Η Κομισιόν παρουσιάζει το «στρατιωτικό Σένγκεν»: Το νέο αμυντικό δόγμα της Ευρώπης, με 17 δισ. ευρώ για 500 στρατηγικές υποδομές

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που φιλοδοξεί να μεταμορφώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο κινούνται στρατεύματα, εξοπλισμός και οχήματα μεταξύ των κρατών-μελών. Ο στόχος είναι σαφής: η δημιουργία μιας «στρατιωτικής ζώνης Σένγκεν» έως το 2027, με πλήρη άρση των γραφειοκρατικών εμποδίων και ενοποίηση των κανόνων στρατιωτικής κινητικότητας σε ολόκληρη την ΕΕ. Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε στις Βρυξέλλες από την Ύπατη Εκπρόσωπο Κάγια Κάλας, τον Επίτροπο Μεταφορών Απόστολο Τζιτζικώστα και τον Επίτροπο Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους.

Στον πυρήνα της πρότασης βρίσκεται η ανάγκη ταχείας μεταφοράς δυνάμεων από το ένα σημείο της Ευρώπης στο άλλο μέσα σε τρεις ημέρες ή και λιγότερο. Σήμερα, αντίστοιχες μετακινήσεις μπορεί να διαρκέσουν έως και 45 ημέρες, γεγονός που η Επιτροπή χαρακτηρίζει μη αποδεκτό σε ένα περιβάλλον αυξημένων απειλών.

Απλοποίηση διαδικασιών, ενιαίο πλαίσιο και υποδομές προτεραιότητας

Για να επιτευχθεί ο στόχος των τριών ημερών, η Κομισιόν προτείνει πλήρη απλούστευση των διαδικασιών με εναρμονισμένους κανόνες για όλα τα κράτη-μέλη. Σε περιόδους κρίσης ή έκτακτης ανάγκης, οι ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις θα έχουν προτεραιότητα στη χρήση οδικών, σιδηροδρομικών και αεροπορικών υποδομών, είτε επιχειρούν υπό την ΕΕ είτε υπό το ΝΑΤΟ.

Το σχέδιο προβλέπει ακόμη τη δημιουργία ψηφιακού συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών, αλλά και νέου οργάνου διακυβέρνησης που θα επιβλέπει το δίκτυο στρατιωτικής κινητικότητας. Κάθε κράτος θα ορίσει εθνικό συντονιστή, ενισχύοντας τον μηχανισμό ταχείας συνεργασίας.

Το οικονομικό σκέλος και η δεκαπλάσια χρηματοδότηση

Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι δεκαπλασιάζει τα κονδύλια για τη στρατιωτική κινητικότητα στον επόμενο Πολυετή Δημοσιονομικό Προϋπολογισμό. Πάνω από 17 δισεκατομμύρια ευρώ θα κατευθυνθούν στην αναβάθμιση περίπου 500 στρατηγικών σημείων διέλευσης στους τέσσερις βασικούς διαδρόμους της Ευρώπης.

Ο Απόστολος Τζιτζικώστας ανέφερε ότι τα συνολικά έργα θα απαιτήσουν περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη «δεν έχει χρόνο για χάσιμο». Η αναβάθμιση θα αφορά τη διεύρυνση σηράγγων, την ενίσχυση γεφυρών, την αναβάθμιση σιδηροδρομικών γραμμών και την επέκταση λιμένων και αεροδρομίων ώστε να υποδέχονται βαρέα στρατιωτικά φορτία.

Τα κράτη-μέλη καλούνται να επιλέξουν άμεσα τα σημεία που θα ενταχθούν στο δίκτυο, προκειμένου η ΕΕ και το ΝΑΤΟ να καταλήξουν στον τελικό κατάλογο των 500 υποδομών.

Έτοιμη για την ειρήνη, προετοιμασμένη για τον πόλεμο

Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο κ. Τζιτζικώστας επισήμανε ότι η Ευρώπη «προετοιμάζεται για την ειρήνη και όχι για πόλεμο», εξηγώντας ότι η αμυντική επάρκεια είναι όρος για τη διατήρησή της. Παράλληλα, η Κάγια Κάλας προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκές υποδομές τελούν υπό πίεση από υβριδικές απειλές, επικαλούμενη την πρόσφατη επίθεση στους πολωνικούς σιδηροδρόμους. Όπως είπε, η Ευρώπη πρέπει να στείλει «σαφές μήνυμα στη Ρωσία» και να θωρακίσει την ασφάλεια των μεταφορών της.

Ο Επίτροπος Άμυνας Κουμπίλιους θύμισε τη φράση του στρατηγού Πέρσινγκ ότι «οι μάχες κερδίζονται με το πεζικό, αλλά οι πόλεμοι κερδίζονται με τα logistics», υπογραμμίζοντας ότι η ΕΕ οφείλει να βρίσκεται στην αιχμή της τεχνολογίας και της στρατηγικής ετοιμότητας.

Ο δρόμος προς μια νέα ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική

Μαζί με το σχέδιο στρατιωτικής κινητικότητας, η Επιτροπή παρουσίασε και οδικό χάρτη για τον τεχνολογικό μετασχηματισμό της αμυντικής βιομηχανίας. Στηρίζεται στα διδάγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία και αποσκοπεί στη συνεργασία, την καινοτομία και την ψηφιοποίηση, ώστε η Ευρώπη να παραμείνει ανταγωνιστική και ασφαλής.

Το «στρατιωτικό Σένγκεν» αποτελεί πλέον ένα από τα κεντρικά δομικά στοιχεία της νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας και, εφόσον υλοποιηθεί εντός των προθεσμιών, μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την επιχειρησιακή ικανότητα της ΕΕ σε κάθε πιθανό σενάριο κρίσης.

Διαβάστε επίσης: Η Κομισιόν πιέζει για άμεση υλοποίηση της διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου: «Στρατηγική προτεραιότητα»