Το βίαιο sell-off των 7,4 τρισ. που τρόμαξε τις αγορές: Πώς «έσπασαν» χρυσός και ασήμι σε μία μέρα

Βίαιη διόρθωση σε χρυσό και ασήμι προκάλεσε σοκ στις αγορές, με τον χρυσό να υποχωρεί σχεδόν 9% και το ασήμι περίπου 27%

Η θεωρία λέει ότι σε περιόδους αβεβαιότητας, γεωπολιτικών ανατροπών και πληθωριστικής πίεσης, τα πολύτιμα μέταλλα λειτουργούν ως το τελευταίο σταθερό «καταφύγιο». Η πράξη, όμως, έδειξε ότι ακόμη και τα καταφύγια μπορούν να ραγίσουν – ειδικά όταν το σύστημα πιεστεί στο σημείο που δεν μετράει η ανάλυση, αλλά η έξοδος.

Η χθεσινή εικόνα σε χρυσό και ασήμι ήταν κάτι παραπάνω από έντονη διόρθωση. Ήταν μια από τις στιγμές που αποκαλύπτουν το πραγματικό βάθος των αγορών: ότι το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι η λάθος αποτίμηση, αλλά η αυταπάτη της ρευστότητας.

Οι περισσότεροι επενδυτές είδαν στο sell-off ένα παράδοξο. «Πώς γίνεται να πέφτει ο χρυσός σε περιβάλλον φόβου;» αναρωτήθηκαν. Όμως αυτό είναι το λάθος ερώτημα. Το πραγματικό μάθημα αυτής της βίαιης κίνησης, όπως επισημαίνουν αναλυτές σε MarketWatch και CNBC, δεν αφορά τη σωστή ή λάθος πορεία των τιμών. Αφορά το τι συμβαίνει όταν υπερβολικά πολλά κεφάλαια επιχειρούν να εγκαταλείψουν ταυτόχρονα το ίδιο trade, στο ίδιο σημείο, με την ίδια κατεύθυνση.

Η κατάρρευση που ξεπέρασε το «μια κακή μέρα»

Η πτώση δεν ήταν απλώς απότομη. Είχε στοιχεία ιστορικής αποσυμπίεσης. Με βάση την υπέργεια προσφορά και τις τιμές spot, οι υπολογισμοί αναφέρουν ότι η συνδυασμένη κατάρρευση σε χρυσό και ασήμι εξαφάνισε περίπου 7,4 τρισ. δολάρια χρηματιστηριακής αξίας.

Ο χρυσός υποχώρησε σχεδόν 9% από το ιστορικό υψηλό των 5.598 δολαρίων, ενώ το ασήμι έκανε πραγματική βουτιά, χάνοντας περίπου 27% από τα 121 δολάρια. Για το ασήμι, η κίνηση αυτή καταγράφηκε ως η χειρότερη ημερήσια πτώση από το 1980, γεγονός που προσέδωσε χαρακτήρα «κραχ» σε μια αγορά που θεωρητικά χαρακτηρίζεται από σταθερότητα.

Και η ειρωνεία είναι ότι δεν προηγήθηκε κανένα θεμελιώδες σοκ. Δεν υπήρξε ξαφνική ανατροπή στα στοιχεία πληθωρισμού ούτε αιφνίδια αλλαγή στις προσδοκίες για την πορεία της νομισματικής πολιτικής. Αυτό που κατέρρευσε δεν ήταν ένα macro αφήγημα. Ήταν η ίδια η υπόθεση ότι τα αμυντικά assets είναι πάντα ρευστά όταν οι αγορές πιέζονται.

Ο Γουόρς, το δολάριο και το απότομο «σφίξιμο» της ρευστότητας

Η αφορμή ήρθε από την ανακοίνωση ότι ο Κέβιν Γουόρς είναι η επιλογή του Ντόναλντ Τραμπ για την ηγεσία της Federal Reserve. Η αγορά διάβασε την κίνηση ως αλλαγή ρίσκου στο αφήγημα περί επιθυμίας «αποδυνάμωσης» του δολαρίου, με αποτέλεσμα το αμερικανικό νόμισμα να ενισχυθεί απότομα.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι τοποθετήσεις που είχαν στηθεί πάνω στην προσδοκία χαλαρότερης νομισματικής πολιτικής άρχισαν να ξετυλίγονται. Όχι σταδιακά, αλλά βίαια. Και όταν ξεκινά ένα ξετύλιγμα μόχλευσης, σπάνια σταματά εκεί που θα έλεγε η λογική.

Αυτό που είδαμε δεν ήταν αλλαγή ψυχολογίας. Ήταν συμπίεση της παγκόσμιας ρευστότητας, που χτύπησε πρώτα εκεί όπου η αγορά ήταν περισσότερο «συνωστισμένη».

Γιατί έπεσαν τα «καταφύγια»: Ο συνωστισμός στα trades και το μηχανικό sell-off

Ο χρυσός και το ασήμι είχαν μετατραπεί σε υπερ-δημοφιλή εργαλεία θωράκισης (hedges). Η μαζική αυτή τοποθέτηση δημιούργησε μια ψευδαίσθηση ασφάλειας: όχι επειδή οι τιμές δεν μπορούσαν να πέσουν, αλλά επειδή υπήρχε η βεβαιότητα ότι θα υπάρχει πάντα αγοραστής.

Η βεβαιότητα αυτή εξαφανίζεται όταν εκτοξεύεται η μεταβλητότητα. Τότε οι πωλήσεις δεν ενεργοποιούνται επειδή οι επενδυτές άλλαξαν άποψη. Ενεργοποιούνται επειδή τα συστήματα τους αναγκάζουν να αλλάξουν έκθεση.

Margin calls, όρια ρίσκου, stress scenarios, αλγόριθμοι μεταβλητότητας και κανόνες υποχρεωτικής μείωσης θέσεων οδηγούν σε μηχανική αποεπένδυση. Η κίνηση παύει να είναι «ανάλυση» και γίνεται «επιβίωση». Για αυτό και το sell-off έμοιαζε απρόσωπο, σχεδόν αυτόματο.

Και για αυτό το ασήμι έπεσε πολύ πιο βίαια από τον χρυσό.

Γιατί το ασήμι «έσπασε» περισσότερο: Ρηχή αγορά, μόχλευση και δομική μεταβλητότητα

Το ασήμι βρίσκεται στο σταυροδρόμι τριών διαφορετικών συμπεριφορών: αντιστάθμισης κινδύνου, κερδοσκοπίας και μόχλευσης. Είναι αγορά πιο ρηχή, με λιγότερο βάθος, άρα πιο ευάλωτη σε απότομες εντολές πώλησης. Και δομικά έχει υψηλότερη μεταβλητότητα, κάτι που σημαίνει ότι όταν αρχίζει να πέφτει, η κίνηση αυτοενισχύεται.

Όταν «στεγνώνει» η ρευστότητα, το ασήμι δεν ακολουθεί απλώς τον χρυσό. Μεγεθύνει την πτώση.

Έτσι, ο χρυσός αποκάλυψε το πρόβλημα της υπερβολικής τοποθέτησης. Το ασήμι αποκάλυψε το πρόβλημα της ίδιας της ρευστότητας. Και αυτή η διάκριση είναι το κλειδί για να διαβαστεί σωστά το επεισόδιο.

Γιατί η φυσική ζήτηση δεν ακυρώνει το sell-off

Παράλληλα, αναφορές για αυξημένη φυσική ζήτηση από αγοραστές στη Μέση Ανατολή και αλλού είναι υπαρκτές και ουσιαστικές. Όταν οι τιμές πέφτουν απότομα, εμφανίζεται σχεδόν αμέσως «ζήτηση επιπέδου», από επενδυτές που λειτουργούν με όρους αξίας και όχι trading.

Όμως αυτή η ζήτηση απαντά σε άλλο ερώτημα. Η φυσική αγορά μπορεί να στηρίξει τις τιμές μεσοπρόθεσμα. Η χρηματοοικονομική ρευστότητα, όμως, καθορίζει την πορεία στο βραχυπρόθεσμο χάος. Η σύγχυση αυτών των δύο είναι κλασικό λάθος μετά από βίαια sell-offs: ο επενδυτής βλέπει φυσικούς αγοραστές και συμπεραίνει ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα». Μέχρι να ανακαλύψει ότι το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ η ζήτηση, αλλά η έξοδος.

Το βαθύτερο μάθημα: Στις κρίσεις την τιμή δεν την βάζει η λογική, αλλά η ρευστότητα

Το λάθος ερώτημα μετά από μια κατάρρευση δεν είναι «αγοράζουμε ή όχι». Το σωστό ερώτημα είναι: τι είδους επενδυτής θέλουμε να είμαστε.

Οι μακροπρόθεσμοι ή φυσικοί αγοραστές σκέφτονται σε όρους αξίας. Όσοι κινούνται μέσω futures, options ή ETFs κυβερνώνται από μεταβλητότητα, μόχλευση και κανόνες ρίσκου – όχι από πεποιθήσεις.

Το πραγματικό συμπέρασμα είναι άβολο: πολλά χαρτοφυλάκια είναι διαφοροποιημένα ως προς τα assets, αλλά όχι ως προς τη συμπεριφορά ρευστότητας. Σε συνθήκες στρες, διαφορετικά εργαλεία καταλήγουν στις ίδιες εξόδους. Και τότε ακόμη και τα «ασφαλή» assets γίνονται ασταθή.

Αυτό δεν ακυρώνει τον ρόλο του χρυσού ή του ασημιού ως μακροπρόθεσμων hedges. Ακυρώνει όμως την ιδέα ότι η ασφάλεια είναι απλώς θέμα σωστής επιλογής asset. Στις αγορές κρίσης, την τιμή δεν τη βάζει η λογική. Τη βάζει η ρευστότητα.

Διαβάστε επίσης: Ασήμι: Στον δρόμο για τη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση των τελευταίων 46 ετών – «Μαζική έξοδος» από την αγορά