Η ΕΕ και η Ινδία βρίσκονται κοντά σε ιστορική συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών, με κατάργηση δασμών στο 90% των αγαθών

Στην πιο κρίσιμη καμπή των τελευταίων δύο δεκαετιών φαίνεται να εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ινδίας για μια συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών, την οποία Ευρωπαίοι αξιωματούχοι περιγράφουν πλέον ανοιχτά ως «ιστορική». Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πολύ κοντά σε μια συνολική συμφωνία, ενόψει της επίσκεψής της στο Νέο Δελχί την επόμενη εβδομάδα.

Η χρονική συγκυρία δεν θεωρείται τυχαία. Οι απειλές του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για νέους και αυξημένους δασμούς έχουν αναδιατάξει τις παγκόσμιες εμπορικές ισορροπίες, ωθώντας τόσο την ΕΕ όσο και την Ινδία να επιταχύνουν τη σύναψη στρατηγικών συμφωνιών που μειώνουν την εξάρτηση από την αμερικανική αγορά.

Μια αγορά δύο δισεκατομμυρίων ανθρώπων

Όπως ανέφερε η φον ντερ Λάιεν, η υπό διαμόρφωση συμφωνία θα δημιουργήσει μια ενιαία αγορά σχεδόν δύο δισεκατομμυρίων καταναλωτών, που αντιστοιχούν σε περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου ΑΕΠ. Πρόκειται για μέγεθος και δυναμική που δικαιολογούν τον χαρακτηρισμό «μητέρα όλων των συμφωνιών», όπως σχολιάστηκε χαρακτηριστικά στο Νταβός.

Οι συνομιλίες για μια συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ξεκίνησαν πριν από σχεδόν 20 χρόνια, αλλά επί μακρόν σκάλωναν σε πολιτικές και τεχνικές διαφωνίες. Η νέα δυναμική εμφανίστηκε το 2024, όταν η Ινδία επιτάχυνε το άνοιγμά της σε διεθνείς αγορές, υπογράφοντας εμπορικές συμφωνίες με το Ηνωμένο Βασίλειο, το Ομάν και τη Νέα Ζηλανδία, επιχειρώντας να αντισταθμίσει τις απώλειες από τους αμερικανικούς δασμούς που έφτασαν έως και το 50% για ορισμένα προϊόντα.

Κατάργηση δασμών στο 90% των αγαθών

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, η συμφωνία ΕΕ – Ινδίας προβλέπει την κατάργηση ή δραστική μείωση των δασμών για πάνω από το 90% των αγαθών που διακινούνται μεταξύ των δύο πλευρών. Το μέτρο αφορά ευρύ φάσμα βιομηχανικών και καταναλωτικών προϊόντων και αναμένεται να δώσει ισχυρή ώθηση στο διμερές εμπόριο.

Παρά την πρόοδο, παραμένουν ανοιχτά ορισμένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια των διαπραγματεύσεων, όπως ο χάλυβας και η αυτοκινητοβιομηχανία, κλάδοι υψηλής πολιτικής και οικονομικής ευαισθησίας. Ωστόσο, οι δύο πλευρές έχουν ήδη συμφωνήσει σε επιλεκτικό άνοιγμα της αγοράς για γεωργικά προϊόντα.

Τρόφιμα, αγροτικά προϊόντα και αμοιβαία ανοίγματα

Η Ινδία έχει αποδεχθεί να διευρύνει την πρόσβαση της ΕΕ στην αγορά της για προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως σοκολάτες premium, επεξεργασμένα τυριά, φράουλες και μύρτιλλα. Σε αντάλλαγμα, η ινδική πλευρά αναμένεται να αποκτήσει μεγαλύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά για φρέσκα λαχανικά και τροπικά φρούτα, όπως μάνγκο, μπανάνες, τζακφρούτ και σταφύλια.

Παρά τα θετικά μηνύματα, ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ εκφράζουν επιφυλάξεις, αμφισβητώντας το κατά πόσο η συμφωνία θα προσφέρει ουσιαστική και ισότιμη πρόσβαση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην ινδική αγορά, η οποία παραμένει ιδιαίτερα προστατευμένη σε κρίσιμους τομείς.

Γεωπολιτική σκιά και ευρύτερα μηνύματα

Η επικείμενη επίσκεψη της φον ντερ Λάιεν στο Νέο Δελχί, μαζί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Λουίς Σάντος ντα Κόστα, αποκτά σαφή γεωπολιτική διάσταση. Έρχεται σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις ΕΕ – ΗΠΑ δοκιμάζονται, με τον Ντόναλντ Τραμπ να απειλεί ευρωπαϊκές χώρες με εμπορικά αντίποινα ακόμη και για ζητήματα άσχετα με το εμπόριο, όπως η Γροιλανδία.

Σε αυτό το περιβάλλον, η συμφωνία με την Ινδία δεν αποτελεί μόνο οικονομικό εργαλείο, αλλά και στρατηγική δήλωση: η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει την αυτονομία της και να θωρακίσει την παρουσία της σε έναν πολυπολικό κόσμο, όπου οι εμπορικές σχέσεις μετατρέπονται ολοένα και περισσότερο σε μοχλό γεωπολιτικής ισχύος.

Διαβάστε επίσης: Ινδία και ΕΕ πλησιάζουν σε εμπορική συμφωνία – Τα κρίσιμα ανοιχτά ζητήματα