Ψηφιακές επενδύσεις με «βαρύ» αποτύπωμα: H αγορά των data centers στην Ελλάδα περνά σε πιο αργή φάση ωρίμανσης και ζήτησης για cloud και ΑΙ

Η αγορά των κέντρων δεδομένων στην Ελλάδα περνά σε μια νέα, πιο σύνθετη φάση. Μετά τον αρχικό ενθουσιασμό που συνόδευσε τις αλλεπάλληλες ανακοινώσεις επενδύσεων και την προσδοκία ότι η χώρα μπορεί να εξελιχθεί σε κόμβο ψηφιακών υποδομών για την ευρύτερη περιοχή, το τοπίο δείχνει πλέον πιο προσγειωμένο. Τα data centers παραμένουν στρατηγική υποδομή, όμως η πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο απαιτητική από το αρχικό αφήγημα της «εύκολης» ανάπτυξης.

Τα τελευταία χρόνια, εγχώριοι όμιλοι και πολυεθνικοί τεχνολογικοί κολοσσοί έθεσαν την Ελλάδα στον χάρτη των επενδύσεων υψηλής τεχνολογίας. Σήμερα, ωστόσο, αρκετά από αυτά τα σχέδια παραμένουν σε στάδιο πρόθεσης, ενώ άλλα συναντούν κοινωνικές, ενεργειακές και περιβαλλοντικές αντιστάσεις. Όπως καταγράφεται σε πρόσφατα ρεπορτάζ, η αγορά ωριμάζει, αλλά ταυτόχρονα έρχεται αντιμέτωπη με όρια που δεν μπορούν πλέον να αγνοηθούν.

Μεσόγεια: Tο επίκεντρο των επενδύσεων και των αντιδράσεων

Η γεωγραφία των data centers στην Ελλάδα είναι σαφής. Η συντριπτική πλειονότητα των έργων συγκεντρώνεται στην Αττική και ειδικότερα στα Μεσόγεια, με αιχμή τα Σπάτα και το Κορωπί. Στα Σπάτα βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη τρία μεγάλα έργα. Το πρώτο αφορά το data center της Microsoft, το δεύτερο υλοποιείται από τη ΔΕΗ σε συνεργασία με τον όμιλο DAMAC μέσω της EDGNEX Data Centers, ενώ το τρίτο σχεδιάζεται από τη Dromeus Capital σε σύμπραξη με την Apto.

Η επένδυση της Microsoft προχωρά με βάση το χρονοδιάγραμμα. Αυτή την περίοδο κατασκευάζεται ο μεταλλικός σκελετός του κτιρίου, ενώ θα ακολουθήσουν οι εξωτερικές διαμορφώσεις και η εγκατάσταση του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού. Η αρχική άδεια αφορά ισχύ 20 MW, με την πρώτη φάση να ξεκινά στα 10 MW και πρόβλεψη για μελλοντική επέκταση. Αν και το κτίριο ενδέχεται να ολοκληρωθεί έως το 2027, η λειτουργία του μετατίθεται χρονικά για το 2028, καθώς συνδέεται με την ετοιμότητα και των άλλων δύο data centers που σχεδιάζει η Microsoft στην Ελλάδα, το ένα στην Παιανία μέσω της Data4 και το τρίτο στο Κορωπί, για το οποίο δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς εξελίξεις.

Σε τροχιά υλοποίησης βρίσκεται και το έργο της EDGNEX Data Centers στα Σπάτα, ισχύος 12,5 MW και εκτιμώμενου ύψους 150 εκατ. ευρώ, με πρόβλεψη επέκτασης έως τα 25 MW ανάλογα με τη ζήτηση. Οι κατασκευαστικές εργασίες έχουν ξεκινήσει και ο χρονικός ορίζοντας ολοκλήρωσης τοποθετείται περίπου στη διετία.

Αντίθετα, έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει το έργο της Dromeus Capital, γνωστό ως Olive, ισχύος 80 MW και προϋπολογισμού 300 εκατ. ευρώ. Η τοπική κοινωνία εκφράζει σοβαρές ενστάσεις, με βασικό επιχείρημα τον σωρευτικό θόρυβο από τις γεννήτριες σε περιπτώσεις διακοπής ρεύματος και την ανεπαρκή, όπως καταγγέλλεται, αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ο δήμος Σπάτων έχει προαναγγείλει προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ μεμονωμένοι κάτοικοι έχουν ήδη κινηθεί δικαστικά, μετατρέποντας το έργο σε σημείο αναφοράς για το πώς η κοινωνική αποδοχή μπορεί να κρίνει την τύχη τέτοιων επενδύσεων.

