Η Allianz αποτιμά το ενδεχόμενο διάλυσης του ΝΑΤΟ λόγω της κρίσης στη Γροιλανδία, αναλύοντας τρία σενάρια για ΗΠΑ, Ευρώπη και αγορές

Σοβαρές ρωγμές στο ευρωατλαντικό οικοδόμημα βλέπει η Allianz, η οποία στην τελευταία της ανάλυση αποτιμά με 10% το ενδεχόμενο διάλυσης του ΝΑΤΟ, εφόσον η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία κλιμακωθεί ανεξέλεγκτα. Παρότι το σενάριο αυτό χαρακτηρίζεται ακραίο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι δεν μπορεί πλέον να αποκλειστεί πλήρως, καθώς η ένταση στη ρητορική της αμερικανικής κυβέρνησης μετατοπίζει τα όρια του πολιτικά «αδιανόητου».

Η βασική εκτίμηση της Allianz είναι ότι το πιθανότερο αποτέλεσμα παραμένει η αποκλιμάκωση. Υπό την πίεση εσωτερικών πολιτικών δυσκολιών στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και των έντονων αντιδράσεων συμμάχων, η Ουάσιγκτον αναμένεται να μετριάσει τη στάση της. Σύμφωνα με την ανάλυση, υπάρχει πιθανότητα 50% η αμερικανική κυβέρνηση να εγκαταλείψει τις πιο επιθετικές φιλοδοξίες της, κυρίως λόγω έλλειψης στήριξης από το Κογκρέσο και την κοινή γνώμη, όπου σχεδόν τρεις στους τέσσερις πολίτες απορρίπτουν τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας.

Το σενάριο της ελεγχόμενης αποκλιμάκωσης

Στο βασικό αυτό σενάριο, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιχειρήσει να συνδυάσει αποτροπή και διάλογο. Από τη μία πλευρά, θα διατηρήσει στο τραπέζι εργαλεία πίεσης, όπως η αναθεώρηση της στάσης της απέναντι σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και χρηματοοικονομικές ροές. Από την άλλη, θα προτάξει ένα πλαίσιο συνεργασίας που θα περιλαμβάνει κοινές επενδύσεις στη Γροιλανδία, σαφείς δεσμεύσεις για την εδαφική της ακεραιότητα και ενισχυμένο συντονισμό ασφαλείας με τη Δανία.

Σε αυτή την εκδοχή, όλες οι πλευρές αποκομίζουν περιορισμένα αλλά ουσιαστικά οφέλη. Οι ΗΠΑ ενισχύουν τη στρατηγική τους παρουσία στην Αρκτική, η Δανία καλύπτει κρίσιμα κενά ασφαλείας και η Ευρώπη αποτρέπει μια βίαιη εξέλιξη που θα έθετε σε κίνδυνο την ενότητα του ΝΑΤΟ.

Άτυπος έλεγχος χωρίς στρατιωτική σύγκρουση

Το δεύτερο πιθανότερο σενάριο, με πιθανότητες 40%, προβλέπει ότι η Ουάσιγκτον θα αποκτήσει άτυπο έλεγχο της Γροιλανδία μέσω μιας συμφωνίας σύνδεσης, χωρίς χρήση στρατιωτικής βίας. Σε αυτή την περίπτωση, οι ΗΠΑ θα επιχειρήσουν να επηρεάσουν τον τοπικό πληθυσμό με γενναιόδωρα οικονομικά κίνητρα, αυξημένες επενδύσεις σε υποδομές και εξόρυξη, καθώς και ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας.

Η Δανία, επιδιώκοντας να αποφύγει μια μετωπική σύγκρουση που θα έθετε σε κίνδυνο τη συνοχή του ΝΑΤΟ, θα μπορούσε να αποδεχθεί απρόθυμα μια Συμφωνία Ελεύθερης Σύνδεσης μεταξύ Γροιλανδίας και ΗΠΑ. Η πορεία αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε δημοψήφισμα ανεξαρτησίας, σε ένα περιβάλλον όπου οι δημοσκοπήσεις ήδη καταγράφουν πλειοψηφικό ρεύμα υπέρ της αποδέσμευσης από τη Δανία.

Σε αυτό το σενάριο, η Ευρώπη εμφανίζεται γεωπολιτικά αδύναμη, αδυνατώντας να διαμορφώσει ενιαία στάση. Το ΝΑΤΟ παραμένει τυπικά άθικτο, αλλά η διατλαντική εμπιστοσύνη διαβρώνεται και οι αγορές αντιδρούν με σχετική ψυχραιμία, αποτιμώντας το γεγονός ως ελεγχόμενο ρίσκο.

Το ακραίο σενάριο της ρήξης

Το χειρότερο σενάριο, στο οποίο η Allianz αποδίδει πιθανότητες 10%, αφορά την πλήρη προσάρτηση της Γροιλανδίας με στρατιωτικά μέσα. Μια τέτοια κίνηση θα ισοδυναμούσε, σύμφωνα με την ανάλυση, με άμεσο τέλος του ΝΑΤΟ, διαλύοντας μέσα σε λίγες ημέρες δεκαετίες ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.

Η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ θα τους επέτρεπε να ελέγξουν γρήγορα κρίσιμες υποδομές, όμως το πολιτικό κόστος θα ήταν τεράστιο. Ακόμη και αν η συμμαχία παρέμενε τυπικά σε ισχύ, η αξιοπιστία της θα κατέρρεε, οδηγώντας την Ευρώπη σε αναγκαστική επιτάχυνση αμυντικών δαπανών και σε αναζήτηση νέου πλαισίου συλλογικής ασφάλειας.

Ένας κόσμος χωρίς ΝΑΤΟ

Σε αυτό το σενάριο-σοκ, οι ευρωατλαντικές σχέσεις θα εισέρχονταν σε φάση βαθιάς κρίσης. Οι εμπορικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ θα ανεστέλλοντο, οι αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη θα έκλειναν και οι διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία θα κατέρρεαν. Παράλληλα, άλλες μεγάλες δυνάμεις θα ένιωθαν ενθαρρυμένες να κινηθούν πιο επιθετικά, αυξάνοντας τον κίνδυνο ευρύτερης αποσταθεροποίησης.

Οι αγορές, σύμφωνα με την Allianz, θα ανατιμολογούσαν απότομα το γεωπολιτικό ρίσκο, με έντονες πιέσεις στις μετοχές, διεύρυνση των πιστωτικών περιθωρίων και σημαντική αποδυνάμωση του ευρώ. Το συμπέρασμα της ανάλυσης είναι σαφές: ακόμη και αν το χειρότερο σενάριο δεν είναι το επικρατέστερο, η ύπαρξή του αρκεί για να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο κυβερνήσεις, επενδυτές και αγορές αντιλαμβάνονται πλέον την ευρωατλαντική ασφάλεια.

Διαβάστε επίσης: Έκτακτη συνεδρίαση της ΕΕ για Γροιλανδία και δασμούς Τραμπ: Φόβοι για ρήγμα στο ΝΑΤΟ