Ο Υπουργός Ναυτιλίας εξήγγειλε την αναμόρφωση του Κώδικα Δημοσίου Ναυτικού Δικαίου, με στόχο ένα σύγχρονο νομοθετικό πλαίσιο

Ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, ανακοίνωσε κατά τη διάρκεια του 11ου Διεθνούς Συνεδρίου Ναυτικού Δικαίου τον σχεδιασμό για αναμόρφωση του Κώδικα Δημοσίου Ναυτικού Δικαίου.

Στην ομιλία του, έκανε ειδική αναφορά στη συμβολή της καθηγήτριας Λίας Αθανασίου, επιβραβεύοντας το έργο της στην αναμόρφωση του Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου, και κάλεσε σε παρόμοια συμμετοχή και συνέργεια φορείς της ναυτιλιακής και ακαδημαϊκής κοινότητας.

Σε όλη του την τοποθέτηση, ο Κικίλιας επισήμανε ότι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο πρέπει να εξελιχθεί για να αντικατοπτρίζει τις σύγχρονες προκλήσεις: την πράσινη μετάβαση, τα κριτήρια ESG, τις γεωπολιτικές εντάσεις, αλλά και την ασφάλεια στις θαλάσσιες οδούς.

Αξιομνημόνευτο ήταν το στοιχείο που παρουσίασε: η Ελλάδα εκπροσωπεί περίπου το 20% της παγκόσμιας ποντοπόρου ναυτιλίας, γεγονός που καθιστά την αναμόρφωση θεμελιώδη για τη διατήρηση του διεθνούς ρόλου της χώρας.

Ο υπουργός τόνισε επίσης ότι η ναυτική παράδοση της Ελλάδας επιβάλλει την ευθύνη για θεσμικές παρεμβάσεις που θα καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες των ναυτιλιακών επιχειρήσεων και θα ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα του ελληνόκτητου στόλου.

Το υφιστάμενο πλαίσιο

Ο παλαιός Κώδικας Δημοσίου Ναυτικού Δικαίου έχει θεσπιστεί από το 1973 με το ΝΔ 187/1973 (ΦΕΚ Α’ 261), και έκτοτε έχουν γίνει τροποποιήσεις και κανονιστικές ρυθμίσεις για να εξειδικεύσουν διατάξεις σε επιμέρους ζητήματα.

Η ανάγκη για ανανέωση προκύπτει όχι μόνο από την τεχνολογική και επιχειρησιακή εξέλιξη της ναυτιλίας, αλλά και από την ενσωμάτωση διεθνών πρακτικών και κανόνων (ESG, περιβαλλοντικά κριτήρια, διαχείριση κινδύνων). Η υιοθέτηση πιο σύγχρονων διατάξεων θα μπορούσε να επηρεάσει θέματα όπως η ευθύνη του κράτους, η συνεργασία με ιδιωτικά σκάφη, νομικές διαδικασίες σε περιπτώσεις ναυτικών ατυχφάλιση της θαλάσσιας ασφάλειας, διαφωνίες δικαιοδοσίας και επιθεώρηση πλοίων.

Προς το παρόν δεν υπάρχουν δημοσιοποιημένες λεπτομέρειες για το ακριβές περιεχόμενο των αλλαγών ή το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Αναμένεται, ωστόσο, ότι τα πορίσματα του συνεδρίου θα λειτουργήσουν ως αποκρυστάλλωση εισηγήσεων και προτάσεων για τη νέα μορφή του κώδικα.

Επιπρόσθετα, ένας νέος Κώδικας θα πρέπει να συγχρονιστεί με διεθνή ναυτικά σύμβολα, ευρωπαϊκή νομοθεσία και τις εξελίξεις σε σύγχρονες μορφές ναυτιλιακής επιχειρηματικότητας (π.χ. τεχνολογικά εξελιγμένα σκάφη, έξυπνα συστήματα πλοήγησης, διαχείριση εκπομπών).

Προκλήσεις και προσδοκίες για την ελληνική ναυτιλία

Η αναμόρφωση δεν είναι απλή υπόθεση. Ο κλάδος λειτουργεί σε ένα περιβάλλον υψηλού διεθνούς ανταγωνισμού, συνεχών τεχνολογικών αλλαγών και αυξημένων προσδοκιών για περιβαλλοντική συμμόρφωση.

Ένα σημαντικό στοίχημα είναι να μην υπάρξει νομική ασάφεια ή κενά κατά τη μετάβαση και να υπάρξει σαφής νομοθετική κάλυψη ώστε επιχειρήσεις να γνωρίζουν σε τι πλαίσιο κινούνται.

Επίσης, η συνεργασία των ενδιαφερόμενων μερών (ναυτιλιακές εταιρείες, νομικοί, πανεπιστήμια, φορείς θαλάσσιας ασφάλειας) θα είναι κρίσιμη. Η πρόσκληση του Κικίλια για συμμετοχή στο έργο αυτό καταδεικνύει την πρόθεση για διαβούλευση.

Ακόμη, οι γεωπολιτικές εντάσεις και τα ζητήματα ασφάλειας στις θαλάσσιες οδούς (π.χ. ροές μεταναστών, κρίσεις στην Ανατολική Μεσόγειο) επιτάσσουν ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που θα ενσωματώνει εργαλεία πρόληψης και αποτροπής.

Η πράσινη μετάβαση είναι άλλος κρίσιμος παράγοντας: η ενσωμάτωση ρυθμίσεων για χαμηλούς ρύπους, χρήση ναυτιλιακών καυσίμων με μικρό ανθρακικό αποτύπωμα και συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα ESG απαιτεί νομική υποστήριξη και υποδομές.

Τέλος, η ανταγωνιστικότητα του ελληνόκτητου στόλου θα εξαρτηθεί από το πόσο ο νέος Κώδικας θα μειώνει ρυθμικές καθυστερήσεις, γραφειοκρατία και νομικούς κινδύνους, δηλαδή πόσο «φιλικός» προς επιχειρήσεις θα είναι.

Διαβάστε επίσης: Κικίλιας στην Ουάσιγκτον: Η ελληνική ναυτιλία ως πυλώνας στρατηγικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