«Δημόκριτος»: Ανιχνεύθηκε κοσμικό νετρίνο με τη μεγαλύτερη ενέργεια που έχει καταγραφεί ποτέ

Επιστημονική ανακάλυψη από τον «Δημόκριτο»: Ανιχνεύθηκε από το KM3NeT κοσμικό νετρίνο με τη μεγαλύτερη ενέργεια στην ιστορία

Μια ιστορική ανακάλυψη στην αστροφυσική ανακοίνωσε το Ινστιτούτο Πυρηνικής και Σωματιδιακής Φυσικής (ΙΠΣΦ) του Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος», καθώς ανιχνεύθηκε κοσμικό νετρίνο με τη μεγαλύτερη ενέργεια που έχει καταγραφεί ποτέ, αγγίζοντας τα 220 PeV (πετα-ηλεκτρονιοβόλτ).

Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε από το πείραμα KM3NeT, ένα από τα πλέον προηγμένα τηλεσκόπια νετρίνων, το οποίο είναι ποντισμένο σε βάθος χιλιομέτρων στον ωκεανό. Το φαινόμενο, που ονομάστηκε KM3-230213A, καταγράφηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2023 από τον ανιχνευτή ARCA του KM3NeT και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature στις 13 Φεβρουαρίου 2025.

Νέο κεφάλαιο στην κατανόηση του σύμπαντος

Η ανίχνευση του νετρίνου τόσο υψηλής ενέργειας επιβεβαιώνει ότι το σύμπαν παράγει νετρίνα αυτής της κλίμακας, παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα για την κατανόηση των ακραίων αστροφυσικών φαινομένων, όπως οι εκρήξεις υπερκαινοφανών και οι ενεργοί γαλαξιακοί πυρήνες.

Τα νετρίνα, γνωστά και ως «φαντάσματα του σύμπαντος», είναι στοιχειώδη σωματίδια που σπάνια αλληλεπιδρούν με την ύλη, γεγονός που τα καθιστά εξαιρετικά δύσκολο να ανιχνευθούν. Η συγκεκριμένη ανακάλυψη αποδεικνύει ότι ο KM3NeT είναι ικανός να εντοπίζει κοσμικά νετρίνα ακραίων ενεργειών, ανοίγοντας νέες δυνατότητες στη διαστημική έρευνα.

Η ελληνική συμμετοχή στο KM3NeT

Η Ομάδα Αστροσωματιδιακής Φυσικής του ΙΠΣΦ συμμετέχει ενεργά στο KM3NeT, συμβάλλοντας καθοριστικά:

•  Στην κατασκευή και λειτουργία του τηλεσκοπίου νετρίνων.
•  Στην ανάλυση των δεδομένων που συλλέγονται από τον ανιχνευτή.
•  Στη διαχείριση του πειράματος, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

Η ανακάλυψη αυτή αναβαθμίζει τον ρόλο του “Δημόκριτου” στην αιχμή της παγκόσμιας έρευνας, επιβεβαιώνοντας την ελληνική συνεισφορά στη σωματιδιακή φυσική και την αστροφυσική.

Η επιστημονική κοινότητα αναμένει νέα δεδομένα από το KM3NeT, καθώς η ανίχνευση υπερ-ενεργειακών νετρίνων θα μπορούσε να αποκαλύψει άγνωστες πτυχές του σύμπαντος και να οδηγήσει σε αναθεώρηση των θεωριών για τις πηγές κοσμικής ακτινοβολίας.