Δυσμάς και Γέστας: Οι δύο ληστές που σταυρώθηκαν μαζί με τον Χριστό

Στην αφήγηση της Σταύρωσης, όπως καταγράφεται στην Καινή Διαθήκη, ο Ιησούς σταυρώνεται ανάμεσα σε δύο κακοποιούς. Το Ευαγγέλιο του Λουκά (23:39–43) είναι το μόνο από τα τέσσερα κανονικά ευαγγέλια που μας δίνει μία πιο εκτενή εικόνα αυτής της σκηνής. Ο ένας από τους σταυρωμένους ληστές χλευάζει τον Ιησού λέγοντας: «Δεν είσαι εσύ ο Χριστός; Σώσε τον εαυτό σου και εμάς». Ο άλλος όμως τον επιπλήττει, δηλώνοντας μεταμέλεια και αναγνωρίζοντας την αθωότητα του Χριστού: «Εμείς μεν δίκαια [σταυρωνόμαστε], γιατί λαβαίνουμε αυτό που αξίζουμε για όσα κάναμε· αυτός όμως δεν έκανε τίποτα κακό». Κατόπιν στρέφεται στον Ιησού και του λέει: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις εν τη βασιλεία σου». Ο Ιησούς τού απαντά με την υπόσχεση: «Αλήθεια σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον Παράδεισο».

Τα ονόματα των δύο ληστών δεν αναφέρονται στα κανονικά ευαγγέλια, όμως η χριστιανική παράδοση, βασισμένη σε απόκρυφα κείμενα και πατερικές διηγήσεις, διατήρησε και απέδωσε τα ονόματα Δυσμάς (ή Δημάς) για τον «καλό ληστή» και Γέστας (ή Γιστάς) για τον «κακό ληστή». Οι πληροφορίες αυτές προέρχονται κυρίως από το απόκρυφο Ευαγγέλιο του Νικοδήμου (Πράξεις Πιλάτου) και άλλες δευτερογενείς πηγές που δεν εντάχθηκαν στον Κανόνα της Αγίας Γραφής.

Ο Δυσμάς αναγνωρίζεται ως ο πρώτος άνθρωπος που «εισήλθε στον Παράδεισο», σύμφωνα με τη ρητή διαβεβαίωση του Χριστού. Κατά την καθολική παράδοση, υπάρχουν και αναφορές σε μια παλαιότερη συνάντησή του με τον Ιησού: όταν η Αγία Οικογένεια διέφευγε στην Αίγυπτο, σύμφωνα με ένα απόκρυφο επεισόδιο, ληστές τους περικύκλωσαν με σκοπό να τους ληστέψουν. Ένας από αυτούς -ο Δυσμάς- αντίκρισε το βρέφος Ιησού και, εντυπωσιασμένος από την ομορφιά και τη γαλήνη του, διέταξε να μην πειραχθεί η οικογένεια. Η Παναγία τότε του προφήτεψε: «Το παιδί αυτό θα σε ανταμείψει με ανταμοιβή μεγάλη». Αυτή η συμβολική προτύπωση βρίσκει την ολοκλήρωσή της τριάντα τρία χρόνια αργότερα στον Γολγοθά.

Ποιοι ήταν οι δύο ληστές

Αντίθετα, για τον Γέστα τα απόκρυφα κείμενα προσφέρουν μια σκοτεινή και βίαιη εικόνα. Περιγράφεται ως ακραία βίαιος, δολοφόνος, βασανιστής και αμετανόητος εγκληματίας. Λέγεται ότι βασάνιζε ταξιδιώτες, κακοποιούσε γυναίκες, ακόμα και παιδιά, και ότι ουδέποτε ένιωσε τύψεις ή φόβο Θεού. Παρουσιάζεται δηλαδή σχεδόν δαιμονική μορφή, σε πλήρη αντίθεση με τον έστω ηθικά διφορούμενο αλλά τελικά σωζόμενο Δυσμά.

Σε άλλο απόκρυφο κείμενο, ο Δυσμάς (ή Δημάς) παρουσιάζεται ως Γαλιλαίος, πρώην ιδιοκτήτης πανδοχείου και ληστής, ο οποίος όμως βοηθούσε τους φτωχούς και τιμούσε τους νεκρούς. Αν και δεν παύει να είναι παραβάτης του νόμου, η δράση του φέρει στοιχεία ελέους και ανθρωπιάς – κάτι που ενισχύει τη μεταγενέστερη μετάνοιά του.

Η εικονογραφία της Ορθόδοξης και Καθολικής Εκκλησίας διατηρεί αυτή τη διάκριση: ο Δυσμάς απεικονίζεται στα δεξιά του Εσταυρωμένου, κοιτώντας τον Χριστό με ταπείνωση και πίστη, ενώ ο Γέστας στα αριστερά, στραμμένος συνήθως αλλού, μορφάζοντας ή χλευάζοντας. Η τοποθέτησή τους δεν είναι τυχαία, καθώς συνδέεται με τη βιβλική και θεολογική διάκριση μεταξύ «δεξιάς» – συμβόλου σωτηρίας -και «αριστεράς»- συμβόλου καταδίκης.

Μέσα από την ιστορία αυτών των δύο ληστών, η χριστιανική παράδοση ανέδειξε το μέγιστο θέμα της ελεύθερης βούλησης και της δύναμης της μετάνοιας. Ο Δυσμάς δεν δικαιώνεται για τη ζωή του, αλλά σώζεται για την ειλικρινή του μεταμέλεια την ύστατη ώρα. Ο Γέστας, αντίθετα, παραμένει το σύμβολο της αρνητικότητας, της αλαζονείας και της άρνησης της σωτηρίας

Διαβάστε στο financenews.gr

Τι σημαίνει η λέξη «αμήν»;

Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ: Το μυστήριο με το παιδί που υποδύθηκε τον μικρό Ιησού

Πόσο ήταν το ύψος του Γολιάθ;