Έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συγκαλείται το βράδυ της Πέμπτης (22/01, 20:00 ώρα Ελλάδος) στις Βρυξέλλες, με αντικείμενο τις διατλαντικές σχέσεις και, ειδικότερα, τις πρόσφατες εξελίξεις στο πλαίσιο των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης–Ηνωμένων Πολιτειών.
Η JPMorgan ζητά από την Ευρώπη σκληρή στάση απέναντι στον Τραμπ
Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονται ζητήματα που αφορούν τη Γροιλανδία, οι ενδεχόμενες εμπορικές πιέσεις ή απειλές έναντι κρατών-μελών της ΕΕ, καθώς και ευρύτερα θέματα ασφάλειας και γεωπολιτικής, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στην Ουκρανία και της ασφάλειας στην περιοχή της Αρκτικής.
Η σύγκληση του Συμβουλίου πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, κατόπιν των πρόσφατων δηλώσεων του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο εμπορικών αντιποίνων από την 1η Φεβρουαρίου, σε περίπτωση μη παραχώρησης ελέγχου της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ. Οι δηλώσεις αυτές αποσύρθηκαν μεταγενέστερα, με τον ίδιο να επικαλείται συμφωνία που επιτεύχθηκε με το ΝΑΤΟ αναφορικά με το καθεστώς της περιοχής.
Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση των τελευταίων 24 ωρών, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έκριναν αναγκαία την ανταλλαγή απόψεων στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο. Όπως σημείωσε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ, έναν χρόνο μετά την ανάληψη της εξουσίας από τη νέα αμερικανική διοίκηση, το 2025 χαρακτηρίζεται από διαφοροποιημένο πολιτικό ύφος, αναθεωρημένες προτεραιότητες και μεταβαλλόμενη στάση των ΗΠΑ σε κρίσιμους τομείς πολιτικής. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει τη σταθεροποίηση και προβλεψιμότητα της διατλαντικής σχέσης, σε πλαίσιο αμοιβαίου οφέλους και σεβασμού των υφιστάμενων δεσμεύσεων.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, τα πρόσφατα γεγονότα υπογραμμίζουν την ανάγκη επιτάχυνσης της ευρωπαϊκής ατζέντας για τη στρατηγική αυτονομία, τόσο στον τομέα της άμυνας όσο και σε κρίσιμους οικονομικούς και τεχνολογικούς τομείς. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η αντίδραση των κρατών-μελών υπήρξε άμεση, συντονισμένη και θεσμικά συνεκτική, με σαφή πολιτικά μηνύματα.
Σε ό,τι αφορά τη Γροιλανδία, αναγνωρίζεται ότι εξακολουθούν να υφίστανται ανοικτά ζητήματα. Υπενθυμίζεται ότι, σε πρόσφατη ενημέρωση από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, έγινε γνωστό πως, σε συνομιλία του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, συμφωνήθηκε προσέγγιση δύο αξόνων: αφενός, η έναρξη τριμερούς διαλόγου μεταξύ ΗΠΑ, Γροιλανδίας και Δανίας στο πλαίσιο της υφιστάμενης αμυντικής συμφωνίας· αφετέρου, η ενίσχυση του ρόλου του ΝΑΤΟ στη συλλογική ασφάλεια της Αρκτικής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει πλήρη αλληλεγγύη προς τη Δανία, ενώ θετικό στοιχείο αξιολογείται η δημόσια διευκρίνιση του Αμερικανού προέδρου ότι δεν υφίσταται ζήτημα στρατιωτικής απειλής έναντι της Γροιλανδίας.
Στον τομέα του εμπορίου, η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να ενεργοποιήσει τα διαθέσιμα εργαλεία της σε περίπτωση επιβεβαίωσης των απειλών, κάτι που, μέχρι στιγμής, δεν έχει συμβεί. Τονίζεται ότι υφίσταται ισχύουσα εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ, με την Ένωση να παραμένει σε κατάσταση αυξημένης επαγρύπνησης.
Αναφορικά με την αμερικανική πρωτοβουλία για το λεγόμενο «Συμβούλιο για την Ειρήνη» (Board of Peace), Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι το ζήτημα θα ενταχθεί στο ευρύτερο πλαίσιο της συζήτησης για τις διατλαντικές σχέσεις. Ορισμένα κράτη-μέλη έχουν λάβει προσκλήσεις συμμετοχής, ωστόσο η πλειονότητα των Ευρωπαίων ηγετών έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει.
Αν και η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε αρχικά ως εστιασμένη στη Γάζα, στη συνέχεια διαπιστώθηκε ότι διαθέτει ευρύτερη γεωπολιτική στόχευση, εγείροντας νομικά ζητήματα, κυρίως ως προς τη συμβατότητά της με το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις θεσμικές αρμοδιότητες της ΕΕ. Η Ένωση δηλώνει διατεθειμένη να εμπλακεί σε διάλογο με τις ΗΠΑ για την αποσαφήνιση των σχετικών πτυχών.
Δεν αναμένεται, πάντως, συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση ως προς τη συμμετοχή στο εν λόγω σχήμα. Τα κράτη-μέλη διατηρούν την ευχέρεια να απαντήσουν στις προσκλήσεις με βάση τις εθνικές τους προτεραιότητες, ενώ η ανάλυση της ΕΕ βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Ευρωπαϊκές πηγές επισημαίνουν ότι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν συγκαλεί συνόδους σε αντίδραση σε κάθε δημόσια δήλωση της αμερικανικής ηγεσίας. Ωστόσο, η αυξημένη αβεβαιότητα και η περιορισμένη προβλεψιμότητα στις σχέσεις ΕΕ–ΗΠΑ καθιστούν αναγκαία μια συνολική πολιτική αποτίμηση, ενόψει και της άτυπης συνόδου των Ευρωπαίων ηγετών που έχει προγραμματιστεί για τις 12 Φεβρουαρίου.
ΗΠΑ: Προσήλωση στην εμπορική συμφωνία με την ΕΕ
Την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δηλώνουν προσήλωση στην εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ–ΕΕ. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Αμερικανός υπουργός Εμπορίου, Χάουαρντ Λούτνικ, ανέφερε, μετά τη συνάντησή του με τον Ευρωπαίο επίτροπο Μάρος Σέφτσοβιτς στο Νταβός, ότι «παρά τον θόρυβο και τα πρωτοσέλιδα, οι ΗΠΑ παραμένουν δεσμευμένες στην εφαρμογή της συμφωνίας και θα συνεχίσουν να τιμούν τους στρατηγικούς δεσμούς με τους Ευρωπαίους εταίρους τους».
Υπενθυμίζεται ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε αναστείλει τη διαδικασία έγκρισης της συμφωνίας, σε απάντηση των απειλών Τραμπ για τη Γροιλανδία και την επιβολή πρόσθετων δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες. Η απόφαση ανακοινώθηκε στο Στρασβούργο, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος μιλούσε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, ενώ λίγες ώρες αργότερα οι απειλές αποσύρθηκαν και έγινε λόγος για «πλαίσιο συμφωνίας» αναφορικά με το μέλλον της Γροιλανδίας
Μ.Η.Τ. 242183