Η Ευρώπη καθυστερεί στην εφαρμογή ηλεκτροδότησης πλοίων από ξηρά (OPS). Ποιες είναι οι συνέπειες και τι προτείνουν οι T&E και DNV

Η πρόοδος της ενεργειακής μετάβασης στη ναυτιλία αποδεικνύεται ανεπαρκής, σύμφωνα με νέα μελέτη της περιβαλλοντικής οργάνωσης Transport & Environment (T&E) και του νηογνώμονα DNV, που εξετάζει την ετοιμότητα των ευρωπαϊκών λιμένων σε συστήματα ηλεκτροδότησης από ξηρά (OPS).

Μέχρι στιγμής, μόνο το 20% των απαιτούμενων υποδομών έχει εγκατασταθεί ή συμβασιοποιηθεί, ενώ λιγότερα από πέντε λιμάνια διαθέτουν επαρκή ετοιμότητα. Παρά τη στρατηγική σημασία του μέτρου, η εφαρμογή του κινείται με αργούς ρυθμούς, απειλώντας τον στόχο για πλήρη εφαρμογή έως το 2030, όπως προβλέπεται από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς AFIR και FuelEU Maritime.

Η ρύπανση από τα ελλιμενισμένα πλοία

Τα πλοία που παραμένουν ελλιμενισμένα ευθύνονται για 6,4% των συνολικών ναυτιλιακών εκπομπών CO₂ στην Ευρώπη, εκπέμποντας πάνω από 8,3 εκατομμύρια τόνους CO₂ το 2023. Ιδιαίτερα τα κρουαζιερόπλοια, με την παρουσία τους κοντά σε πυκνοκατοικημένα αστικά κέντρα, εμφανίζουν εκπομπές έως έξι φορές υψηλότερες από άλλους τύπους πλοίων.

Η ρύπανση δεν περιορίζεται στο διοξείδιο του άνθρακα. Τα πλοία εκπέμπουν επίσης SOx, NOx και PM, ουσίες που σχετίζονται με καρδιοαναπνευστικές παθήσεις. Ενδεικτικά, μέσα στο 2022 ο στόλος των ευρωπαϊκών κρουαζιερόπλοιων παρήγαγε περισσότερα οξείδια του θείου απ’ ό,τι 1 δισεκατομμύριο αυτοκίνητα.

Γιατί η OPS είναι κρίσιμη

Η τεχνολογία OPS δίνει τη δυνατότητα στα πλοία να απενεργοποιούν τους κινητήρες κατά τη διάρκεια του ελλιμενισμού, αντλώντας καθαρή ηλεκτρική ενέργεια από τη στεριά. Πρόκειται για μία ώριμη τεχνολογία με εφαρμογές ήδη διαθέσιμες, ιδιαίτερα για τα κρουαζιερόπλοια και τα επιβατηγά πλοία άνω των 5.000 GT.

Παρά τα θετικά παραδείγματα από λιμάνια όπως Αμβούργο, Ρότερνταμ, Βενετία και Χάβρη, η συντριπτική πλειοψηφία των λιμένων εξακολουθεί να μην πληροί τις απαιτήσεις, ιδίως για τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, που παραμένουν ουσιαστικά εκτός σχεδιασμού.

Πού υστερεί η Ευρώπη

Μόλις 82 από τις 270 απαιτούμενες συνδέσεις υψηλής τάσης έχουν εγκατασταθεί (30,4%), ενώ η πρόοδος στις συνδέσεις χαμηλής τάσης είναι ακόμα πιο περιορισμένη (μόνο 4%). Οι περισσότερες υλοποιήσεις σχετίζονται με τον κλάδο της κρουαζιέρας, όπου η τεχνολογία και οι ανάγκες είναι σαφώς προσδιορισμένες.

Η ανισορροπία μεταξύ υποδομών χαμηλής και υψηλής τάσης δημιουργεί επιπλέον προβλήματα, καθώς τα πλοία με χαμηλότερες ενεργειακές απαιτήσεις δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν από τα υπάρχοντα συστήματα.

Προτάσεις για επανεκκίνηση

Οι T&E και DNV προτείνουν την επίσπευση της υποχρέωσης OPS για τα κρουαζιερόπλοια έως το 2028, την ενσωμάτωση της χερσαίας ηλεκτροδότησης στο πλαίσιο RED III για τις ΑΠΕ, καθώς και συνέχιση της χρηματοδότησης μέσω του μηχανισμού AFIF. Επιπλέον, ζητούν την επέκταση των υποχρεώσεων και σε μικρότερες κατηγορίες πλοίων, ώστε να ενισχυθεί η καθολικότητα της εφαρμογής.

Συμπερασματικά, η ηλεκτροδότηση πλοίων από ξηρά είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων απανθρακοποίησης στη ναυτιλία. Ωστόσο, η πρόοδος παραμένει ελλιπής και απαιτείται άμεση πολιτική και χρηματοδοτική κινητοποίηση.

Χωρίς ουσιαστική ενίσχυση των υποδομών και αυστηρή ρυθμιστική συμμόρφωση, τα ευρωπαϊκά λιμάνια κινδυνεύουν να χάσουν τον κρίσιμο ρόλο τους στη μετάβαση σε μια καθαρή και βιώσιμη ναυτιλιακή οικονομία.