Quad: ΗΠΑ και σύμμαχοι ενεργοποιούν σχέδιο στρατηγικής απεξάρτησης από την Κίνα – Η νέα γεωπολιτική «αλυσίδα» για κρίσιμα ορυκτά και ενέργεια
Η συμμαχία Quad, που αποτελείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, Ιαπωνία, Ινδία και Αυστραλία, επιχειρεί να επαναφέρει τη γεωπολιτική δυναμική της στον Ινδο-Ειρηνικό, ανακοινώνοντας κοινές πρωτοβουλίες σε κρίσιμα ορυκτά, ενεργειακή ασφάλεια και στρατηγικές υποδομές.
Στο επίκεντρο της νέας συμφωνίας βρίσκεται η δημιουργία ενός πλαισίου συνεργασίας για τις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, καθώς και η από κοινού ανάπτυξη λιμενικού έργου στα Φίτζι, σε μια κίνηση που αποκτά σαφές γεωοικονομικό και γεωπολιτικό αποτύπωμα απέναντι στην αυξανόμενη επιρροή της Κίνα στην περιοχή.
Η συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της Quad -της Πένι Γουόνγκ από την Αυστραλία, του Σουμπραμανιάμ Τζαϊσανκάρ από την Ινδία, του Τοσιμίτσου Μοτέγκι από την Ιαπωνία και του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο- σηματοδότησε την προσπάθεια αναβάθμισης της συνεργασίας, μετά από μια περίοδο σχετικής στασιμότητας και εσωτερικών τριβών.
Ο Μάρκο Ρούμπιο έκανε λόγο για «πραγματικά αποτελέσματα» και χαρακτήρισε τη Quad «ακρογωνιαίο λίθο» της αμερικανικής στρατηγικής στον Ινδο-Ειρηνικό, επιβεβαιώνοντας ότι η Ουάσιγκτον επενδύει πλέον πιο επιθετικά στη δημιουργία εναλλακτικών δικτύων εφοδιασμού εκτός κινεζικής επιρροής.
Κρίσιμα ορυκτά, λιμάνια και ενεργειακή ασφάλεια στο νέο γεωπολιτικό παιχνίδι
Το νέο πλαίσιο συνεργασίας για τα κρίσιμα ορυκτά θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς αφορά τόσο την εξόρυξη και επεξεργασία στρατηγικών πρώτων υλών όσο και την ανακύκλωσή τους.
Οι τέσσερις χώρες επιδιώκουν να συντονίσουν επενδύσεις και εργαλεία οικονομικής πολιτικής, με στόχο τη δημιουργία πιο ασφαλών και ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού σε υλικά που θεωρούνται κρίσιμα για τις βιομηχανίες ημιαγωγών, άμυνας, αεροδιαστημικής και πράσινης ενέργειας.
Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ιαπωνία, μετά τους περιορισμούς που επέβαλε η Κίνα στις εξαγωγές συγκεκριμένων ορυκτών, στο πλαίσιο των ευρύτερων γεωπολιτικών και εμπορικών αντιπαραθέσεων στην περιοχή.
Παράλληλα, η ανακοίνωση του πρώτου κοινού έργου υποδομής της Quad στα Φίτζι δείχνει ότι η συμμαχία επιδιώκει να αποκτήσει πιο ορατό αποτύπωμα στον Ειρηνικό, όπου το Πεκίνο έχει ενισχύσει σημαντικά την οικονομική και διπλωματική του παρουσία τα τελευταία χρόνια.
Η αναφορά του Μάρκο Ρούμπιο στην ανάγκη αντιμετώπισης της ανεπαρκούς λιμενικής χωρητικότητας στα νησιά του Ειρηνικού αποτυπώνει τη στρατηγική προσπάθεια των ΗΠΑ και των συμμάχων τους να δημιουργήσουν εναλλακτικές υποδομές επιρροής απέναντι στα κινεζικά projects της Πρωτοβουλίας «Belt and Road».
Η σκιά της Κίνας και τα ερωτήματα για το μέλλον της Quad
Παρά τη νέα κινητικότητα, η Quad εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ερωτήματα για τη συνοχή και τη στρατηγική της κατεύθυνση.
Η απουσία συνόδου κορυφής ηγετών το τελευταίο διάστημα είχε προκαλέσει αμφιβολίες για τη δυναμική της συμμαχίας, ιδιαίτερα μετά τις εντάσεις ανάμεσα στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι σχετικά με δασμούς και εμπορικά ζητήματα.
Ωστόσο, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η συνεργασία παραμένει ενεργή σε επίπεδο υπουργών και ομάδων εργασίας, ακόμη και χωρίς συχνές συναντήσεις κορυφής.
Η κοινή ανακοίνωση της Quad διατήρησε σαφείς αιχμές προς την Κίνα, εκφράζοντας «σοβαρές ανησυχίες» για τη στρατιωτικοποίηση αμφισβητούμενων περιοχών στη Νότια και Ανατολική Σινική Θάλασσα, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και της ασφάλειας των εμπορικών διαδρομών μέσω του Στενού του Ορμούζ και της Ερυθράς Θάλασσας.
Το Πεκίνο αντέδρασε εκ νέου, κατηγορώντας τη Quad ότι λειτουργεί με λογική Ψυχρού Πολέμου και ότι επιδιώκει τη δημιουργία κλειστών γεωπολιτικών μπλοκ με στόχο τον περιορισμό της κινεζικής επιρροής.
Παρά τις δημόσιες διαψεύσεις, η πραγματικότητα δείχνει ότι η μάχη για τα κρίσιμα ορυκτά, τις θαλάσσιες οδούς και τις στρατηγικές υποδομές μετατρέπεται πλέον σε βασικό πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ Δύσης και Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό.
Μ.Η.Τ. 242183