Η ΕΚΤ αποκαλύπτει ότι η ΕΕ ενισχύει το εμπόριο με αυταρχικά καθεστώτα και δικτατορίες, υπονομεύοντας τις θεμελιώδεις αξίες της

Σε δριμεία κριτική κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης προχώρησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), με νέα έρευνα που αποκαλύπτει ότι οι εμπορικές συναλλαγές της ΕΕ στρέφονται όλο και περισσότερο σε αυταρχικά καθεστώτα και δικτατορίες, γεγονός που εγείρει σοβαρά ζητήματα ηθικής, γεωπολιτικής και οικονομικής φύσεως.

Η μελέτη, υπό τον τίτλο “Trading with dictators? A historical review of the EU’s business partners”, καταγράφει σημαντική αύξηση στις εμπορικές σχέσεις της ΕΕ με χώρες χαμηλής δημοκρατικής διακυβέρνησης από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, παρά την επίσημη δέσμευση της Ένωσης για σεβασμό των ανθρωπίνων, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων στις διεθνείς της συνεργασίες.

Η εμπορική στροφή προς την Κίνα και η περίπτωση Τουρκίας

Η Κίνα, με το 20% των εισαγωγών της ΕΕ να προέρχεται από αυτήν, έχει διαδραματίσει κομβικό ρόλο στη διεύρυνση αυτής της τάσης, όμως, σύμφωνα με την ΕΚΤ, το φαινόμενο είναι ευρύτερο. Ιδιαίτερα, η Τουρκία αναδεικνύεται σε χαρακτηριστική περίπτωση, καθώς σχεδόν οι μισές εισαγωγές της ΕΕ-15 την περίοδο 1999-2022 προέρχονταν από τη χώρα, παρά τη σταθερή επιδείνωση του δημοκρατικού της προφίλ.

Η έκθεση σημειώνει ότι, παρότι η εμπορική πολιτική της ΕΕ στοχεύει να ευθυγραμμίζει την οικονομική ανάπτυξη με θεμελιώδεις αξίες, η πράξη δείχνει ότι επιλέγονται χώρες με αυταρχική διακυβέρνηση, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη φήμη της Ένωσης ως θεματοφύλακα δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι τρεις μεγάλες προκλήσεις για την ΕΕ

Η ΕΚΤ καταγράφει τρεις κομβικές προκλήσεις:

1. Ηθική και αξιακή κρίση: Η υποβάθμιση του δημοκρατικού προφίλ των εμπορικών εταίρων πλήττει τη φήμη της ΕΕ ως ένωσης βασισμένης σε αρχές και αξίες, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η μελέτη, παρά τη θετική στροφή το 2023 λόγω κυρώσεων στη Ρωσία.

2. Γεωπολιτική αστάθεια: Το εμπόριο με δικτατορίες δημιουργεί κέρδη για καθεστώτα με στρατιωτικές ατζέντες, αυξάνοντας τον παγκόσμιο κίνδυνο και θέτοντας προκλήσεις στη νομισματική πολιτική, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τις διεθνείς ροές κεφαλαίων της ΕΕ.

3. Πράσινη μετάβαση με αντιφάσεις: Η πράσινη στρατηγική της Ευρώπης βασίζεται σε μέταλλα όπως κοβάλτιο, λίθιο και νικέλιο, τα οποία εξορύσσονται κυρίως σε μη δημοκρατικές χώρες (π.χ. ΛΔ Κονγκό, Ρωσία, Κίνα). Όπως σημειώνουν οι συντάκτες, υπάρχει ο κίνδυνος η πράσινη πολιτική να ενισχύσει καθεστώτα που καταπατούν ανθρώπινα δικαιώματα.

Η έρευνα υπογραμμίζει πως η πορεία της ΕΕ ως οικονομικής και πολιτικής δύναμης θα κριθεί από το κατά πόσο θα εναρμονίσει τις στρατηγικές της με τις θεμελιώδεις αξίες της. «Η μεγαλύτερη προσοχή στο με ποιους εμπορευόμαστε θα ήταν συνεπής με τις αρχές μας και με την ορθή οικονομική πολιτική», καταλήγει η ΕΚΤ, στέλνοντας σαφές μήνυμα στους Ευρωπαίους ηγέτες.