Τέλος εποχής για την αμερικανική εξωτερική βοήθεια: «Λουκέτο» στην ανθρωπιστική βοήθεια – Δραματικές επιπτώσεις σε υγεία και εκπαίδευση

Μαζική περικοπή 83% των προγραμμάτων της USAID, της αμερικανικής υπηρεσίας διεθνούς ανάπτυξης, ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, προκαλώντας παγκόσμια ανησυχία.

Η απόφαση, η οποία εντάσσεται στη νέα στρατηγική εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Τραμπ, μεταφράζεται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια λιγότερα για προγράμματα που μέχρι σήμερα στήριζαν υγεία, εκπαίδευση, διατροφική ασφάλεια και ανθρωπιστική βοήθεια σε αναπτυσσόμενες χώρες.

Τι σημαίνει η απόφαση – Οικονομική και πολιτική ανατροπή

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αμέσως μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο στις 20 Ιανουαρίου 2025, υπέγραψε διάταγμα που πάγωσε την αμερικανική εξωτερική βοήθεια για 90 ημέρες, ώστε να γίνει συνολική επανεξέταση της χρηματοδότησης.

Σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η μείωση της χρηματοδότησης έχει ως στόχο να «εξορθολογίσει» τη βοήθεια και να διασφαλίσει ότι τα κονδύλια της USAID συμβαδίζουν με τις πολιτικές προτεραιότητες της κυβέρνησης.

Ωστόσο, οι περικοπές αγγίζουν 42,8 δισ. δολάρια – σχεδόν το 42% της παγκόσμιας ανθρωπιστικής βοήθειας, σύμφωνα με εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών.

«Δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια δαπανώνται ανώφελα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μάρκο Ρούμπιο, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.

Παράλληλα, μόλις 18% των προγραμμάτων της USAID θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται, υπό τον άμεσο έλεγχο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Διεθνής συναγερμός – ΟΗΕ και ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούν για καταστροφικές συνέπειες

Η απόφαση έχει ήδη αρχίσει να πλήττει κρίσιμες πρωτοβουλίες σε όλο τον κόσμο. Οργανώσεις που βασίζονταν στη χρηματοδότηση των ΗΠΑ αναφέρουν ελλείψεις σε τρόφιμα, φάρμακα και εκπαιδευτικά προγράμματα.

Οι πρώτοι που πλήττονται: Αφρική και εμπόλεμες ζώνες

• ΗΠΑID και ΟΗΕ υποστήριζαν εκατομμύρια ανθρώπους στη Νότια Αφρική και την Κένυα μέσω προγραμμάτων κατά του AIDS. Με τη διακοπή της χρηματοδότησης, χιλιάδες άνθρωποι κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβασή τους σε αντιρετροϊκή θεραπεία.
• Στο Σουδάν, όπου ο πόλεμος έχει καταστρέψει κάθε μορφή κρατικής υποστήριξης, η επισιτιστική βοήθεια μειώνεται δραματικά.
• Οι περικοπές επηρεάζουν και προγράμματα ιατρικής περίθαλψης, καθαρού νερού και εκπαίδευσης που στήριζαν χώρες όπως η Υεμένη, η Αϊτή και η Συρία.

UNICEF και ΠΟΥ: «Χωρίς επείγουσα δράση, εκατομμύρια παιδιά θα πεινάσουν»

Η UNICEF προειδοποιεί ότι η απόφαση θα έχει καταστροφικές συνέπειες σε παιδιά που ήδη ζουν σε συνθήκες φτώχειας και λιμού.

«Χωρίς επείγουσα δράση και χρηματοδότηση, περισσότερα παιδιά θα υποφέρουν από υποσιτισμό, λιγότερα θα έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση και οι ασθένειες που μπορούν να προληφθούν θα στοιχίσουν περισσότερες ζωές».

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιεί ότι η διακοπή της αμερικανικής χρηματοδότησης σε προγράμματα κατά της φυματίωσης και των λοιμωδών ασθενειών θα θέσει σε κίνδυνο εκατομμύρια ζωές.

«Χωρίς τις ΗΠΑ, τα προγράμματα υγείας που σώζουν ζωές θα καταρρεύσουν», ανέφερε εκπρόσωπος του ΠΟΥ.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι ο Τραμπ έχει ήδη ανακοινώσει την αποχώρηση των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ, καταργώντας μια από τις μεγαλύτερες πηγές χρηματοδότησης του οργανισμού.

Η αλλαγή στρατηγικής της Ουάσινγκτον και οι αντιδράσεις

Η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ δεν αποτελεί έκπληξη. Από την πρώτη του προεδρία, ο Τραμπ είχε εκφράσει τη δυσπιστία του απέναντι στη διεθνή βοήθεια, προτάσσοντας το δόγμα «Πρώτα η Αμερική».

Η νέα πολιτική του Λευκού Οίκου επικεντρώνεται σε περικοπή δαπανών και μεταφορά των κονδυλίων σε στρατιωτικές και εμπορικές συμφωνίες, μειώνοντας τη συμμετοχή των ΗΠΑ σε ανθρωπιστικές αποστολές.

Ωστόσο, η απόφαση αυτή δεν βρίσκει σύμφωνους όλους τους Ρεπουμπλικάνους. Αρκετοί γερουσιαστές εκφράζουν ανησυχίες για τις γεωπολιτικές συνέπειες, καθώς η μείωση της αμερικανικής επιρροής αφήνει περιθώριο για ενίσχυση χωρών όπως η Κίνα και η Ρωσία στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Η επόμενη μέρα: Θα αντιστραφεί η απόφαση;

Με τις διεθνείς αντιδράσεις να κλιμακώνονται, το ερώτημα είναι εάν η απόφαση μπορεί να αλλάξει.

Το Κογκρέσο ενδέχεται να ανακόψει μέρος των περικοπών, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται αποφασισμένη να προχωρήσει σε δραστική μείωση των κονδυλίων.

Για εκατομμύρια ανθρώπους σε ευάλωτες περιοχές, η απόφαση αυτή μεταφράζεται σε λιγότερη τροφή, λιγότερη ιατρική περίθαλψη και μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από αποτρέψιμες ασθένειες.

Η απόφαση αυτή δεν επηρεάζει μόνο τις χώρες που λαμβάνουν βοήθεια, αλλά και τη διεθνή εικόνα των ΗΠΑ, καθώς πλέον η Ουάσινγκτον παραχωρεί τον ρόλο του παγκόσμιου ηγέτη στη διεθνή βοήθεια σε άλλες δυνάμεις.