Χαμηλότερη ζήτηση cloud και αργή ωρίμανση της ΑΙ

Πίσω από τη γενικότερη επιβράδυνση κρύβεται και ένας λιγότερο ορατός, αλλά κρίσιμος παράγοντας: η ζήτηση για cloud υπηρεσίες από τις επιχειρήσεις αποδεικνύεται χαμηλότερη από τις αρχικές προβλέψεις. Παράλληλα, η υιοθέτηση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης προχωρά πιο αργά, καθώς οι εταιρείες καλούνται πρώτα να επενδύσουν σημαντικά κεφάλαια σε υποδομές, δεξιότητες και αναδιοργάνωση.

Τα data centers αποτελούν τη φυσική ραχοκοκαλιά του cloud. Όσο καθυστερεί η μαζική μετάβαση των επιχειρήσεων σε τέτοια μοντέλα, τόσο περιορίζεται και η άμεση ανάγκη για νέες εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που δεν ακυρώνει τις επενδύσεις, αλλά τις επανατοποθετεί χρονικά και τις επανεξετάζει με μεγαλύτερη προσοχή.

Η ΑΙ, η ενέργεια και το όριο των πόρων

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη. Σύμφωνα με τον Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, τα data centers κατανάλωσαν το 2024 περίπου 415 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ έως το 2030 η ζήτηση αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας τις 945 TWh, ξεπερνώντας τη σημερινή συνολική κατανάλωση της Ιαπωνίας. Στην Ευρώπη, η κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί από 70 TWh σε 115 TWh, την ώρα που η Ένωση επιδιώκει φιλόδοξους κλιματικούς στόχους.

Η πίεση στα δίκτυα έχει ήδη οδηγήσει σε έντονες αντιπαραθέσεις. Στην Ιρλανδία, τα data centers απορροφούν περίπου το 22% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας, με ολοένα και περισσότερες φωνές να ζητούν μορατόριουμ στις νέες άδειες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, διαχειριστές δικτύων όπως η PJM Interconnection εξετάζουν το ενδεχόμενο αποσύνδεσης κέντρων δεδομένων σε περιόδους αιχμής, προκαλώντας την αντίδραση εταιρειών όπως η Google, η Amazon και η Microsoft, που επικαλούνται κρίσιμες λειτουργίες για την υγεία και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.

Το ενεργειακό αποτύπωμα συνοδεύεται και από υδατικό κόστος. Ένα μόνο data center μπορεί να καταναλώνει πάνω από 500.000 γαλόνια νερού ημερησίως, ενώ το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών εκτιμά ότι η ζήτηση νερού που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να φτάσει έως τα 6,6 δισ. κυβικά μέτρα το 2027.

Από την τεχνολογική υπόσχεση στη δύσκολη εξίσωση

Η συζήτηση για τα data centers έχει πλέον μετακινηθεί από το «αν» στο «πώς». Η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει γεωπολιτικά και τεχνικά πλεονεκτήματα, όμως η ανάπτυξη αυτών των υποδομών συγκρούεται με την ενεργειακή ασφάλεια, το περιβάλλον και την κοινωνική αποδοχή. Οι κυβερνήσεις καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στις απαιτήσεις της Big Tech και στην ανάγκη για σαφείς, δημοκρατικούς κανόνες, που θα καθορίζουν προτεραιότητες σε έναν κόσμο περιορισμένων πόρων.

Η εποχή του άκριτου ενθουσιασμού φαίνεται να κλείνει. Τα data centers παραμένουν κρίσιμα για το ψηφιακό μέλλον, αλλά πλέον αντιμετωπίζονται ως βαριά υποδομή με πραγματικό κόστος και όχι ως ουδέτερη τεχνολογική επένδυση.

Διαβάστε επίσης: Data Centers, TAP και κυβερνοασφάλεια: Η Θεσσαλονίκη μετατρέπεται σε κόμβο υψηλής τεχνολογίας