Από το εργαστήριο στην αγορά: Ελληνικές ερευνητικές ιδέες, αναζητούν διέξοδο στην επιχειρηματικότητα μέσω του προγράμματος Lab to Market

Τα μικροπλαστικά έχουν εισχωρήσει σιωπηλά στην καθημερινότητά μας. Βρίσκονται στο νερό, στα τρόφιμα, στον αέρα και πλέον, όπως δείχνουν ολοένα και περισσότερες μελέτες, και στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι επιστημονικές επιπτώσεις τους παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες, αλλά η ανησυχία μεγαλώνει. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, νέοι Έλληνες ερευνητές δεν περιμένουν απαντήσεις μόνο από τη θεωρία. Επιχειρούν να δώσουν λύσεις, μετατρέποντας την έρευνα σε εφαρμογή με πραγματικό κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ιδέα ενός προβιοτικού που δεσμεύει τα μικροπλαστικά στο έντερο, πριν αυτά περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος. Τη σύλληψή της υπέγραψαν δύο φοιτητές, η Μαρία Δήμα από την Ιατρική Σχολή του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ο Ζαχαρίας Σεμερτζίδης από τη Σχολή Χημικών Μηχανικών του Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Όπως εξηγούν, το πρόβλημα των μικροπλαστικών είναι ήδη παρόν, ακόμη κι αν οι επιπτώσεις του δεν έχουν πλήρως χαρτογραφηθεί, γεγονός που καθιστά την πρόληψη κρίσιμη.

Kerberos: Ένα προβιοτικό απέναντι σε έναν αόρατο κίνδυνο

Η ιδέα, που φέρει το όνομα Kerberos, βρίσκεται στο στάδιο του proof of concept. Τα πρώτα πειράματα δείχνουν ότι το προβιοτικό παραμένει στο έντερο και δεσμεύει τα μικροπλαστικά, λειτουργώντας ως «φίλτρο» πριν αυτά απορροφηθούν από τον οργανισμό. Η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο επιστημονική, αλλά και επιχειρηματική: Πώς μια καινοτόμος ερευνητική σύλληψη μπορεί να μετατραπεί σε βιώσιμο προϊόν.

Αυτή ακριβώς τη μετάβαση φιλοδοξεί να υποστηρίξει το πρόγραμμα «Lab to Market», μια σύμπραξη του Πανεπιστημίου Columbia University, του Columbia Global Center in Athens και του ΕΜΠ. Στόχος του είναι να προσφέρει σε φοιτητές και ερευνητές επιχειρηματικές δεξιότητες, καθοδήγηση και διεθνείς διασυνδέσεις, ώστε η έρευνα να μην εγκλωβίζεται στο εργαστήριο.

Στον πρώτο κύκλο του προγράμματος υποβλήθηκαν περισσότερες από εκατό προτάσεις από περίπου τετρακόσιους νέους ερευνητές. Μετά την αξιολόγηση, επιλέχθηκαν 26 ομάδες, ανάμεσά τους και το Kerberos. Η εκκίνηση έγινε με ένα εντατικό τριήμερο bootcamp στο ΕΜΠ, όπου οι ομάδες παρουσίασαν τις ιδέες τους σε ακαδημαϊκούς και ιδρυτές startups, λαμβάνοντας άμεσο feedback για τη βιωσιμότητα και την εμπορική τους προοπτική.

NeuroPulse: Η τεχνολογία στη μάχη κατά του άγχους

Η καινοτομία, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη βιοτεχνολογία. Τέσσερις γυναίκες επιστήμονες από διαφορετικά γνωστικά πεδία, που γνωρίστηκαν στο μεταπτυχιακό της Μεταφραστικής Βιοϊατρικής Μηχανικής στο ΕΜΠ, ανέπτυξαν την ιδέα NeuroPulse. Πρόκειται για μια φορετή συσκευή που στοχεύει στην άμεση ανακούφιση από κρίσεις άγχους μέσω δονήσεων που ενεργοποιούν το νευρικό σύστημα.

Η ομάδα βλέπει την ψυχική υγεία ως ένα από τα μεγάλα ανοιχτά ζητήματα της εποχής και αναγνωρίζει ότι η πρόκληση δεν είναι μόνο τεχνολογική, αλλά και κοινωνική. Η συμμετοχή στο «Lab to Market» τους δίνει, όπως λένε, κρίσιμη καθοδήγηση σε ένα πρώιμο στάδιο, όπου οι αποφάσεις καθορίζουν την πορεία μιας ιδέας.

Τουρισμός, τεχνητή νοημοσύνη και παραγωγικότητα

Στο πρόγραμμα συμμετέχουν και ομάδες που κινούνται εκτός του στενού πλαισίου της υγείας. Η VoyagAI, για παράδειγμα, αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για να αυτοματοποιήσει τον σχεδιασμό ταξιδιών για τουριστικά γραφεία. Η ιδέα γεννήθηκε από την εμπειρία ανθρώπων του κλάδου, που διαπίστωσαν πόσο χρονοβόρα είναι η κατάρτιση ταξιδιωτικών πλάνων. Το σύστημα φιλοδοξεί να μειώσει τον χρόνο εργασίας χωρίς να αντικαταστήσει τον ανθρώπινο παράγοντα, αλλά ενισχύοντάς τον.

Παράλληλα, στο «Lab to Market» φιλοξενούνται ιδέες που αφορούν την ανάλυση δορυφορικών δεδομένων, την υποστήριξη λιμενικών αρχών με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, την καλύτερη οργάνωση νομικών φακέλων και την ανάπτυξη αντισεισμικών συστημάτων. Το κοινό νήμα είναι η προσπάθεια σύνδεσης της επιστημονικής γνώσης με πραγματικές ανάγκες της οικονομίας.

Το στοίχημα της εξωστρέφειας για την ελληνική έρευνα

Το πρόγραμμα έχει πενταετή ορίζοντα, με χρηματοδότηση από το Blavatnik Family Foundation, και περιλαμβάνει διαδικτυακά μαθήματα, διεθνή δικτύωση και επίσκεψη στο Columbia και στην επενδυτική κοινότητα της Νέας Υόρκης. Στη συμβουλευτική συμμετέχουν μέντορες από το δίκτυο της Endeavor Greece και της Hellenic Initiative for Advanced Studies, με στόχο να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ έρευνας και επιχειρηματικότητας.

Όπως επισημαίνουν άνθρωποι του οικοσυστήματος καινοτομίας, η Ελλάδα διαθέτει ερευνητικό δυναμικό υψηλής ποιότητας, αλλά υστερεί στη μετατροπή της γνώσης σε επιχειρηματική αξία. Πρωτοβουλίες όπως το «Lab to Market» επιχειρούν να αλλάξουν αυτή την εξίσωση, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις ώστε οι ιδέες που γεννιούνται στα ελληνικά πανεπιστήμια να βρίσκουν δρόμο προς την αγορά και, τελικά, προς την κοινωνία.