Το υπουργείο Μεταφορών σχεδιάζει αυξήσεις στα πρόστιμα για εισιτηριοδιαφυγή στα ΜΜΜ, διατηρώντας την έκπτωση 50% για άμεση πληρωμή

Σε τροχιά αυστηροποίησης μπαίνει η πολιτική αντιμετώπισης της εισιτηριοδιαφυγής στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, με το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών να προετοιμάζει αλλαγές στα πρόστιμα που επιβάλλονται σε όσους μετακινούνται χωρίς κόμιστρο. Σύμφωνα με πληροφορίες, προωθείται αύξηση των χρηματικών κυρώσεων, με στόχο να περιοριστούν οι σημαντικές απώλειες εσόδων για τους συγκοινωνιακούς οργανισμούς και να ενισχυθεί η κουλτούρα συμμόρφωσης, σε μια περίοδο που τα δίκτυα μεταφορών καλούνται να βελτιώσουν την ποιότητα υπηρεσιών και να στηρίξουν την καθημερινή μετακίνηση χιλιάδων πολιτών.

Το σχέδιο προβλέπει ότι το πρόστιμο για παράβαση με απλό εισιτήριο θα αυξηθεί από τα 72 ευρώ στα 100 ευρώ, ενώ για μειωμένο εισιτήριο θα ανέβει από τα 30 ευρώ στα 50 ευρώ. Αν οι αλλαγές οριστικοποιηθούν, θα πρόκειται για ουσιαστική μεταβολή του μέχρι σήμερα πλαισίου, καθώς για το απλό εισιτήριο η αύξηση αγγίζει περίπου το 40%, ενώ για το μειωμένο εισιτήριο η επιβάρυνση εκτιμάται ότι θα φτάσει το 66%.

Τι αλλάζει στα πρόστιμα

Η τρέχουσα νομοθεσία ορίζει ότι το πρόστιμο αντιστοιχεί στο εξηντάπλασιο της τιμής του εισιτηρίου. Με τις προωθούμενες αλλαγές, η επιβάρυνση γίνεται πιο «βαριά» και πιο αποτρεπτική, καθώς το ύψος της κύρωσης ανεβαίνει σε ένα επίπεδο που, κατά την κυβερνητική στόχευση, θα περιορίζει τη λογική του «ρισκάρω και βλέπουμε».

Για το απλό εισιτήριο αξίας 1,20 ευρώ, το πρόστιμο ανεβαίνει από τα 72 ευρώ στα 100 ευρώ, ενώ για το μειωμένο εισιτήριο των 0,50 ευρώ, που αφορά ευπαθείς ομάδες ή ειδικές κατηγορίες δικαιούχων, η κύρωση προβλέπεται να φτάνει τα 50 ευρώ από τα 30 ευρώ. Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει το υπουργείο είναι ότι η μετακίνηση χωρίς εισιτήριο θα μετατραπεί σε «ακριβή επιλογή».

Έκπτωση 50% για άμεση εξόφληση – Ποιο κίνητρο παραμένει

Παρά τη σκληρότερη κατεύθυνση, το σχέδιο διατηρεί βασικό κίνητρο συμμόρφωσης, το οποίο ήδη εφαρμόζεται και θεωρείται εργαλείο άμεσης είσπραξης. Όπως προβλέπεται, όσοι εξοφλούν το πρόστιμο επί τόπου ή εντός δέκα ημερών από τη βεβαίωσή του, θα συνεχίσουν να δικαιούνται έκπτωση 50%.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το πρόστιμο των 100 ευρώ μπορεί να μειώνεται στα 50 ευρώ με άμεση πληρωμή, στοιχείο που αφενός επιταχύνει την είσπραξη, αφετέρου λειτουργεί ως «παράθυρο» για να κλείνει η υπόθεση χωρίς περαιτέρω διοικητικές διαδικασίες.

Παράλληλα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εξετάζεται και ένας πιο «καινοτόμος» μηχανισμός, που θα επιτρέπει πρόσθετη μείωση της κύρωσης, εάν ο παραβάτης προχωρήσει στην αγορά κάρτας απεριόριστων διαδρομών μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Η λογική αυτής της προσέγγισης είναι διττή: από τη μία να λειτουργήσει ως εργαλείο σταθεροποίησης εσόδων για τους φορείς μεταφορών και από την άλλη να επιχειρήσει να μετατρέψει ένα μέρος των λαθρεπιβατών σε τακτικούς χρήστες του συστήματος, μέσω μιας «γέφυρας» συμμόρφωσης. Πρόκειται για μοντέλο που έχει εφαρμοστεί και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, με στόχο όχι μόνο την τιμωρία αλλά και την επανένταξη στον κανόνα.

Το οικονομικό κόστος της εισιτηριοδιαφυγής

Η εισιτηριοδιαφυγή αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα πιο έντονα προβλήματα των αστικών συγκοινωνιών στην Ελλάδα, με τις απώλειες να εκτιμάται ότι ανέρχονται σε εκατομμύρια ευρώ σε ετήσια βάση. Το χαμένο έσοδο, όπως επισημαίνουν συχνά οι αρμόδιοι, δεν αφορά μόνο λογιστικά μεγέθη: επηρεάζει την επιχειρησιακή δυνατότητα των οργανισμών, περιορίζει περιθώρια για ενίσχυση στόλου και υποδομών και επιβαρύνει τελικά τους συνεπείς επιβάτες, οι οποίοι πληρώνουν καθημερινά το εισιτήριό τους.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αυστηροποίηση των προστίμων εντάσσεται σε ευρύτερη στρατηγική που επιδιώκει να ενισχύσει τη συμμόρφωση και να εμπεδώσει την αίσθηση ισονομίας. Η πολιτική στόχευση, με απλά λόγια, είναι να καταστεί πιο ασύμφορο το «τζάμπα», ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο.

Πότε θα εφαρμοστούν οι νέες ρυθμίσεις

Οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη επικυρωθεί και οι σχετικές ρυθμίσεις παραμένουν σε φάση επεξεργασίας και διαβούλευσης με τους εμπλεκόμενους φορείς. Ωστόσο, το σήμα που εκπέμπεται από το υπουργείο είναι ξεκάθαρο: η πολιτεία προχωρά σε αλλαγές που αυξάνουν το κόστος της παραβατικής συμπεριφοράς και ενισχύουν το πλέγμα ελέγχων.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η εφαρμογή αναμένεται να συνοδευτεί από εντατικοποίηση των ελέγχων και ενίσχυση του ελεγκτικού μηχανισμού στα δίκτυα Αθήνας και Θεσσαλονίκης, ώστε τα πρόστιμα να λειτουργήσουν όχι ως θεωρητικό μέτρο αλλά ως πραγματική αποτρεπτική απειλή.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν το νέο πλαίσιο θα καταφέρει να περιορίσει ουσιαστικά την εισιτηριοδιαφυγή και να στηρίξει την οικονομική βιωσιμότητα των αστικών συγκοινωνιών, σε μια εποχή που η αναβάθμιση των ΜΜΜ αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για την καθημερινότητα των πολιτών και τη λειτουργία των πόλεων.