Συναντήσεις Γεραπετρίτη με τον στρατάρχη Χάφταρ στη Βεγγάζη και αξιωματούχους στην Τρίπολη. Τι επιδιώκει η Αθήνα

Με μία επίσκεψη υψηλού διπλωματικού συμβολισμού και πρακτικής σημασίας, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης μεταβαίνει την Κυριακή 6 Ιουλίου στη Βεγγάζη, όπου θα συναντηθεί με τον ισχυρό άνδρα της Ανατολικής Λιβύης, στρατάρχη Khalifa Haftar, ενώ λίγες ημέρες αργότερα, στις 15 Ιουλίου, θα βρεθεί στην Τρίπολη για επαφές με την αναγνωρισμένη κυβέρνηση της χώρας. Η διπλή αυτή αποστολή φανερώνει το εύρος του ελληνικού διπλωματικού σχεδιασμού, καθώς η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της στη Λιβύη, τόσο για λόγους γεωστρατηγικούς όσο και ενεργειακούς, σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία.

Η απειλή του τουρκο-λιβυκού μνημονίου και η ανησυχία της Αθήνας

Η Λιβύη, χώρα διαιρεμένη σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα με κυβερνήσεις που ελέγχουν αντίστοιχα την Τρίπολη και την Ανατολική Λιβύη, παραμένει σημείο-κλειδί για τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα γνωρίζει καλά ότι οποιαδήποτε διπλωματική ή ενεργειακή πρωτοβουλία στην περιοχή δεν μπορεί να αγνοεί τη Λιβύη. Τα τελευταία χρόνια, άλλωστε, η υπογραφή του τουρκο-λιβυκού μνημονίου το 2019, με το οποίο η κυβέρνηση της Τρίπολης και η Άγκυρα συμφώνησαν σε θαλάσσια οριοθέτηση που καταπατά ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, έχει ανατρέψει τις ισορροπίες. Παρά το γεγονός ότι το μνημόνιο αυτό απορρίφθηκε όχι μόνο από την Ελλάδα αλλά και από την Αίγυπτο, την Κύπρο και το κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης, παραμένει σε ισχύ και συνεχίζει να προκαλεί έντονη ανησυχία.

Οι ενεργειακοί σχεδιασμοί και η μάχη για ΑΟΖ

Η επίσκεψη του Γεραπετρίτη εντάσσεται στο πλαίσιο της προσπάθειας να ενισχυθούν οι σχέσεις με τον Haftar και ταυτόχρονα να διατηρηθούν ανοικτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Τρίπολη. Η Αθήνα επιδιώκει να αποτρέψει τη νομιμοποίηση του τουρκο-λιβυκού μνημονίου, αλλά και να θέσει τις βάσεις για μελλοντική συμφωνία ΑΟΖ με τη Λιβύη, πάντα με γνώμονα το διεθνές δίκαιο και τα ελληνικά συμφέροντα. Παράλληλα, η επίσκεψη αυτή σχετίζεται και με τις αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη προς την Κρήτη και τις Κυκλάδες, οι οποίες έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στην κυβέρνηση. Ήδη έχει αποφασιστεί η αποστολή φρεγατών στο λιβυκό πέλαγος για ενίσχυση της επιτήρησης, καθώς το μεταναστευτικό επανέρχεται με πιεστικό τρόπο στη δημόσια συζήτηση και η Ελλάδα επιθυμεί να αποτρέψει μία νέα κρίση αντίστοιχη του 2015.

Πέρα από τη γεωπολιτική διάσταση, η Λιβύη αποτελεί κρίσιμο κρίκο και στα ενεργειακά σχέδια της Ελλάδας. Η ολοκλήρωση του καλωδίου Great Sea Interconnector προς την Κρήτη και οι σχεδιασμοί για διασύνδεση με Κύπρο και Ισραήλ ενισχύουν τον ρόλο της χώρας μας ως ενεργειακού κόμβου. Ωστόσο, η Άγκυρα, μέσω του μνημονίου με την Τρίπολη, επιδιώκει να εμποδίσει ή να περιορίσει τέτοια έργα που παρακάμπτουν την Τουρκία, προσδίδοντας ακόμη μεγαλύτερη γεωστρατηγική σημασία στις επαφές Γεραπετρίτη στη Λιβύη.

Το διακύβευμα για την ελληνική διπλωματία

Είναι σαφές ότι η Αθήνα προσέρχεται σε αυτές τις συναντήσεις με στόχο να διασφαλίσει ότι η Λιβύη δεν θα καταστεί «προτεκτοράτο» της Άγκυρας στην περιοχή, αλλά και να θέσει τις βάσεις για έναν ουσιαστικό διάλογο για τις ΑΟΖ, αποφεύγοντας τυχόν μονομερείς κινήσεις που θα εντείνουν την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο. Η διπλωματική κινητικότητα της Ελλάδας καταδεικνύει ότι η κυβέρνηση αναγνωρίζει τον κίνδυνο γεωπολιτικής απομόνωσης, εφόσον η Τουρκία συνεχίσει την προώθηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» χωρίς σοβαρά αναχώματα.

Η ελληνική πλευρά επιδιώκει επίσης να ενισχύσει τον άξονα συνεργασίας με Αίγυπτο και Κύπρο, ώστε να συγκροτηθεί ένα μέτωπο σταθερότητας και συνεννόησης, τη στιγμή που η Άγκυρα διεκδικεί ηγεμονικό ρόλο. Η παρουσία του Γεραπετρίτη στη Λιβύη, σε αυτό το πλαίσιο, λειτουργεί ως μήνυμα αποφασιστικότητας αλλά και ως προσπάθεια ανάκτησης του διπλωματικού ερείσματος της Αθήνας στη χώρα.

Η Ελλάδα γνωρίζει καλά ότι η Λιβύη παραμένει πεδίο ανταγωνισμού για Ρωσία, Τουρκία, ΗΠΑ, Αίγυπτο και ευρύτερες δυνάμεις. Ωστόσο, η εδραίωση της ελληνικής παρουσίας, είτε μέσω ενεργειακών σχεδίων είτε μέσω διπλωματικών πρωτοβουλιών, αποτελεί μονόδρομο, εάν επιθυμεί να παραμείνει ισχυρός παίκτης στο ταραγμένο γεωπολιτικό περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου.

Διαβάστε επίσης: Ευρωπαϊκή Επιτροπή για επίσκεψη Μπρούνερ στην Ελλάδα: Στόχος η αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης από τη Λιβύη