το πραγματικό πολιτικό βάρος της σημερινής ανακοίνωσης: η κυβέρνηση δεν υπόσχεται ότι λύνει τα πάντα, αλλά προσπαθεί να αποδείξει ότι έχει ακόμη περιθώριο να μοιράζει στήριξη εκεί όπου η φθορά είναι πιο ορατή και η κοινωνική πίεση πιο επίμονη.
Διαβάστε επίσης: Δημοσιονομικό σήμα ισχύος: Πλεόνασμα €4,29 δισ. ή 1,7% του ΑΕΠ, εμφάνισε η Γενική Κυβέρνηση
Μ.Η.Τ. 242183