Μετατοπίζεται το βάρος σε άμυνα, φτωχότερα κράτη και σύνορα με Ρωσία – Αντιδρούν μεγάλες χώρες για τη νέα φόρμουλα κατανομής

Μία από τις πλέον σκληρές πολιτικές και δημοσιονομικές μάχες των τελευταίων ετών ξεκινά στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η Κομισιόν παρουσιάζει τις προτάσεις της για τον νέο Πολυετή Δημοσιονομικό Προϋπολογισμό 2028–2034 (MFF), ύψους 1,3 τρισ. ευρώ. Οι αλλαγές που προωθούνται επηρεάζουν άμεσα το μέλλον εκατοντάδων χιλιάδων έργων, τα εθνικά μερίδια χρηματοδότησης, αλλά και την κατεύθυνση των πόρων που αφορούν την άμυνα, τη συνοχή και την αγροτική ανάπτυξη.

Σύμφωνα με διαρροές των Financial Times, το σχέδιο προβλέπει τη συγχώνευση 392 δισ. ευρώ από το Ταμείο Συνοχής και 387 δισ. ευρώ της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) σε ενιαία πακέτα χρηματοδότησης ανά κράτος-μέλος. Οι εθνικές κυβερνήσεις αποκτούν μεγαλύτερο έλεγχο στην κατανομή των πόρων, με μεγαλύτερη ευελιξία, αλλά και αυξημένη ευθύνη.

Νέα κριτήρια: Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν

Η Κομισιόν προτείνει νέα φόρμουλα κατανομής κονδυλίων, με βάση δείκτες όπως το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, η αγροτική φτώχεια, η περιφερειακή παραγωγικότητα και η εγγύτητα προς περιοχές αυξημένης γεωπολιτικής έντασης (όπως Ρωσία, Λευκορωσία). Οι χώρες του Ανατολικού μπλοκ (Πολωνία, Βαλτικές χώρες), αλλά και κράτη πρώτης γραμμής όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, φαίνεται να ευνοούνται.

Αντίθετα, χώρες όπως η Γερμανία, η Ισπανία και η Γαλλία εκφράζουν σθεναρές αντιρρήσεις, καθώς θεωρούν πως χάνουν το προνόμιο να ενισχύουν φτωχές περιφέρειες εντός των ορίων τους, κάτι που θεωρούν κρίσιμο για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Η Κατά Τούτο, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, προειδοποιεί για «λευκή επιταγή» στις εθνικές κυβερνήσεις και κίνδυνο περιθωριοποίησης ολόκληρων γεωγραφικών ενοτήτων.

Άμυνα, Ουκρανία, ενεργειακή ασφάλεια στο επίκεντρο

Η νέα στρατηγική εστιάζει σε τρεις βασικές προτεραιότητες:

• Ασφάλεια και άμυνα, λόγω της συνεχιζόμενης ρωσικής επιθετικότητας

• Υποστήριξη της Ουκρανίας, που μάχεται τριάμισι χρόνια

• Αντιμετώπιση υβριδικών απειλών, όπως κυβερνοεπιθέσεις και κρίσεις σε ενεργειακές υποδομές ή μεταναστευτικές ροές

Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και του Νότου, που βρίσκονται στην «πρώτη γραμμή» αυτών των προκλήσεων, αναμένεται να έχουν αυξημένη χρηματοδότηση.

Ανταγωνιστικότητα vs. Κινεζικές εισαγωγές: Μία άνιση μάχη

Η έκθεση Ντράγκι, που αποτέλεσε τη βάση της πρότασης της Κομισιόν, υπογραμμίζει πως η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει την ανταγωνιστικότητά της εάν δεν μετασχηματίσει την παραγωγική της βάση. Τα φθηνά κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα και οι εισαγωγές τεχνολογιών ΑΠΕ «συνθλίβουν» την ευρωπαϊκή βιομηχανία, λόγω του υψηλού ενεργειακού κόστους και της χαμηλής επιδοματικής ευελιξίας.

Ο Ρουμάνος ευρωβουλευτής Ζίγκφριντ Μουρεσάν, εκ μέρους του ΕΛΚ, τόνισε πως ο νέος προϋπολογισμός πρέπει να είναι ένα εργαλείο για την επανεκκίνηση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και της βιομηχανικής αυτάρκειας.

Ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός είναι μια θεσμική τομή που επηρεάζει τις ισορροπίες μεταξύ Βορρά και Νότου, Κέντρου και Περιφέρειας. Η επόμενη μάχη στις Βρυξέλλες θα είναι καθοριστική, όχι μόνο για τα δισεκατομμύρια του MFF, αλλά για το πώς θα απαντήσει η Ευρώπη στις στρατηγικές προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας.