Η προοπτική επαναλειτουργίας του υπαίθριου μεταλλείου χαλκού Cobre Panamá προκαλεί νέες κοινωνικές αντιδράσεις. Τι επιδιώκει η κυβέρνηση

Η προοπτική επαναλειτουργίας του μεγαλύτερου υπαίθριου μεταλλείου χαλκού στην Κεντρική Αμερική, του Cobre Panamá, έχει επαναφέρει στην επιφάνεια μια βαθιά κοινωνική και περιβαλλοντική διχογνωμία.

Περίπου 200 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην πρωτεύουσα του Παναμά την Κυριακή, διαμαρτυρόμενοι για την ενδεχόμενη ανάκαμψη της δραστηριότητας της καναδικής First Quantum Minerals, της εταιρείας που διαχειριζόταν το μεταλλείο πριν η λειτουργία του ανασταλεί με δικαστική απόφαση στα τέλη του 2023.

Μια δικαστική απόφαση, ένα «λουκέτο» και μια νέα κυβέρνηση

Το Ανώτατο Δικαστήριο του Παναμά είχε κρίνει πέρυσι τη σύμβαση παραχώρησης του μεταλλείου αντισυνταγματική, οδηγώντας στο κλείσιμό του. Η απόφαση αυτή προκάλεσε αλυσιδωτές εξελίξεις, καθώς το μεταλλείο:

• Παραγωγούσε 300.000 τόνους χαλκού ετησίως

• Αντιπροσώπευε το 75% των εξαγωγών της χώρας

• Συνεισέφερε το 5% του ΑΕΠ του Παναμά

• Απασχολούσε 7.000 εργαζομένους άμεσα και άλλους 30.000 έμμεσα

Η νέα κυβέρνηση του προέδρου Χοσέ Ραούλ Μουλίνο, που ανέλαβε τον Ιούλιο του 2024, εμφανίζεται πλέον διαλλακτική, εκφράζοντας πρόθεση να ξεκινήσει διάλογο με την First Quantum και να αξιολογήσει την επαναλειτουργία του έργου υπό νέους όρους.

Τι είναι το Cobre Panamá με αριθμούς

• Παρήγαγε περίπου 300.000 τόνους εμπλουτισμένου χαλκού τον χρόνο

• Αντιπροσώπευε σχεδόν το 75% των συνολικών εξαγωγών του Παναμά

• Συνεισέφερε περίπου το 5% του ΑΕΠ της χώρας

• Απασχολούσε 7.000 άμεσα εργαζομένους και έως 30.000 έμμεσα

• Ήταν η μεγαλύτερη βιομηχανική εγκατάσταση στη χώρα

• Ανήκει στην First Quantum Minerals (Καναδάς)

Το γράφημα δείχνει με σαφήνεια πόσο κρίσιμος είναι ο ρόλος του μεταλλείου στην παναμαϊκή οικονομία.

Η ανησυχία για το περιβάλλον

Οι αντιδράσεις, ωστόσο, δεν άργησαν. Οι διαδηλωτές επαναφέρουν στο προσκήνιο τις οικολογικές επιπτώσεις του μεταλλείου, κρατώντας πλακάτ με συνθήματα όπως «Για έναν Παναμά χωρίς εξορυκτική βιομηχανία».

«Το κλείσιμο ήταν νίκη του κόσμου στον δρόμο», δήλωσε ο διαδηλωτής Αρμάντο Γκέρα. «Οι κινητοποιήσεις θα συνεχιστούν».

Επιπλέον, στις 13 Μαρτίου, η κυβέρνηση έδωσε πράσινο φως στην εταιρεία να εξαγάγει ήδη εξορυχθέντα χαλκό, προκαλώντας νέα δυσφορία. Την επομένη, η θυγατρική της First Quantum ανακοίνωσε πως προτίθεται να τερματίσει τη διαιτησία που είχε ξεκινήσει, ζητώντας πολλαπλά δισεκατομμύρια σε αποζημιώσεις από το δημόσιο του Παναμά για το υποχρεωτικό κλείσιμο του 2023.

Οικονομικός και κοινωνικός αντίκτυπος από την παύση λειτουργίας

Το μεταλλείο δεν ήταν μόνο οικονομική μονάδα – ήταν βασικός πυλώνας της εθνικής παραγωγής και απασχόλησης. Το δίλημμα μεταξύ περιβαλλοντικής προστασίας και οικονομικής βιωσιμότητας παραμένει κεντρικό στην πολιτική ατζέντα του Παναμά.

• 7.000 άμεσες θέσεις εργασίας χάθηκαν

• 30.000 επιπλέον θέσεις επηρεάστηκαν έμμεσα (προμηθευτές, υπηρεσίες κ.ά.)

• Διακοπή εξαγωγής 300.000 τόνων χαλκού ετησίως

• Απώλεια 5% του ΑΕΠ

• Εκτιμώμενη απώλεια 300 εκατ. δολαρίων σε φορολογικά έσοδα

Το δίλημμα της κυβέρνησης

Το μεταλλείο Cobre Panamá εξελίσσεται σε πολιτική βόμβα. Από τη μία, τα οικονομικά οφέλη είναι αδιαμφισβήτητα – χιλιάδες θέσεις εργασίας, εξαγωγές, ΑΕΠ. Από την άλλη, η περιβαλλοντική επιβάρυνση και η έντονη κοινωνική αντίδραση δημιουργούν σοβαρό ρίσκο για τη σταθερότητα της χώρας.

Ο πρόεδρος Μουλίνο διαβεβαίωσε ότι θα εξετάσει «με υπευθυνότητα και με γνώμονα το εθνικό συμφέρον» την επαναλειτουργία. Όμως, η κοινή γνώμη φαίνεται διαιρεμένη, με ένα μέρος της κοινωνίας να βλέπει την επένδυση ως οικονομική αναγκαιότητα και ένα άλλο να προτάσσει την οικολογική προστασία.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η υπόθεση Cobre Panamá δεν έχει κλείσει. Το μεταλλείο μπορεί να παραμένει ανενεργό, όμως η πολιτική και κοινωνική του επίδραση είναι πιο ενεργή από ποτέ.

Με τη νέα κυβέρνηση να ετοιμάζει διαπραγματεύσεις και την κοινωνία να υπόσχεται νέες κινητοποιήσεις, ο Παναμάς βαδίζει σε τεντωμένο σχοινί, ανάμεσα σε ένα υπόγειο μετάλλευμα και ένα δημόσιο αίσθημα που δεν ξεχνά.

Διαβάστε επίσης: Η BlackRock «πιάνει λιμάνι» στον Παναμά: Το deal των 22,8 δισ. δολαρίων