Αίτημα για άρση του τουρκικού casus belli διατύπωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από την Άγκυρα, μετά τη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας.
Αιγαίο, casus belli και 12 μίλια: Το στρατηγικό μήνυμα Μητσοτάκη πριν τη συνάντηση με Ερντογάν
Ειδικότερα, η ελληνική πλευρά επιδιώκει τη διατήρηση του διαλόγου και της αποκλιμάκωσης, θέτοντας ταυτόχρονα ως πολιτικό και στρατηγικό ορόσημο την άρση του casus belli. Το ερώτημα πλέον μεταφέρεται στην τουρκική πλευρά, η οποία καλείται να αποδείξει στην πράξη εάν επιθυμεί ουσιαστική εξομάλυνση ή διαχείριση της έντασης.
«Είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις μεταξύ μας σχέσεις. Αν όχι τώρα, πότε;», τόνισε ο Έλληνας πρωθυπουργός, θέτοντας για πρώτη φορά με τόσο ευθύ τρόπο το ζήτημα της επίσημης απειλής πολέμου που διατηρεί η τουρκική Εθνοσυνέλευση από το 1995 σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Η κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο ηγετών διήρκεσε περίπου 90 λεπτά και, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, πραγματοποιήθηκε σε θετικό κλίμα, με ανοιχτή συζήτηση για όλα τα εκκρεμή ζητήματα.
Μοναδική διαφορά η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε την πάγια ελληνική θέση ότι η μόνη διαφορά που μπορεί να αχθεί σε διεθνή δικαιοδοσία είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
«Η ελληνική θέση παραμένει σταθερή», υπογράμμισε, απορρίπτοντας εμμέσως τη διεύρυνση της ατζέντας που επιδιώκει η τουρκική πλευρά.
Από την πλευρά του, ο Ταγίπ Ερντογάν έκανε λόγο για «ακανθώδη ζητήματα» που μπορούν να επιλυθούν και χαρακτήρισε τον Έλληνα πρωθυπουργό «πολύτιμο φίλο», επισημαίνοντας ότι οι δύο χώρες πρέπει να αποφύγουν τις εντάσεις.
Μήνυμα για το πρόγραμμα SAFE
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην έμμεση αναφορά του Τούρκου προέδρου στις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες, σημειώνοντας ότι «είναι προς το κοινό μας συμφέρον». Στην Αθήνα υπενθυμίζουν ότι βασική προϋπόθεση για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE παραμένει η άρση του casus belli, στοιχείο που προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στην ελληνική παρέμβαση.
Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι το κλίμα δεν θυμίζει σε καμία περίπτωση την περίοδο έντασης πριν από το 2023, με τις δύο πλευρές να διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας στο πλαίσιο της Διακήρυξης των Αθηνών.
Απάντηση για τη Θράκη
Ο Έλληνας πρωθυπουργός απάντησε ευθέως στην αναφορά Ερντογάν περί «τουρκικής μειονότητας» στη Δυτική Θράκη.
«Το καθεστώς της μειονότητας προσδιορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάννης, η οποία προβλέπει ρητά ότι πρόκειται για θρησκευτική μειονότητα», υπογράμμισε, απορρίπτοντας κάθε διαφορετική ερμηνεία.
Μεταναστευτικό και θεωρήσεις
Στο Μεταναστευτικό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν μειωθεί σχεδόν κατά 60% τον τελευταίο χρόνο, αποδίδοντας το αποτέλεσμα στη φύλαξη των συνόρων και στον βελτιωμένο συντονισμό με την Τουρκία. Τόνισε, ωστόσο, ότι απαιτείται περαιτέρω συνεργασία για την αντιμετώπιση των κυκλωμάτων διακινητών.
Παράλληλα, η Αθήνα θα ζητήσει από την Ε.Ε. την ανανέωση του προγράμματος προσωρινής θεώρησης βραχείας διαμονής για Τούρκους πολίτες σε 12 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
Επτά συμφωνίες – Στόχος τα 10 δισ. στο εμπόριο
Στο πλαίσιο του 6ου ΑΣΣ υπεγράφησαν επτά κείμενα συνεργασίας, που αφορούν:
- Πολιτισμό
- Οικονομική και επενδυτική συνεργασία
- Έρευνα και τεχνολογία
- Σεισμική ετοιμότητα
- Συνεργασία στο πλαίσιο του ΟΣΕΠ
- Σύνδεση Enterprise Greece – Invest in Turkiye
- Ακτοπλοϊκή γραμμή Θεσσαλονίκη – Σμύρνη
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αύξηση του διμερούς εμπορικού όγκου στα 10 δισ. δολάρια έως το τέλος της δεκαετίας, με συμφωνία για τη διοργάνωση δύο επιχειρηματικών fora σε Κωνσταντινούπολη και Αθήνα.
