Παγκόσμια Τράπεζα: Άνοδος 16% στα εμπορεύματα και 24% στην ενέργεια το 2026. Πώς ο πόλεμος επηρεάζει πετρέλαιο, τρόφιμα και πληθωρισμό
Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια νέα φάση έντονης αστάθειας, καθώς οι τιμές των βασικών εμπορευμάτων κινούνται ανοδικά με ταχείς ρυθμούς, επαναφέροντας σενάρια πληθωριστικών πιέσεων και ανατροπών στην ανάπτυξη. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, ο δείκτης τιμών εμπορευμάτων αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 16% μέσα στο 2026, καταγράφοντας την πρώτη σημαντική άνοδο μετά το σοκ που προκάλεσε η κρίση στην Ουκρανία.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ενέργεια, με τις τιμές να εκτιμάται ότι θα ενισχυθούν κατά περίπου 24%, οδηγώντας τις αγορές σε επίπεδα τετραετίας. Ο πόλεμος που συνδέεται με το Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στην προσφορά, επηρεάζοντας κρίσιμες πρώτες ύλες όπως το πετρέλαιο και τα μέταλλα, και πυροδοτώντας ένα νέο κύμα αβεβαιότητας.
Η εκτίναξη των τιμών ενέργειας δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά την αφετηρία μιας αλυσιδωτής αντίδρασης που επηρεάζει ολόκληρη την οικονομία.
Στενά του Ορμούζ και πετρέλαιο: Το επίκεντρο της κρίσης
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενός από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως. Πριν από τη σύγκρουση, περίπου το ένα τρίτο του θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου περνούσε από το συγκεκριμένο σημείο, γεγονός που καθιστά τη διακοπή της ροής ένα γεγονός με παγκόσμιες επιπτώσεις.
Η μέση τιμή του πετρελαίου τύπου Brent αναθεωρείται πλέον στα 86 δολάρια το βαρέλι, σημαντικά υψηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις που τοποθετούσαν την τιμή κοντά στα 60 δολάρια. Σε περίπτωση που οι τιμές κινηθούν πάνω από τα 100 δολάρια, το σενάριο επιδείνωσης γίνεται ιδιαίτερα πιθανό.
Παράλληλα, οι αγορές φυσικού αερίου και λιπασμάτων ακολουθούν ανοδική πορεία, με το κόστος των λιπασμάτων να αναμένεται να αυξηθεί κατά 31%. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα τον αγροτικό τομέα και δημιουργεί προϋποθέσεις για νέες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων.
Από την ενέργεια στα τρόφιμα Η αλυσιδωτή κρίση που απειλεί την ανάπτυξη
Η Παγκόσμια Τράπεζα περιγράφει μια σαφή και ανησυχητική αλληλουχία επιπτώσεων: η αύξηση των τιμών ενέργειας μεταφέρεται σταδιακά στα τρόφιμα και, τελικά, στον πληθωρισμό, επηρεάζοντας άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση.
Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής οικονομολόγος Indermit Gill, ο πόλεμος πλήττει την παγκόσμια οικονομία σε διαδοχικά κύματα, με τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς να επηρεάζονται δυσανάλογα.
Η αύξηση του κόστους καυσίμων και λιπασμάτων ενδέχεται να περιορίσει την αγροτική παραγωγή, οδηγώντας σε περαιτέρω άνοδο των τιμών τροφίμων και ενίσχυση της επισιτιστικής ανασφάλειας. Εκτιμάται ότι εάν οι τιμές πετρελαίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, έως και 45 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με οξεία επισιτιστική κρίση.
Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο μια σκληρή πραγματικότητα, όπου οι γεωπολιτικές συγκρούσεις δεν περιορίζονται σε τοπικό επίπεδο, αλλά διαχέονται στην παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας αγορές, τιμές και κοινωνίες.
Διαβάστε επίσης; ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιούν: Έρχεται επιβράδυνση και νέα άνοδος τιμών
Μ.Η.Τ. 242183