Η FSB στοχοποιεί κορυφαίους αντιφρονούντες, μετά τη δημιουργία ευρωπαϊκής πλατφόρμας διαλόγου με τη ρωσική αντιπολίτευση στην εξορία

Η ρωσική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (FSB) άνοιξε ποινική έρευνα κατά του Μιχαήλ Χοντορκόφσκι και ακόμη 21 επιφανών αντικαθεστωτικών, κατηγορώντας τους για «συνωμοσία με στόχο τη βίαιη ανατροπή της κυβέρνησης». Η υπόθεση, που αποκαλύφθηκε από τα ρωσικά πρακτορεία ειδήσεων, σηματοδοτεί τη νέα φάση της καταστολής του Κρεμλίνου εναντίον όσων ασκούν δημόσια κριτική στον Βλαντίμιρ Πούτιν από το εξωτερικό.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η λεγόμενη «Επιτροπή Κατά του Πολέμου», ένα δίκτυο Ρώσων πολιτικών, δημοσιογράφων, νομικών και καλλιτεχνών που ζουν στην εξορία και αντιτίθενται στην εισβολή στην Ουκρανία. Μεταξύ των μελών της συγκαταλέγονται ο πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής σκακιού Γκάρι Κασπάροφ, ο αντιφρονών Βλαντίμιρ Καρά-Μουρζά και ο πρώην πρωθυπουργός Μιχαήλ Κασιάνοφ.

Η FSB αποδίδει στην ομάδα «σχέδιο αποσταθεροποίησης της Ρωσίας» μέσω δυτικών χρηματοδοτήσεων και επαφών με ουκρανικούς κύκλους, παρουσιάζοντάς την ως «δίκτυο προδοτών» υπό τον τίτλο «Ο Χοντορκόφσκι και οι συνεργοί του».

Πολιτικό μήνυμα προς τη Δύση – Αντίδραση του Χοντορκόφσκι

Η χρονική στιγμή της υπόθεσης δεν θεωρείται τυχαία. Έρχεται μόλις δύο εβδομάδες μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρώπης να δημιουργήσει πλατφόρμα διαλόγου με Ρώσους δημοκρατικούς ηγέτες στην εξορία, πρωτοβουλία στην οποία ο Χοντορκόφσκι δήλωσε πρόθυμος να συμμετάσχει. Η Μόσχα, που έχει αποχωρήσει από το Συμβούλιο της Ευρώπης από το 2022, ερμηνεύει την κίνηση αυτή ως απόπειρα “νομιμοποίησης” της ρωσικής αντιπολίτευσης από τη Δύση.

Σε συνέντευξή του στο Reuters, ο Χοντορκόφσκι χαρακτήρισε τις κατηγορίες «απολύτως ψευδείς», υπογραμμίζοντας ότι η δραστηριότητα της Επιτροπής είναι ειρηνική και ανθρωπιστική, με στόχο την ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών και την υποστήριξη Ουκρανών προσφύγων.

«Η πρωτοβουλία του Συμβουλίου της Ευρώπης χτύπησε τον Πούτιν εκεί που πονάει», σημείωσε, τονίζοντας πως η ύπαρξη μιας ενωμένης, δημοκρατικής ρωσικής αντιπολίτευσης αποτελεί «εναλλακτική πηγή νομιμοποίησης» απέναντι στο καθεστώς του Κρεμλίνου.

Ο Χοντορκόφσκι, ο εξόριστος μεγιστάνας που έγινε σύμβολο αντιπολίτευσης

Πρώην επικεφαλής της πετρελαϊκής γιγαντιαίας Yukos, ο Μιχαήλ Χοντορκόφσκι υπήρξε ο πλουσιότερος άνθρωπος στη Ρωσία τη δεκαετία του 2000, προτού καταδικαστεί σε δέκα χρόνια φυλάκισης στη Σιβηρία με κατηγορίες για απάτη και φοροδιαφυγή. Οι περισσότερες δυτικές κυβερνήσεις και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτήρισαν τότε τη δίωξή του πολιτικά υποκινούμενη, καθώς είχε αρχίσει να χρηματοδοτεί κόμματα της αντιπολίτευσης και να ζητά θεσμικό περιορισμό της εξουσίας Πούτιν.

Από την αποφυλάκισή του το 2013 και τη φυγή του στο εξωτερικό, έχει εξελιχθεί σε κορυφαία φυσιογνωμία της ρωσικής αντιπολίτευσης, ζώντας πλέον στο Λονδίνο. Το 2022 χαρακτηρίστηκε «ξένος πράκτορας» από τη ρωσική κυβέρνηση, τίτλος που αποδίδεται σε πρόσωπα ή οργανισμούς που θεωρούνται φορείς ξένης επιρροής.

Σήμερα, ο Χοντορκόφσκι θεωρεί πως οι τελευταίες διώξεις αποκαλύπτουν την αυξανόμενη ανασφάλεια του Κρεμλίνου.

«Η απόφαση της FSB αυξάνει το επίπεδο κινδύνου για όσους επιλέγουν να σταθούν απέναντι στο καθεστώς, αλλά δείχνει και τον φόβο του Πούτιν για μια ενωμένη αντιπολίτευση», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η στρατηγική του Κρεμλίνου: «Απειλή εκ των έσω» και έλεγχος του αφηγήματος

Αναλυτές εκτιμούν ότι η ποινική στοχοποίηση εξόριστων αντιπάλων εντάσσεται στη νέα στρατηγική της Μόσχας να «διεθνοποιήσει» το αφήγημα περί εσωτερικών εχθρών, παρουσιάζοντας κάθε συνεργασία της Δύσης με Ρώσους αντικαθεστωτικούς ως παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας.

Η χρονική συγκυρία, λίγο πριν από το φόρουμ ασφάλειας του Σότσι και εν μέσω εντεινόμενων συνομιλιών με την Κίνα και το Ιράν, ενισχύει την άποψη ότι το Κρεμλίνο επιχειρεί να επιβάλει απόλυτο έλεγχο στο εσωτερικό αφήγημα, ενώ προβάλλει διεθνώς μια εικόνα «ενότητας απέναντι στους προδότες».

Δυτικές διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η ρωσική κίνηση συνιστά προληπτική απάντηση στην πρωτοβουλία του Συμβουλίου της Ευρώπης και ενδέχεται να ακολουθηθεί από διπλωματική σύγκρουση σε διεθνή fora, όπως ο ΟΗΕ και ο ΟΑΣΕ.