Κυπριακό
Ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι οποιαδήποτε επανεκκίνηση συνομιλιών για το Κυπριακό πρέπει να κινηθεί στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, στηρίζοντας τις πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα.
Σφοδρή κριτική της αντιπολίτευσης για το αποτέλεσμα της συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν
Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε στα κόμματα της αντιπολίτευσης η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα (11/2). ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ κάνουν λόγο για επιφανειακή διαχείριση κρίσιμων ζητημάτων, έλλειμμα στρατηγικής και διαιώνιση του τουρκικού αναθεωρητισμού, παρά το θετικό κλίμα που επιχείρησε να αναδείξει η κυβέρνηση.
ΠΑΣΟΚ: «Χωρίς αλλαγή στάσης της Τουρκίας, μόνο διαχείριση κρίσεων»
Ο τομεάρχης Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μάντζος, δήλωσε ότι όσο η Τουρκία επιμένει σε αναθεωρητικές θέσεις και παράνομες διεκδικήσεις, σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας, «τα περιθώρια επίλυσης της μοναδικής διαφοράς, της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, θα παραμένουν ισχνά».
Επισήμανε ότι προκλητικές ενέργειες, όπως η έκδοση NAVTEX «αορίστου διαρκείας» σε μεγάλη έκταση του Αιγαίου και οι αναφορές σε «τουρκική μειονότητα» κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάννης, περιορίζουν την ελληνοτουρκική προσέγγιση σε απλή διαχείριση κρίσεων.
Το ΠΑΣΟΚ τάσσεται υπέρ της συνέχισης του διαλόγου «χωρίς αυταπάτες», με ρεαλισμό και σαφή εθνική στρατηγική, ενίσχυση συμμαχιών και προσήλωση στο διεθνές δίκαιο.
ΣΥΡΙΖΑ: «Επιβεβαιώθηκε το έλλειμμα συγκροτημένης στρατηγικής»
Σε ανακοίνωσή του, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ υποστήριξε ότι η συνάντηση επιδίωξε κυρίως να εκπέμψει μήνυμα ομαλότητας, χωρίς να θιγούν ζητήματα ουσίας.
Το κόμμα σημειώνει ότι, παρά τη δημόσια αναφορά του πρωθυπουργού στο casus belli, δεν τέθηκε – όπως αναφέρει – το ζήτημα της παρεμπόδισης του ηλεκτρικού καλωδίου από την Τουρκία, ενώ στην Κοινή Διακήρυξη γίνεται λόγος για ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι στις δηλώσεις και στο κοινό κείμενο γίνεται αναφορά σε συνεργασία στο μεταναστευτικό σε διμερές και τριμερές επίπεδο (με τη Βουλγαρία), χωρίς μνεία στην Κοινή Δήλωση ΕΕ – Τουρκίας του 2016.
Ο ΣΥΡΙΖΑ κάνει επίσης λόγο για απουσία σχεδιασμού ως προς την προσφυγή στη Χάγη και προειδοποιεί ότι η παράλειψη κρίσιμων ζητημάτων από την ατζέντα ενδέχεται να δημιουργήσει μελλοντικούς κινδύνους.
ΚΚΕ: «Τα προβλήματα οξύνονται πίσω από τη ‘θετική ατζέντα’»
Το ΚΚΕ υποστηρίζει ότι η έμφαση της κυβέρνησης στη «θετική ατζέντα» οικονομικών συμφωνιών δεν αναιρεί τη διατήρηση των τουρκικών διεκδικήσεων.
Όπως αναφέρει, ζητήματα όπως το casus belli, η «γαλάζια πατρίδα», οι «γκρίζες ζώνες» και οι αναφορές σε «τουρκική μειονότητα» στη Δυτική Θράκη παραμένουν ανοιχτά.
Το κόμμα κάνει λόγο για επικίνδυνο εφησυχασμό και εκτιμά ότι ο λεγόμενος «οδικός χάρτης» συνδέεται με την ενίσχυση της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ και ευρύτερους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς. Παράλληλα, χαρακτηρίζει υποκριτική την αναφορά περί «αδιαμεσολάβητων σχέσεων» και εκφράζει αντίθεση στη συνεργασία Ελλάδας – Τουρκίας στο μεταναστευτικό.
Μ.Η.Τ. 242183