Αποκαλύψεις του Axios για το πώς ο Μοτζάμπα Χαμενεΐ έδωσε το «πράσινο φως» την τελευταία στιγμή και απέτρεψε την κλιμάκωση
Σε μια από τις πιο δραματικές διπλωματικές καμπές των τελευταίων ετών, η απόφαση για εκεχειρία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεν προέκυψε από σταθερή στρατηγική πορεία, αλλά μέσα από ένα περιβάλλον ακραίας πίεσης, αβεβαιότητας και παρασκηνιακών διαβουλεύσεων που έφτασαν κυριολεκτικά μέχρι την τελευταία στιγμή.
Σύμφωνα με αποκαλύψεις του Axios, το καθοριστικό σημείο καμπής ήρθε όταν ο Μοτζάμπα Χαμενεΐ έδωσε εντολή στους διαπραγματευτές του να κινηθούν προς συμφωνία, για πρώτη φορά από την έναρξη της σύγκρουσης. Η απόφαση αυτή, που ελήφθη υπό καθεστώς μυστικότητας και με εξαιρετικά περιορισμένα κανάλια επικοινωνίας, αποδείχθηκε καταλυτική για την αποτροπή μιας μεγάλης στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Διπλωματία στο «κόκκινο»: Απειλές, χάος και συνεχείς διαβουλεύσεις
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων αποκαλύπτει μια χαοτική εικόνα. Την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ απειλούσε δημόσια με «ολοκληρωτική καταστροφή», στο παρασκήνιο εξελισσόταν ένας πυρετός επαφών μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν και περιφερειακών δυνάμεων.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ πραγματοποιούσε αλλεπάλληλες τηλεφωνικές συνομιλίες, χαρακτηρίζοντας την αρχική 10-σημείων πρόταση της Τεχεράνης «απαράδεκτη». Ταυτόχρονα, το Πακιστάν λειτουργούσε ως βασικός διαμεσολαβητής, μεταφέροντας συνεχώς αναθεωρημένα σχέδια μεταξύ των πλευρών.
Στο διπλωματικό παιχνίδι συμμετείχαν επίσης η Αίγυπτος και η Τουρκία, επιχειρώντας να γεφυρώσουν τις διαφορές, ενώ ακόμη και η Κίνα φέρεται να πίεζε το Ιράν να αναζητήσει διέξοδο από την κρίση.
Παράλληλα, το στρατιωτικό σκηνικό παρέμενε σε πλήρη ετοιμότητα. Το Πεντάγωνο προετοιμαζόταν για εκτεταμένες επιχειρήσεις, ενώ σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή προεξοφλούσαν μαζικά ιρανικά αντίποινα. Το ενδεχόμενο γενικευμένου πολέμου δεν ήταν θεωρητικό, ήταν άμεσο.
Η απόφαση της τελευταίας στιγμής και το «θρίλερ» μέχρι την ανακοίνωση
Καθώς η Δευτέρα εξελισσόταν σε ημέρα κρίσιμων αποφάσεων, η τελική πρόταση εκεχειρίας δύο εβδομάδων έφτασε στο τραπέζι με την έγκριση της Ουάσιγκτον. Το βάρος της απόφασης πέρασε στον Μοτζάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος, σύμφωνα με τις πηγές, συμμετείχε ενεργά στις εξελίξεις, παρά τις συνθήκες απόλυτης μυστικότητας.
Η επικοινωνία του γινόταν μέσω αγγελιοφόρων και χειρόγραφων σημειώσεων, υπό τον φόβο στοχευμένων επιθέσεων. Η τελική του έγκριση χαρακτηρίζεται από πηγές ως «καθοριστική», καθώς χωρίς αυτή δεν θα υπήρχε συμφωνία.
Ακόμη και τις τελευταίες ώρες πριν την ανακοίνωση, η αβεβαιότητα παρέμενε. Ο Τζέι ντι Βανς συντόνιζε επαφές από την Ευρώπη, ενώ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διατηρούσε συνεχή επικοινωνία με τον Τραμπ, εκφράζοντας ανησυχία για τον έλεγχο της διαδικασίας.
Η κορύφωση ήρθε όταν ο Τραμπ, παρά τις πιέσεις «σκληροπυρηνικών» συμμάχων να απορρίψει τη συμφωνία, αποφάσισε τελικά να προχωρήσει. Μέσα σε λίγα λεπτά, εκδόθηκε εντολή παύσης των στρατιωτικών επιχειρήσεων, επιβεβαιώνοντας ότι η εκεχειρία ήταν πλέον γεγονός.
Εύθραυστη ισορροπία: Τι μένει να κριθεί
Παρά τη συμφωνία, τα κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά. Δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό το Ιράν θα επιτρέψει πλήρη επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ούτε αν το Ισραήλ θα τηρήσει πλήρως τους όρους της εκεχειρίας.
Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να μετατρέψουν την προσωρινή αποκλιμάκωση σε μόνιμη διπλωματική διαδικασία, με στόχο τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την αποτροπή περαιτέρω στρατιωτικής απειλής.
Ωστόσο, οι διαφορές παραμένουν βαθιές και η πιθανότητα επανέναρξης της σύγκρουσης δεν μπορεί να αποκλειστεί. Η εκεχειρία μοιάζει περισσότερο με ένα εύθραυστο διάλειμμα παρά με οριστική λύση.
Διαβάστε επίσης; Axios: Σχέδιο εκεχειρίας 45 ημερών ΗΠΑ-Ιράν – Διπλωματικός αγώνας πριν την έκρηξη
Μ.Η.Τ. 242183