Απειλές Ουάσινγκτον για επιστροφή της βάσης της Μπαγκράμ. Η στρατηγική σημασία της βάσης και η γεωπολιτική διάσταση με Κίνα

Η πολιτική και στρατιωτική ένταση ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους Ταλιμπάν κλιμακώνεται ξανά με αφορμή τη στρατηγικής σημασίας αεροπορική βάση της Μπαγκράμ, βόρεια της Καμπούλ. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια επίσημης περιοδείας του στο Ηνωμένο Βασίλειο, άνοιξε αιφνιδιαστικά το θέμα, ζητώντας την άμεση επιστροφή της βάσης «σε αυτούς που την κατασκεύασαν» και απειλώντας το Αφγανιστάν με αδιευκρίνιστες αλλά «πολύ κακές συνέπειες» αν αρνηθεί.

Η απάντηση των Ταλιμπάν υπήρξε άμεση και κατηγορηματική. Ο Φασιχουντίν Φιτράτ, ανώτερος αξιωματούχος του υπουργείου Άμυνας, τόνισε ότι «συμφωνία έστω και για ένα τετραγωνικό εκατοστό αφγανικού εδάφους είναι αδύνατη». Παρότι απέφυγε να κατονομάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, έκανε λόγο για «ορισμένα πρόσωπα» που επιδιώκουν να πάρουν πίσω τη Μπαγκράμ μέσω πολιτικής συμφωνίας. «Δεν την έχουμε ανάγκη», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι η βάση αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της αφγανικής κυριαρχίας.

Η Μπαγκράμ ως σύμβολο ισχύος και γεωπολιτικής πίεσης

Η αεροπορική βάση της Μπαγκράμ υπήρξε για δύο δεκαετίες το κέντρο της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο Αφγανιστάν, μέχρι την αποχώρηση των δυτικών δυνάμεων το 2021 και την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία. Ο Τραμπ, μιλώντας πλάι στον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, δικαιολόγησε την επιμονή του λέγοντας ότι η βάση βρίσκεται μόλις μία ώρα από την κινεζική επαρχία όπου κατασκευάζονται όπως υποστήριξε, τα πυρηνικά όπλα του Πεκίνου. Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει τη διάθεση της Ουάσινγκτον να χρησιμοποιήσει τη Μπαγκράμ όχι μόνο ως μέσο πίεσης στους Ταλιμπάν, αλλά και ως στρατηγικό πλεονέκτημα απέναντι στην Κίνα.

Ερωτηθείς στον Λευκό Οίκο αν σκοπεύει να στείλει στρατεύματα για την ανάκτηση της βάσης, ο Τραμπ απάντησε αινιγματικά: «Δεν θα μιλήσουμε γι’ αυτό. Βρισκόμαστε σε συνομιλίες με το Αφγανιστάν και θέλουμε τη βάση γρήγορα, αμέσως. Αν δεν την επιστρέψουν, θα ανακαλύψετε τι σκοπεύω να κάνω».

Κίνδυνος νέας κρίσης σε μια εύφλεκτη περιοχή

Η επιμονή του Τραμπ επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας νέας εστίας αστάθειας στην Κεντρική Ασία. Το Αφγανιστάν παραμένει εύθραυστο μετά την αποχώρηση των δυτικών δυνάμεων, με την κυβέρνηση των Ταλιμπάν να επιδιώκει διεθνή αναγνώριση αλλά και να προβάλλει σθεναρά το αφήγημα της απόλυτης κυριαρχίας. Η Μπαγκράμ, άλλοτε σύμβολο της δυτικής στρατιωτικής υπεροχής, μετατρέπεται ξανά σε πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού ανάμεσα σε Ουάσινγκτον, Καμπούλ και Πεκίνο.

Η σκληρή στάση των Ταλιμπάν δείχνει ότι δεν προτίθενται να διαπραγματευτούν, ενώ η ρητορική Τραμπ αυξάνει την αβεβαιότητα για το αν οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να επιδιώξουν δυναμική επαναφορά στην περιοχή. Το αποτέλεσμα είναι μια εκρηκτική εξίσωση που μπορεί να πυροδοτήσει νέα ένταση όχι μόνο στο Αφγανιστάν, αλλά και στις σχέσεις των ΗΠΑ με την Κίνα και τη Ρωσία.

Διαβάστε επίσης: Αφγανιστάν: Οι Ταλιμπάν απαγορεύουν από τα πανεπιστήμια βιβλία γραμμένα από γυναίκες