Το «ευρωπαϊκό F-35» χάνει ύψος: Πώς η βιομηχανική κόντρα Γαλλίας-Γερμανίας απειλεί το FCAS

Μερτς και Μακρόν δεν κατάφεραν να επιλύσουν τη διαμάχη Airbus-Dassault, θέτοντας υπό αμφισβήτηση το κοινό ευρωπαϊκό μαχητικό έκτης γενιάς

Ένα από τα πλέον φιλόδοξα αμυντικά εγχειρήματα στην ιστορία της Ευρώπης φαίνεται να εισέρχεται στη σοβαρότερη κρίση από την έναρξή του. Το πρόγραμμα FCAS (Future Combat Air System), που σχεδιάστηκε ως η ευρωπαϊκή απάντηση στα αμερικανικά και κινεζικά μαχητικά επόμενης γενιάς, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με τον κίνδυνο διάσπασης ή ακόμη και εγκατάλειψης του βασικού του πυλώνα.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι δύο βιομηχανικοί «πρωταγωνιστές» του προγράμματος, η Dassault Aviation και η Airbus, δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους σχετικά με τον σχεδιασμό, τον έλεγχο και τον επιμερισμό του έργου για το νέο μαχητικό αεροσκάφος.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς το FCAS θεωρείται το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα αεροπορικής ισχύος των επόμενων δεκαετιών, με εκτιμώμενο κόστος που προσεγγίζει τα 100 δισ. ευρώ και στόχο την επιχειρησιακή του ένταξη γύρω στο 2040.

Παρότι οι κυβερνήσεις Γαλλίας, Γερμανίας και Ισπανίας δεν έχουν ανακοινώσει επίσημα το τέλος του FCAS, οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι το βασικό στοιχείο του προγράμματος -το νέο επανδρωμένο μαχητικό αεροσκάφος έκτης γενιάς (Next Generation Fighter)- βρίσκεται ουσιαστικά σε αδιέξοδο.

Viele Jahre wurde um das Milliardenprojekt eines gemeinsamen europäischen Kampfjets gerungen, jetzt ist es geplatzt. Die Bundeswehr muss sich fragen, wie sie den Eurofighter künftig ersetzen will. https://t.co/DQHgGGN4Ey

— DER SPIEGEL (@derspiegel) June 8, 2026

Merz und Macron erklären deutsch-französisches Kampfjet-Projekt für gescheitert https://t.co/uXg7db3wZQ pic.twitter.com/dF0QjGBSho

— WELT (@welt) June 8, 2026

Η σύγκρουση Airbus-Dassault και η μάχη για την ηγεσία του προγράμματος

Η κρίση δεν είναι καινούργια. Εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο, οι δύο αεροναυπηγικοί κολοσσοί συγκρούονται για το ποιος θα έχει τον έλεγχο του μαχητικού που αποτελεί την «καρδιά» του FCAS.

Η Dassault, κατασκευάστρια του Rafale, υποστηρίζει ότι μόνο ένας ξεκάθαρος επικεφαλής μπορεί να εγγυηθεί την επιτυχία ενός τόσο σύνθετου προγράμματος και ζητά ουσιαστικά τον πλήρη επιχειρησιακό έλεγχο του αεροσκάφους. Από την άλλη πλευρά, η Airbus, που εκπροσωπεί τα γερμανικά και ισπανικά συμφέροντα, απορρίπτει τον ρόλο του «δευτερεύοντος εταίρου» και απαιτεί ισότιμη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και στην τεχνολογική ανάπτυξη.

Οι διαφωνίες αφορούν την πνευματική ιδιοκτησία, τη διανομή της τεχνογνωσίας, το ποσοστό βιομηχανικής συμμετοχής κάθε χώρας αλλά και τον επιμερισμό των μελλοντικών εξαγωγών. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η γαλλική πλευρά είχε ζητήσει ακόμη και ποσοστό 80% στο πρόγραμμα του μαχητικού, πρόταση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο Βερολίνο.

Η ένταση έφθασε σε τέτοιο σημείο ώστε ο διευθύνων σύμβουλος της Dassault, Ερίκ Τραπιέ, προειδοποίησε δημοσίως ότι το FCAS είναι «νεκρό» εάν η Airbus δεν αποδεχθεί τους όρους συνεργασίας που θέτει η γαλλική εταιρεία.

Από την πλευρά της, η Airbus άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο ανάπτυξης διαφορετικών λύσεων ή ακόμη και συνεργασιών με άλλους ευρωπαϊκούς εταίρους, όπως η Saab ή φορείς που συμμετέχουν στο ανταγωνιστικό βρετανικό πρόγραμμα GCAP.

FCAS uncertainty and transatlantic upheaval: What to expect at the Berlin Air Show – Breaking Defense
https://t.co/wV3hiBNKSe

— Fradi Frad Dreizehn 🇭🇺🇩🇪🇬🇷 (@frad_fradi) June 8, 2026

Nach jahrelangen Vorbereitungen ist das milliardenschwere Rüstungsprojekt eines deutsch-französischen Kampfflugzeugs gescheitert. https://t.co/K4VpiE8gbz

— Frankfurter Allgemeine (@faznet) June 8, 2026

Τι μένει όρθιο και τι σημαίνει για την ευρωπαϊκή άμυνα

Παρά το αδιέξοδο στο επανδρωμένο μαχητικό, Γερμανία και Γαλλία εμφανίζονται διατεθειμένες να διατηρήσουν ζωντανά τα υπόλοιπα στοιχεία του FCAS. Συγκεκριμένα, οι δύο κυβερνήσεις φέρονται να συμφώνησαν να συνεχιστεί η ανάπτυξη του συστήματος μη επανδρωμένων αεροσκαφών (remote carriers), του δικτύου διασύνδεσης μάχης γνωστού ως «combat cloud» και άλλων ψηφιακών υποδομών που θα συνδέουν τα μελλοντικά οπλικά συστήματα.

Ωστόσο, η απώλεια του ίδιου του μαχητικού αεροσκάφους θα συνιστούσε στρατηγικό πλήγμα για την ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία.

Το FCAS είχε παρουσιαστεί το 2017 από τον Μακρόν και την Άνγκελα Μέρκελ ως το σύμβολο της νέας ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας. Στόχος ήταν να αντικαταστήσει τα γαλλικά Rafale και τα γερμανικά και ισπανικά Eurofighter, δημιουργώντας μια κοινή πλατφόρμα που θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τα αμερικανικά F-35 και τα μελλοντικά κινεζικά συστήματα.

Η πιθανή κατάρρευση του προγράμματος αναδεικνύει τις δυσκολίες που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η Ευρώπη στην ανάπτυξη κοινών αμυντικών προγραμμάτων, ακόμη και σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η αβεβαιότητα για τη μελλοντική αμερικανική στήριξη ωθούν τις ευρωπαϊκές χώρες προς μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.

Για την ώρα, το FCAS επιβιώνει ως ιδέα και ως δίκτυο τεχνολογικών προγραμμάτων. Το ερώτημα είναι αν θα επιβιώσει και ως το κοινό ευρωπαϊκό μαχητικό που φιλοδοξούσε να αλλάξει τους συσχετισμούς ισχύος στους ευρωπαϊκούς ουρανούς.

Διαβάστε επίσης: Γαλλία και Γερμανία ετοιμάζονται για «Αμυντική Δράση» κατά του Ιράν