Από την έλλειψη συντήρησης μέχρι τα φορολογικά εμπόδια, η πραγματική κρίση στέγασης στην Ελλάδα δεν είναι αριθμητική αλλά κοινωνική

Περισσότερες από 2,2 εκατομμύρια κατοικίες, δηλαδή πάνω από το 33% του συνολικού αποθέματος στη χώρα, είναι σήμερα κλειστές, σύμφωνα με ανάλυση της Blupeak Estate Analytics. Πρόκειται για ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη, όπου ο δείκτης κυμαίνεται μεταξύ 10% και 15%.

Το φαινόμενο παρατηρείται εντονότερα σε Αττική (526.000), Κεντρική Μακεδονία (363.000), Πελοπόννησο (209.000), Δυτική Ελλάδα (155.000) και Θεσσαλία (133.000). Στις περιοχές αυτές εντοπίζεται το 60% των κενών κατοικιών.

Ηλικία, κόστος και θεσμικά εμπόδια

Η πλειοψηφία των κλειστών κατοικιών είναι άνω των 30 ετών. Τα περισσότερα χτίστηκαν μεταξύ 1961-1980 και παρουσιάζουν φθορές, έλλειψη μόνωσης και χαμηλή ενεργειακή απόδοση. Η ανακαίνισή τους θεωρείται οικονομικά ασύμφορη για πολλούς ιδιοκτήτες, ενώ σπίτια με αδιευκρίνιστο κληρονομικό καθεστώς ή υψηλές φορολογικές επιβαρύνσεις παραμένουν αχρησιμοποίητα.

Παράλληλα, το φαινόμενο εντείνει η προτίμηση στη βραχυχρόνια μίσθωση, που αφήνει πολλά ακίνητα κλειστά μεγάλο μέρος του έτους, ενώ η ζήτηση για παλαιές κατοικίες παραμένει χαμηλή, ειδικά σε περιοχές χωρίς αναπτυξιακή δυναμική.

Προτάσεις για την αξιοποίηση των κενών κατοικιών

1. Εθνικό Μητρώο Κατοικιών:
   Δημιουργία ψηφιακής βάσης δεδομένων με όλα τα ακίνητα, την τοποθεσία και την κατάστασή τους. Χωρίς αυτήν, καμία στεγαστική πολιτική δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική.

2. Φορολογικά κίνητρα:

   • Μειώσεις στον ΕΝΦΙΑ για ιδιοκτήτες που επιλέγουν μακροχρόνια μίσθωση

   • Μειώσεις σε τεκμήρια

   • Επιδοτήσεις για ενεργειακές αναβαθμίσεις

3. Προγράμματα επιδότησης ανακαίνισης:
   Μέσω κουπονιών ή συγχρηματοδοτήσεων ώστε τα σπίτια να αποκτήσουν σύγχρονα πρότυπα διαβίωσης.

4. Ρόλος δήμων:
   Οι δήμοι μπορούν να λειτουργήσουν ως ενδιάμεσοι φορείς, αξιοποιώντας ανενεργά ακίνητα για κοινωνικές ανάγκες όπως φοιτητική στέγαση, μονογονεϊκές οικογένειες ή ηλικιωμένους που ζουν μόνοι.

Η κρίση κατοικίας στην Ελλάδα δεν είναι έλλειψη σπιτιών, αλλά έλλειψη πολιτικής αξιοποίησης τους. Με συντονισμένες παρεμβάσεις, φορολογικά κίνητρα και κοινωνική στόχευση, τα 2,2 εκατ. κενά σπίτια μπορούν από «μνημεία εγκατάλειψης» να μετατραπούν σε χώρους ζωής, ασφάλειας και ανάπτυξης.