Σε εξέλιξη η έρευνα για το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών που έκλεισε τον εναέριο χώρο για ώρες. Τα δύο βασικά σενάρια

Απάντηση στο πώς ακριβώς προκλήθηκε το αιφνιδιαστικό μπλακ άουτ στις συχνότητες του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών-Μακεδονίας, που οδήγησε στο κλείσιμο του ελληνικού εναέριου χώρου για τουλάχιστον τέσσερις ώρες, αναζητά η ειδική επιτροπή διερεύνησης που έχει συσταθεί μετά το σοβαρό περιστατικό της περασμένης Κυριακής. Το γεγονός ότι υπήρξε πλήρης απώλεια επικοινωνίας με τα αεροσκάφη έχει αποσαφηνιστεί· αυτό που παραμένει ανοιχτό είναι ο μηχανισμός που οδήγησε σε αυτή την πρωτοφανή διακοπή.

Όπως ανέφερε στην ΕΡΤ ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, Μιχάλης Μπλέτσας, ο οποίος συμμετέχει στην επιτροπή υπό την προεδρία του διοικητή της Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας, Χρήστου Τσίτουρα, το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι τι συνέβη, αλλά πώς ακριβώς εξελίχθηκε η αλυσιδωτή βλάβη που «νέκρωσε» το σύστημα.

Τι έδειξαν τα πρώτα στοιχεία

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, το περιστατικό αποδίδεται σε σοβαρό τεχνικό πρόβλημα στο κεντρικό σύστημα επικοινωνιών. Η δυσλειτουργία αυτή οδήγησε τους πομπούς που είναι εγκατεστημένοι σε ορεινές περιοχές της χώρας να εκπέμπουν ανεξέλεγκτα. Κάποιοι εξέπεμπαν χωρίς ήχο, άλλοι παρήγαγαν συνεχές βουητό ή ευρυζωνικό θόρυβο, καταλαμβάνοντας πλήρως τις διαθέσιμες συχνότητες.

Το αποτέλεσμα ήταν καταλυτικό. Όταν πολλοί πομποί εκπέμπουν ταυτόχρονα στην ίδια συχνότητα, αυτή καθίσταται πρακτικά άχρηστη. Έτσι μπλοκαρίστηκαν όλοι οι υπόλοιποι πομποί και δέκτες, οδηγώντας σε πλήρη απώλεια ραδιοεπικοινωνίας μεταξύ του κέντρου ελέγχου και των πιλότων όλων των αεροσκαφών που βρίσκονταν στο FIR Αθηνών.

Ο ίδιος ο κ. Μπλέτσας εξήγησε και γιατί δεν μπόρεσε να λειτουργήσει το εφεδρικό δίκτυο. Όπως σημείωσε, το backup δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί όταν το ραδιοφάσμα είναι ήδη κατειλημμένο, ενώ δεν υπάρχει παράλληλο φάσμα για εναλλακτική χρήση. Με απλά λόγια, το σύστημα παρενέβη στον ίδιο του τον εαυτό.

Η αποκατάσταση και ο ρόλος της παλαιότητας

Κατά τις πρώτες κρίσιμες ώρες του μπλακ άουτ εξετάστηκε ακόμη και το ενδεχόμενο χειροκίνητης απενεργοποίησης των πομπών, με τεχνικούς να μεταβαίνουν στα βουνά όπου είναι εγκατεστημένος ο εξοπλισμός. Η λύση αυτή, ωστόσο, κρίθηκε εξαιρετικά δύσκολη και χρονοβόρα, ιδίως καθώς δεν είχε εξακριβωθεί με ακρίβεια από ποιο σημείο ξεκίνησε η βλάβη.

Τελικά, σύμφωνα με πηγές με γνώση του θέματος, η λειτουργία αποκαταστάθηκε όταν έγινε αντιληπτό το λάθος και πραγματοποιήθηκε επανεκκίνηση του συστήματος. Η παλαιότητα του εξοπλισμού, όμως, καθιστά τέτοιες κινήσεις ιδιαίτερα επισφαλείς, καθώς υπάρχει πάντα ο κίνδυνος το σύστημα να μην επανέλθει ποτέ σε πλήρη λειτουργία.

Τι αποκλείεται και τι μένει ανοιχτό

Από τα πρώτα στάδια της έρευνας αποκλείστηκε το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης, καθώς τα συστήματα χαρακτηρίζονται παλαιά και αναλογικά. Αντίστοιχα, εγκαταλείφθηκε γρήγορα και το σενάριο εξωγενών παρεμβολών. Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας έκανε λόγο εξαρχής για τεχνικό πρόβλημα, ενώ ο κ. Μπλέτσας απέρριψε και το ενδεχόμενο δολιοφθοράς, διευκρινίζοντας ότι, με βάση τα έως τώρα δεδομένα, δεν προκύπτει κακόβουλη ενέργεια.

Η έρευνα πλέον εστιάζει σε δύο βασικά σενάρια. Το πρώτο αφορά την παλαιότητα και τη δομική αδυναμία των συστημάτων, που ενδέχεται να οδήγησαν σε αστοχία. Το δεύτερο αφορά το ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους, ενδεχομένως σε συνδυασμό με τον ξεπερασμένο εξοπλισμό, στοιχείο που καθιστά πιο εύκολη την εμφάνιση κρίσιμων σφαλμάτων.

Ο ρόλος του ΟΤΕ και το αναμενόμενο πόρισμα

Στο παρασκήνιο εξετάζεται και το ενδεχόμενο η βλάβη να μην προήλθε απευθείας από εξοπλισμό της ΥΠΑ, αλλά από το κύκλωμα διασύνδεσης του ΟΤΕ, μέσω του οποίου μεταφέρονται τα δεδομένα από τους πομποδέκτες στο κέντρο ελέγχου. Ο ΟΤΕ, ωστόσο, αρνείται κατηγορηματικά κάθε δυσλειτουργία στο τμήμα που τον αφορά, υποστηρίζοντας ότι οι έλεγχοι έδειξαν πλήρως λειτουργικά κυκλώματα και διαψεύδοντας πληροφορίες περί αναβάθμισης μόντεμ.

Η συλλογή στοιχείων συνεχίζεται, όμως σύμφωνα με πληροφορίες, εντός των επόμενων ημερών η επιτροπή διερεύνησης αναμένεται να καταλήξει σε συγκεκριμένα συμπεράσματα και να δώσει στη δημοσιότητα το τελικό πόρισμα, το οποίο θα κρίνει τόσο τις ευθύνες όσο και τις αναγκαίες παρεμβάσεις για την αποτροπή αντίστοιχων περιστατικών στο μέλλον.

Διαβάστε επίσης: Συγκρότηση Ειδικής Επιτροπής για τις συχνότητες του FIR Αθηνών με εντολή Δήμα