Πώς θα προστατεύεται η πρώτη κατοικία, ποιες νέες ρυθμίσεις έρχονται στον εξωδικαστικό και ποιοι θα μπορούν να πετύχουν μεγαλύτερα «κουρέματα» χρεών
Μέχρι τα μέσα Ιουλίου αναμένεται να ξεκαθαρίσει το τοπίο γύρω από τον πολυσυζητημένο Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, έναν θεσμό που φιλοδοξεί να αποτελέσει το τελευταίο δίχτυ προστασίας για τους οικονομικά ευάλωτους δανειολήπτες που κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών βρίσκεται πλέον στην τελική φάση αξιολόγησης της δεσμευτικής προσφοράς που έχει κατατεθεί για τη δημιουργία του φορέα, με στόχο η νέα δομή να τεθεί σε λειτουργία μέσα στο φθινόπωρο και να είναι πλήρως ενεργή πριν από το τέλος του έτους.
Η ενεργοποίηση του φορέα ολοκληρώνει ουσιαστικά το πλαίσιο διαχείρισης ιδιωτικού χρέους που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια, προσφέροντας στους οφειλέτες διαφορετικές επιλογές ανάλογα με την οικονομική και περιουσιακή τους κατάσταση.
Ο φορέας που θα αντικαθιστά τον πλειστηριασμό με ενοίκιο
Ο νέος μηχανισμός απευθύνεται κυρίως σε ευάλωτα νοικοκυριά που βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο απώλειας της πρώτης κατοικίας τους μέσω πλειστηριασμού.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, αντί το ακίνητο να καταλήξει στην αγορά μέσω αναγκαστικής εκτέλεσης, η κυριότητά του θα μεταβιβάζεται στον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης. Ο πρώην ιδιοκτήτης θα παραμένει στο σπίτι του ως ενοικιαστής, καταβάλλοντας μίσθωμα, ενώ οι πλέον οικονομικά αδύναμοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν κρατική επιδότηση ενοικίου, η οποία κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ μηνιαίως.
Το σημαντικότερο στοιχείο του μοντέλου είναι ότι μετά την παρέλευση έως και 12 ετών ο ενοικιαστής θα έχει δικαίωμα επαναγοράς του ακινήτου, εφόσον η οικονομική του κατάσταση το επιτρέπει. Η τιμή επαναγοράς θα προσδιορίζεται με βάση την τότε εμπορική αξία του ακινήτου.
Ουσιαστικά πρόκειται για ένα σύστημα κοινωνικής μίσθωσης που επιτρέπει στον δανειολήπτη να διατηρεί τη στέγη του, χωρίς όμως να παραμένει ιδιοκτήτης κατά τη διάρκεια της μίσθωσης.
Στην πράξη, ο φορέας θα λειτουργεί ως επενδυτικός οργανισμός διαχείρισης ακινήτων, αντλώντας έσοδα από τα μισθώματα. Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση μη καταβολής ενοικίων θα διαθέτει τα συνήθη ένδικα μέσα, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών έξωσης.
Νέα δυνατότητα για «ξεκαθάρισμα» περιουσίας και μεγαλύτερα κουρέματα
Παράλληλα, το οικονομικό επιτελείο προωθεί μία ακόμη σημαντική αλλαγή μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, η οποία αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το φθινόπωρο.
Η νέα ρύθμιση θα επιτρέπει σε οφειλέτες που διαθέτουν επιπλέον ακίνητα πέραν της κύριας κατοικίας τους να δηλώνουν ότι επιθυμούν να τα παραχωρήσουν προς αξιοποίηση ή εκποίηση από τον πιστωτή τους, διατηρώντας μόνο το σπίτι στο οποίο κατοικούν.
Με αυτόν τον τρόπο, ο αλγόριθμος του εξωδικαστικού θα μπορεί να υπολογίζει τη ρύθμιση με βάση κυρίως την αξία της κύριας κατοικίας και τα εισοδηματικά δεδομένα του οφειλέτη, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για σημαντικά μεγαλύτερα «κουρέματα» χρέους και αισθητά χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.
Το βασικό πλεονέκτημα της νέας διαδικασίας είναι ότι ο δανειολήπτης θα μπορεί να εξασφαλίζει τη ρύθμιση πριν ακόμη ολοκληρωθεί η πώληση του δευτερεύοντος περιουσιακού στοιχείου. Η ευθύνη της αξιοποίησης και της εκποίησης θα περνά πλέον στον servicer ή στην τράπεζα μέσω της πλατφόρμας ηλεκτρονικών πλειστηριασμών.
Για χιλιάδες νοικοκυριά που διαθέτουν ένα παλαιό εξοχικό, ένα αγροτεμάχιο ή κάποιο μικρό επενδυτικό ακίνητο, η δυνατότητα αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για τη διατήρηση της κύριας κατοικίας τους.
Ο εξωδικαστικός παραμένει η βασική επιλογή για όσους έχουν μεγαλύτερες δυνατότητες
Η τρίτη διαδρομή παραμένει ο υφιστάμενος εξωδικαστικός μηχανισμός, ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό εργαλείο για δανειολήπτες με μεγαλύτερη περιουσία ή υψηλότερη εισοδηματική δυνατότητα.
Σε αυτή την περίπτωση, ο οφειλέτης εντάσσει το σύνολο της περιουσίας του στη διαδικασία και ο αλγόριθμος καθορίζει τη ρύθμιση με βάση την αξία των ακινήτων, το ύψος των οφειλών και τα δηλωμένα εισοδήματα.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι με τη λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης, τις νέες δυνατότητες επιλεκτικής αξιοποίησης περιουσιακών στοιχείων και τον αναβαθμισμένο εξωδικαστικό μηχανισμό, διαμορφώνεται πλέον ένα πλήρες πλαίσιο διαχείρισης ιδιωτικού χρέους.
Το μεγάλο στοίχημα θα είναι η αποτελεσματικότητα των νέων εργαλείων στην πράξη και κυρίως το κατά πόσο θα καταφέρουν να μειώσουν τον αριθμό των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας, χωρίς να διαταραχθεί η διαδικασία εξυγίανσης των τραπεζικών χαρτοφυλακίων και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Διαβάστε επίσης: Με τη στήριξη των τραπεζών «πατάει γκάζι» ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων
Μ.Η.Τ. 242183