Η ώρα τελειώνει για τους ιδιοκτήτες ακινήτων με αυθαίρετα. Στις 31 Μαρτίου 2026 λήγει η προθεσμία τακτοποίησης για αυθαίρετες κατασκευές μικρής και μεσαίας κλίμακας (Κατηγορίες 1 έως 4). Χωρίς νέα παράταση από το ΥΠΕΝ, χιλιάδες αγοραπωλησίες, γονικές παροχές και δωρεές κινδυνεύουν να «παγώσουν».
Τα ακίνητα με… σκιές
Στην Ελλάδα, λίγα ακίνητα είναι πλήρως σύμφωνa με σχέδια και άδειες. Μικρές αποκλίσεις, αλλαγές χρήσεων ή διαμερισματοποιήσεις δεκαετιών ακολουθούν τους ιδιοκτήτες σαν… σκιά. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν χρειάζεται να εκδοθεί Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου. Χωρίς τακτοποίηση των αυθαιρεσιών, η διαδικασία μπλοκάρει – και μαζί της κάθε συναλλαγή.
Άγνοια και βιασύνη στο τέλος της προθεσμίας
Πάνω από 1,7 εκατομμύρια ακίνητα έχουν ήδη ενταχθεί σε ρυθμίσεις. Ωστόσο, πολλοί ιδιοκτήτες δεν γνωρίζουν τις παραβάσεις του ακινήτου τους, και η «πίεση του χρόνου» δεν επιταχύνει τον ρυθμό των τακτοποιήσεων.
Διλήμματα στο ΥΠΕΝ
Το ΥΠΕΝ αντιμετωπίζει δύσκολες αποφάσεις: θα δοθεί νέα παράταση ή θα μπει οριστικό φρένο; Ποια θα είναι η τύχη των μεγάλων αυθαιρέτων (Κατηγορία 5), αλλά και των μικρότερων που βρίσκονται στις Κατηγορίες 1–4;
Μικρές παραβάσεις και μεταβιβάσεις
Το πιθανότερο σενάριο για τις μικρές παραβάσεις είναι η υποχρέωση νομιμοποίησης να ενεργοποιείται μόνο όταν χρειαστεί έκδοση Ταυτότητας Κτιρίου για πώληση ή μεταβίβαση. Η βασική προϋπόθεση παραμένει: κανένα αυθαίρετο μετά τον Ιούλιο του 2011 δεν νομιμοποιείται.
Η «βαριά» Κατηγορία 5
Τα μεγάλα αυθαίρετα παραμένουν σε θεσμικό κενό από το 2020. Πρόκειται για κτίρια με σοβαρές παραβάσεις, χωρίς άδεια, δημόσια ή ιδιωτικά. Το ΤΕΕ εκτιμά ότι έως 30% των δημόσιων κτιρίων ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Αποτέλεσμα: μπλοκάρονται προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης ή στατικής ενίσχυσης, παρά τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Πολιτικό κόστος και πιθανή παράταση
Η επανεκκίνηση των νομιμοποιήσεων έχει υψηλό πολιτικό κόστος, ειδικά μετά τα «πολεοδομικά σκάνδαλα» σε τουριστικές περιοχές και τις αποφάσεις του ΣτΕ. Παρά ταύτα, η πίεση μεγαλώνει και εξετάζεται νέα, σύντομη παράταση με αυστηρότερους ελέγχους και υψηλότερα πρόστιμα.
Μ.Η.Τ. 242183