Τα ναυτιλιακά δάνεια των ελληνικών τραπεζών παραμένουν υψηλής ποιότητας, με περιορισμένο ρίσκο, παρά τον πανικό που προκάλεσαν οι αγορές
Σε μια περίοδο έντονης νευρικότητας στις αγορές και βίαιων ρευστοποιήσεων τραπεζικών μετοχών, το ζήτημα των ναυτιλιακών δανείων επανέρχεται στο προσκήνιο, όχι ως πραγματικός κίνδυνος, αλλά ως χαρακτηριστικό παράδειγμα υπερβολικής αντίδρασης των επενδυτών. Η εικόνα που διαμορφώθηκε τις τελευταίες εβδομάδες, με μαζικές πωλήσεις και αυξημένη επιφυλακτικότητα, φαίνεται να απέχει σημαντικά από τα θεμελιώδη μεγέθη του ελληνικού τραπεζικού συστήματος.
Οι διεθνείς αναλυτές, για πρώτη φορά μετά την έναρξη της έντασης στον Περσικό Κόλπο, επιχειρούν να αποτυπώσουν την πραγματική διάσταση του θέματος. Και το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: τα ναυτιλιακά δάνεια δεν αποτελούν την «αδύναμη πλευρά» των τραπεζών, αλλά έναν από τους πιο ανθεκτικούς και ποιοτικούς τομείς του χαρτοφυλακίου τους.
Με βάση τα στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδος, τα ναυτιλιακά δάνεια ανέρχονται σε περίπου 16 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας ένα σχετικά περιορισμένο ποσοστό του συνολικού δανειακού υπολοίπου των 199 δισ. ευρώ. Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι το μέγεθος, αλλά η ποιότητα. Πρόκειται για δάνεια με μηδενικό ιστορικό μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, γεγονός που τα κατατάσσει στην κορυφή των τραπεζικών χαρτοφυλακίων.
Πανικός στις αγορές και απόκλιση από τα θεμελιώδη
Η αντίδραση των επενδυτών, κυρίως από τις αναδυόμενες αγορές, χαρακτηρίζεται από έντονη μεταβλητότητα και υπερβολή. Ενώ μέχρι τον Φεβρουάριο οι ελληνικές τράπεζες βρίσκονταν σε καθεστώς overweight στα χαρτοφυλάκια, ακολούθησε ένα κύμα μαζικών ρευστοποιήσεων, που οδήγησε σε πίεση των τιμών των μετοχών.
Η αλλαγή αυτή δεν βασίστηκε σε ουσιαστική επιδείνωση των μεγεθών, αλλά σε φόβους για γεωπολιτικό ρίσκο και έκθεση στη ναυτιλία. Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η αγορά αγνόησε κρίσιμες παραμέτρους, όπως η υψηλή ποιότητα των δανείων και η περιορισμένη συμβολή τους στο συνολικό ρίσκο.
Τα ναυτιλιακά δάνεια κατατάσσονται στην κατηγορία Stage 1, σύμφωνα με τα διεθνή λογιστικά πρότυπα IFRS 9, γεγονός που σημαίνει ότι εξυπηρετούνται κανονικά και δεν παρουσιάζουν αυξημένο πιστωτικό κίνδυνο. Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το αφήγημα περί ευπάθειας, που οδήγησε στις πιέσεις των τελευταίων εβδομάδων.
Η ναυτιλία ως «ασπίδα» και όχι ως απειλή
Το βασικό επιχείρημα των αναλυτών είναι ότι η ίδια η φύση της ναυτιλιακής δραστηριότητας λειτουργεί ως μηχανισμός αντιστάθμισης κινδύνου. Σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης, τα ναύλα αυξάνονται, ενισχύοντας τα έσοδα των εταιρειών και, κατ’ επέκταση, την ικανότητά τους να εξυπηρετούν τα δάνειά τους.
Η ελληνική ναυτιλία, με στόλο που ξεπερνά τα 6.000 πλοία σύμφωνα με την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, διαθέτει την εμπειρία και την ευελιξία να προσαρμόζεται σε συνθήκες κρίσης. Τα πλοία που δραστηριοποιούνται σε περιοχές υψηλού ρίσκου αποτελούν μικρό ποσοστό του συνόλου, περιορίζοντας την άμεση έκθεση.
Ακόμη και σε σενάρια παρατεταμένης κρίσης, οι επιπτώσεις εκτιμώνται ως διαχειρίσιμες. Σε περίπτωση σύγκρουσης διάρκειας τριών μηνών, το κόστος κινδύνου για τις ελληνικές τράπεζες εκτιμάται ότι θα αυξηθεί οριακά, ενώ σε πιο ακραία σενάρια η επίπτωση στα κέρδη παραμένει χαμηλότερη σε σχέση με τις ευρωπαϊκές τράπεζες.
Η διαφοροποίηση αυτή αποδίδεται στη δομή των χαρτοφυλακίων και στη χαμηλότερη έκθεση σε υψηλού ρίσκου ιδιωτική πίστωση, στοιχείο που ενισχύει τη συνολική ανθεκτικότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος.
Τραπεζικός χάρτης και ευρύτερες ευκαιρίες για την οικονομία
Η κατανομή των ναυτιλιακών δανείων μεταξύ των συστημικών τραπεζών αποτυπώνει μια ισορροπημένη έκθεση, χωρίς υπερβολικές συγκεντρώσεις. Η Εθνική Τράπεζα εμφανίζει ποσοστό περίπου 9% στο χαρτοφυλάκιό της, η Τράπεζα Πειραιώς κινείται κοντά στο 8%, ενώ η Alpha Bank και η Eurobank διατηρούν χαμηλότερα επίπεδα, κάτω από το 7,5%.
Παράλληλα, η ελληνική οικονομία ενδέχεται να εμφανίσει απρόσμενη ανθεκτικότητα μέσα από τη συγκυρία. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις μπορούν να ενισχύσουν τον ρόλο της χώρας ως ενεργειακού κόμβου για την Ευρώπη, αυξάνοντας τη ζήτηση για επενδύσεις σε υποδομές και κατ’ επέκταση τη ζήτηση για τραπεζική χρηματοδότηση.
Στον τουρισμό, η πιθανή ανακατεύθυνση ροών από περιοχές υψηλού κινδύνου δημιουργεί ευκαιρίες για αύξηση αφίξεων, ενισχύοντας το ΑΕΠ και τη ρευστότητα της οικονομίας. Η δυναμική αυτή λειτουργεί ως επιπλέον παράγοντας στήριξης για την πιστωτική ποιότητα των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι, παρά τον θόρυβο των αγορών, τα θεμελιώδη παραμένουν ισχυρά. Οι ελληνικές τράπεζες δεν βρίσκονται αντιμέτωπες με μια νέα πηγή κινδύνου, αλλά με μια παροδική κρίση εμπιστοσύνης.
Και όπως αποδεικνύεται για ακόμη μία φορά, στις αγορές η αντίληψη μπορεί να αλλάξει πιο γρήγορα από την πραγματικότητα. Το ζητούμενο είναι ποιος θα την ερμηνεύσει σωστά.
Διαβάστε επίσης: Τράπεζες: Πώς επηρεάζεται το ναυτιλιακό portfolio από την κρίση στη Μέση Ανατολή
Μ.Η.Τ. 242183