Οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν. ΟΗΕ, Ρωσία και Κίνα προειδοποιούν για πυρηνική κρίση. Όλες οι αντιδράσεις και τα γεωπολιτικά σενάρια

Η Μέση Ανατολή σε αναβρασμό. Οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ σε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν πυροδοτούν αντιδράσεις και φόβους για πυρηνική κρίση. Το Ιράν προειδοποιεί για καταστροφική απάντηση, ενώ Ρωσία και Κίνα ενεργοποιούν διπλωματικούς διαύλους. Η διεθνής κοινότητα μετρά αναπνοές ενόψει του επόμενου βήματος.

Σε ένα δραματικό γύρισμα της ιστορίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν τριπλή αεροπορική επίθεση κατά των κυριότερων πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, με στόχους τις τοποθεσίες Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν. Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανέλαβε προσωπικά την ευθύνη της επιχείρησης, την οποία χαρακτήρισε «πολύ επιτυχημένη», ανακοινώνοντας πως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα «εξαλείφθηκε».

«Ρίξαμε πλήρες φορτίο βομβών στο Φορντό. Όλα τα αεροσκάφη επιστρέφουν ασφαλώς. ΤΩΡΑ είναι η ώρα για ειρήνη!», ανέφερε σε ανάρτησή του στην Truth Social, ενώ στην τηλεοπτική του δήλωση από το Οβάλ Γραφείο κάλεσε την Τεχεράνη «να κάνει ειρήνη με το Ισραήλ ή να προετοιμαστεί για επόμενες, ακόμη πιο ισχυρές επιθέσεις».

Διεθνής ανησυχία: ΟΗΕ και ΕΕ ζητούν άμεση αποκλιμάκωση

Η απάντηση της διεθνούς κοινότητας ήταν άμεση. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για την κλιμάκωση, προειδοποιώντας πως πρόκειται για «επικίνδυνο σημείο καμπής που απειλεί την ειρήνη και ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής». Ο ίδιος απηύθυνε έκκληση για αυτοσυγκράτηση και επιστροφή στον διάλογο.

Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) επιβεβαίωσε πως παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, τονίζοντας πως οποιαδήποτε επίθεση σε πυρηνικές εγκαταστάσεις μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίστηκε διχασμένη αλλά σαφώς προβληματισμένη. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν κάλεσε σε «υψηλό επίπεδο αυτοσυγκράτησης από όλα τα μέρη», στηλιτεύοντας παράλληλα την Τεχεράνη για τις προκλήσεις, αλλά και προειδοποιώντας για τις συνέπειες στρατιωτικής απάντησης.

Ο Γερμανός καγκελάριος, από την πλευρά του, ζήτησε «πάγωμα κάθε στρατιωτικής ενέργειας» και ενεργοποίηση διαύλων διαλόγου, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο τόνισε ότι «δεν στηρίζει στρατιωτικές λύσεις και επιμένει στη διπλωματία».

Την ίδια ώρα, ευρωπαϊκές διπλωματικές αποστολές σε Γενεύη και Βιέννη επιχείρησαν επαναπροσέγγιση με την Τεχεράνη, ζητώντας επιστροφή στις συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα – χωρίς, ωστόσο, να υπάρξει άμεση πρόοδος.

Ισραήλ: Η υπόσχεση τηρήθηκε – Νετανιάχου στηρίζει Τραμπ

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου χαιρέτισε την επίθεση, λέγοντας πως «τηρήθηκε η υπόσχεση για την καταστροφή των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν». Σε μήνυμά του αποκάλυψε πως ο Τραμπ τον ενημέρωσε προσωπικά μετά την επιχείρηση και υπογράμμισε πως υπήρξε πλήρης συντονισμός με τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις.

«Ο πρόεδρος Τραμπ ηγείται του ελεύθερου κόσμου με ισχύ. Είναι σπουδαίος φίλος του Ισραήλ», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ρωσία: «Βρισκόμαστε χιλιοστά πριν από πυρηνική καταστροφή»

Η Μόσχα ανέβασε τους τόνους επικρίνοντας ανοιχτά τις ΗΠΑ. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πέσκοφ, μίλησε για «κίνηση που βυθίζει τη Μέση Ανατολή στην αστάθεια». Η Μαρία Ζαχάροβα προειδοποίησε ότι ο κόσμος βρίσκεται «χιλιοστά πριν από πυρηνική καταστροφή».

Ιδιαίτερα ανήσυχη εμφανίστηκε η Μόσχα για την τύχη του πυρηνικού εργοστασίου στο Μπούσεχερ – έργο ρωσικής τεχνογνωσίας – τονίζοντας ότι οποιαδήποτε πλήγμα εκεί θα ισοδυναμούσε με «δεύτερο Τσερνόμπιλ».

Ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν πρότεινε ρωσική διαμεσολάβηση για αποκλιμάκωση, αλλά η πρόταση δεν έτυχε επίσημης απάντησης από Ουάσιγκτον ή Τεχεράνη.

 Κίνα: Συναγερμός και διπλωματικά «μην αγγίζετε»

Η Κίνα, αν και πιο συγκρατημένη, κινήθηκε σε τρεις άξονες:

• Ασφάλεια πολιτών: Κάλεσε τους Κινέζους πολίτες να αποφύγουν στρατιωτικές ζώνες σε Ιράν και Ισραήλ.

• Καταδίκη στρατιωτικής δράσης: Μέσω δηλώσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Κίνα κατέστησε σαφές ότι «καμία μονομερής στρατιωτική ενέργεια δεν μπορεί να θεωρηθεί λύση».

• Στήριξη διαλόγου: Υποστήριξε την ανάγκη επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν στο πλαίσιο συμφωνίας τύπου JCPOA.

Πιθανά σενάρια – Τι έρχεται μετά την «επιχείρηση Φορντό»

1. Άμεση απάντηση του Ιράν σε ισραηλινό έδαφος ή μέσω Χεζμπολάχ

Το πιθανότερο βραχυπρόθεσμο σενάριο περιλαμβάνει στοχευμένα χτυπήματα σε ισραηλινές στρατιωτικές υποδομές, είτε με ρουκέτες από τη Συρία/Λίβανο, είτε με drones ή επιθέσεις κυβερνοπολέμου. Η απάντηση μπορεί να είναι συμμετρική και πολλαπλή, όπως υπονοεί η ρητορική Πεζεσκιάν.

2. Σύγκρουση δι’ αντιπροσώπων σε πολλά μέτωπα

Το Ιράν ίσως αποφύγει την άμεση εμπλοκή, αλλά ενεργοποιήσει παραστρατιωτικές οργανώσεις (Χούθι, PMU, Χεζμπολάχ) σε Ιράκ, Συρία, Υεμένη, με στόχο να προκαλέσει στρατιωτική πίεση στο Ισραήλ από διαφορετικά μέτωπα.

3. Ανοιχτός πόλεμος Ισραήλ–Ιράν με ΗΠΑ σε ενεργό ρόλο

Εάν συνεχιστούν τα χτυπήματα, δεν αποκλείεται το Ιράν να προχωρήσει σε πλήρη αντίποινα. Σε αυτή την περίπτωση, οι ΗΠΑ πιθανότατα θα εμπλακούν ενεργά για την υπεράσπιση του Ισραήλ, με χτυπήματα σε ιρανικές βάσεις. Το σενάριο αυτό ενέχει τον υψηλότερο γεωπολιτικό κίνδυνο.

4. Εμπλοκή Ισραήλ σε ευρύτερο ρόλο

Η πλήρης εμπλοκή του Ισραήλ, με επιχειρήσεις σε Συρία και Λίβανο, θα μπορούσε να γενικεύσει το μέτωπο.

5. Διπλωματική αποκλιμάκωση υπό την πίεση Κίνας – Ρωσίας

Μόσχα και Πεκίνο θα μπορούσαν να προσφέρουν διέξοδο με πρόταση συνομιλιών τύπου «Γενεύης», αλλά μόνο αν υπάρξει ελάχιστη πρόθεση αποκλιμάκωσης και από ΗΠΑ-Ιράν.

Το 2024 της Μέσης Ανατολής μπορεί να θυμίσει 1914 της Ευρώπης

Το γεωπολιτικό θερμόμετρο ανεβαίνει ώρα με την ώρα. Το Ιράν εμφανίζεται πιο αμετακίνητο από ποτέ και το Ισραήλ αποφασισμένο να πλήξει «πριν απειληθεί». Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί ένα πολλαπλό σενάριο κλιμάκωσης, όπου τα λάθη μετρούνται σε δευτερόλεπτα και οι επιπτώσεις σε δεκαετίες.

Ενδεικτική της αβεβαιότητας που επικρατεί, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεν έχει εκδώσει ακόμη επίσημη ανακοίνωση, ενώ παρατηρείται ασυνήθιστη σιωπή στα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Ωστόσο, η Σαουδαραβική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας ανακοίνωσε πως δεν εντοπίστηκε καμία αύξηση στα επίπεδα ραδιενέργειας στο περιβάλλον, ούτε στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας ούτε σε άλλα κράτη του Κόλπου.

Οι αμερικανικές επιθέσεις στο πυρηνικό Ιράν αποτελούν μια πρωτοφανή στρατιωτική ενέργεια, που φέρνει ξανά τον κόσμο αντιμέτωπο με τον κίνδυνο μιας γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή. Οι επόμενες ώρες και μέρες θα κρίνουν αν πρόκειται για το τελευταίο κεφάλαιο ή για την αρχή μιας νέας, επικίνδυνης κρίσης.

Διαβάστε επίσης: Ο Τραμπ χτυπά τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν: «Εξαλείψαμε την απειλή», δηλώνει